Archive Page

ХЭРХЭН АШИГЛАХ ВЭ

Сургагч багшийн гарын авлага

Энэхүү гарын авлагыг "Гэр бүлд анхаарлаа төвлөрүүл" байгууллагаас гаргасан танилцуулгын слайд, гарын авлагатай хамт ашиглах ёстой. Удирдамжийг дараах байдлаар зохион байгуулав.

Нэгж

Хичээлийн Уучлалт гуйхгүй д дөрвөн нэгж байна.

Модуль

Нэгж бүр дөрвөөс таван модульээс бүрдэнэ. Жишээлбэл, 2.1 нь 2-р хэсэг дэх Модуль 1-ийг заана. Модуль бүр зорилго, суурь мэдээлэл, үндэслэлийг тусгана.

Түлхүүр дүрсүүд

Үйл ажиллагаа нь семинарын оролцоог хамарсан хэсэг юм. Үйл ажиллагаа тус бүрд шаардлагатай материал/баягт хэрэглүүр, мөн үүнийг хэрхэн хийх зааврыг тусгасан болно.

Оролцогчдыг татан оролцуулж, тодорхой санааг дүрслэн харуулахын тулд видео клип ийг санал болгож байна. Тодорхой цаг хугацаатай киноны нэр эсвэл интернет холбоосыг санал болгоно.

Нэмэлт дүрсүүд

Энэ дүрс нь "Гэр бүлд анхаарлаа төвлөрүүл"-с өгсөн слайд аас агуулгыг олж болохыг харуулж байна.

Дүрс тэмдэг нь оролцогчид өөрсдийн гарын авлагаас ашиглаж, ямар нэг үйл ажиллагааг дуусгах эсвэл нэмэлт мэдээлэл авахын тулд унших ёстойг заадаг. Энд байгаа тоо нь 7-р хуудсанд хандах ёстойг харуулж байна.

Дүрс нь цаг гарвал жижиг бүлгийн (4-6 оролцогч) хэлэлцүүлэгт зориулсан сэдэв эсвэл асуултуудыг заана.

Уг дүрс нь сургагч багшийн агуулгыг хүргэх үед анхаарах тодорхой зааврыг заав.

Уг дүрс нь сургагч багшийн хувьд бодит амьдралаас тохиолдсон түүхийг хуваалцах нь хаана тохиромжтойг заана. Энэ нь хувийн анекдот эсвэл өөр хүний өөрийн туршлагын тухай өгүүлсэн түүх байж болно. Түүхийн жишээг ихэвчлэн өгдөг.

Энэ дүрс нь соёлын хувьд тохирсон, хамааралтай бол сургагч багш семинарын үеэр ашиглаж болох нэмэлт агуулгыг заана.

Энэ дүрс нь оролцогчдод зориулсан гэртээ хүргэж өгөх үйл ажиллагаа эсвэл семинарт наймаас илүү цаг зарцуулсан амралтанд ашиглаж болох нэмэлт үйл ажиллагааг заана. Ерөнхийдөө эдгээр үйл ажиллагаа нь илүү их цаг хугацаа шаарддаг.

Энэ дүрс нь сэдвийн талаар Илүү гүнзгийрэхийг харуулж байна. Оролцогчдыг энэ талаар эргэцүүлэн бодоход илүү их цаг зарцуулахыг урамшуул.

Энэ дүрс тэмдэг Гэртээ харих -ыг заана. Оролцогчдыг сурсан зүйлээ эцэг эхтэйгээ ярилцахад урамшуул.

Зорилго:

Оролцогчидтой танилцаж ‘‘нүүр хагарах’’, сургагч багштай танилцах, сургалтын орчнийг хөгжилтэй болгож дулаан уур амьсгал бүрдүүлэх.

Шаардлагатай зүйлс

Бүртгэлийн хуудас

Урьдчилсан санал асуулгын хуудас (бөглүүлэхгүй ч байж болно)
Асуулт / санал сэтгэгдэл бичих тэмдэглэлийн цаас
Оролцогчийн гарын авлага
Үзэг / харандаа
Асуулт, саналаа хийх санал сэтгэгдлийн хайрцаг (гутлын хайрцгийг гадуур нь бүрээд дахин ашиглаж болно)

Заавар

Тарааж өгөх материал:

Оролцогчдод урьдчилсан санал асуулгын хуудсыг тарааж бөглүүлээд хурааж авна. ‘‘Хүн хэзээ бэлгийн харьцаанд орох нь тохиромжтой вэ? Яагаад?’’ гэсэн асуултад бодож байгаагаараа үнэнээсээ хариулахыг тэднээс хүсээрэй. Гэхдээ асуулгын хуудас дээр нэрээ бичих шаардлагагүйг хэлээрэй. Үнэн хариулт энэ чиглэлийн судалгаанд тустай байх болно гэдгийг тайлбарлаж хэлсэн ч болно. Оролцогчдын хариултаас энэ талаарх үзэл бодлынх нь талаар та ерөнхий ойлголт авах боломжтой.

Сургалтад оролцогчийн гарын авлага: Сургалтад хамрагдаж байгаа оролцогч бүрд нэгийг өгнө.

Асуулт/санал сэтгэгдэл бичих цаас: Амьдрал, хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаар асуухыг хүссэн зүйлээ энэ цаасан дээр бичээд, сургалтын үеэр ангид байрлуулах, санал сэтгэгдлийн хайрцагт хийхийг оролцогсдод зөвлө. Сургалтын үеэр бусад хүүхдүүдийн өмнө асуултад нь хариулбал тэдэнд эвгүй байж болох учраас дараа нь тусад нь холбогдохын тулд асуултын хамт холбогдох хаягаа дэлгэрэнгүй үлдээхийг хүсээрэй.

Идэвхжүүлэлт 1: Холбоо тогтоо!
Хувилбар 1: Пуужин харвах бай

Зорилго:

‘‘Нүүр хагарах / мөс хагалах’’ тоглоом тоглуулж, тус сургалтаар яригдах сэдвүүд болох Амьдрал, Хайр сэтгэл ба Бэлгийн харьцааны талаар танилцуулах.

Шаардлагатай зүйлс

8 ширхэг А-пуужин / гараар чавхдаж харвадаг пуужин
Байтай самбар, эсвэл ‘‘Амьдрал, хайр, секс’’ слайд
Даалгаврыг сайн дураар гүйцэтгэх 8 хүүхэд (4 хүү, 4 охин)

Заавар

Даалгавар гүйцэтгэхээр гарч ирсэн 8 хүүхдийг (4 хүү, 4 охин) проектор тусаж буй дэлгэцийн өөдөөс харуулан нэлээд зайтай зогсооно. Тэд слайд / байг онох ёстой.
Хүүхдүүд туршаад үзсэний дараа (пуужинг хуруугаараа чавхдаж харвах юм уу байгаа онож чадахгүй) пуужинг хуруугаараа яаж чавхдах, яаж байгаа зөв онилохыг сургагч багш зааж өгнө.
Тэгээд хоёр дахь удаагаа харваж, (Амьдрал, хайр, секс) бай дээр байгаа үгнүүдээс хамгийн их сонирхож байгаа сэдвээ онилж онох боломж олго.
Хүүхдүүд дэлгэцэн дээрх байг тэр бүр онохгүй байгаатай адил амьдрал, хайр, сексийн талаар ойлгохгүй алдах, онох үе байдаг гэдгийг тайлбарла. Үнэн гэсэн бичигтэй дараагийн слайдыг харуулаад тус сургалтаар яригдах сэдвүүдийг танилцуулж, энэ хичээлээр зөвхөн бэлгийн харьцаа бус амьдралын чухал зүйлс болох хайр сэтгэл, харилцааны талаарх, мөн бэлгийн харьцааны талаарх ҮНЭНИЙГ ярих болно гэдгийг тайлбарла.

Хувилбар 2:
Баруун-Зүүн-Баруун

[Хэрэв энэ хөтөлбөр англиас өөр хэл дээр явагдаж байгаа бол баруун, зүүн гэдэг үг энэхүү идэвхжүүлэх үйл ажиллагааны зорилгод нийцэхээр орчуулагдахгүй байж болох талтайг анхаар.]

Заавар

Даалгаварт оролцох хүүхдүүдийн нүдийг аниулаад (найзуудыгаа харж дуурайхгүйн тулд) бичвэрийг (дор буй) та чангаар уншиж өгнө. Үүн дотор ЗҮҮН, БАРУУН буюу зөв, буруу гэсэн үг гарах бүрд оролцогчид тэр зүгт 90 градус эргэх ёстой.
Идэвхжүүлэлтийг илүү сонирхолтой болгохын тулд бичвэрийг хурдан уншиж, өгүүлбэрийн дунд түр зогсоод, БАРУУН / ЗҮҮН буюу зөв / буруу гэсэн үгийг алгуурхан унш. Даалгаврыг эхлүүлэхдээ оролцогсдыг бүгдийг нь урагш харуулж зогсоосон байна.
Бичвэрийг уншаад дуусахад оролцогсод бүгд БАРУУН буюу зөв тийш харсан байх ёстой.
Өсөж том болно гэдэг яг энэ даалгавар шиг төвөгтэй зүйл учраас амьдрал, хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаарх үнэнийг судалж мэдэх зайлшгүй шаардлагатай гэсэн дүгнэлтээр энэ хэсгийг дуусгаарай.

Унших түүх: Баруун-Зүүн-Баруун

Сараа найзтайгаа спортын тэмцээн үзэхээр явах гэж байлаа. Тэрээр арчиж цэвэрлээгүй пүүзээ өмсөх үү, аль эсвэл гялалзсан шаахайгаа өмсөх үү аль нь ЗӨВ (right буюу баруун гэсэн утга бас бий учир оролцогчийг эргэлзүүлэх юм) бэ хэмээн шийдэж ядан байв. Тэр тэмцээнд сургуулийн хөл бөмбөгийн багийн БАРУУН жигүүрийн хамгаалагч Батаа очно. Сараад тэр маш их таалагддаг учраас өөрөө түүнд таалагдахыг хүсжээ. Тэр сүүрс алдсанаа, пүүзээ шүүрч өмсөөд гарч гүйлээ.

Батааг гүн бодолд дарагдан дугуйгаа жийж явтал нэг машин БАРУУН,БАРУУН талаар нь тоос татуулан гүйцэж түрүүлэв. Тэр ‘‘Яаж байна аа!’’ хэмээн хашхирангуут, ‘‘Өнөөдөр юу ч болж байсан сэтгэл санааг минь үймүүлж чадахгүй шүү. Сараа ирэх юм чинь’’ гээд инээмсэглэлээ. 15 минутын дараа тэмцээний талбайд хүрч иртэл найз нар нь түүнийг хүлээж байв.

Тэднийг төрөл бүрийн тоглоомын хэсгүүдээр дайран өнгөрч явтал ‘‘Хөл бөмбөгийн холимог багийн тэмцээн. 16:00 цагт. Нэг баг 6 хүнтэй байна. Бүртгэл ЗҮҮН талд явагдаж байна’’ гэсэн зарлал харагджээ. Тэд яг зургуулаа байсан тул тэмцээнд оролцохоор шийдэн БАРУУН тийш эргэн, заасан газар нь очиж бүртгүүлэв.

Тэд талбай дээр гүйж гарч ирээд байрлалаа эзэлцгээв. Тэмцээний эхний хагаст тэд 5:0 оноогоор хожигдож байлаа. Эсрэг багийнхан, ялангуяа, БАРУУН жигүүрт тоглож байсан том биетэй хүү маш бохир тоглож байв. Тэмцээний хоёр дахь хагаст Батаагийн багийнхан эсрэг багаа гүйцэж, хоёр минут гаруйн дараа оноо 5:4 болсон байв.

Батаагийн баг бөмбөг эзэмшиж байх мөчид эсрэг багийн Том биетэй хүү БАРУУН жигүүрээс гэнэт Батаа руу довтлов. Батаа ЗҮҮН тийш булттал том биетэй хүү түүний хажуугаар хий дарж, Сараа руу довтолж эхлэв.

Тэр Сараа руу шууд дайрч, дарж унагаад БАРУУН хөлийг нь гэмтээж орхив. Сараа гараа тэврэлтээс сугалаад ЗҮҮН шагайгаа татав. Тэр даруй шүүгчийн шүгэл дуугарч цаг зогсоов. Том биетэй хүү босож, маадгар инээн талбайг орхин явав.

Батаа Сараа руу гүйж очоод БАРУУН гараас нь зөөлөн дэмнэж босгов. Тэр яльгүй доголон зөөлөн алхсаар хажуугийн шугам руу гарч, Батаа Сарааг суулгав. Сараагийн авсан бэртэл онц ноцтой биш гэдгийг мэдээд, талбай руу буцаж гарлаа. Тэд ялж чадах эсэхээ мэдэхгүй байсан хэдий ч бууж өгөхийг хүссэнгүй.

Тэмцээн дуусахад 90 секунд дутуу байхад тоглолт дахин эхлэв. Эсрэг баг бүр илүү түрэмгийлж, Батаагийн багийг ЗҮҮН, БАРУУН талаас нь түлхэх, дэгээдэх гэх мэт дүрэм бус довтолгоо хийснээр тэд бөмбөгөө алдав. Гэвч маш их хичээл зүтгэлийн үр дүнд тэд дахин бөмбөг эзэмшиж эхлэв.

Тэмцээн дуусахад 12 секунд дутуу байлаа. Батаа бөмбөг эзэмшиж байсан боловч дамжуулчих чөлөөтэй хүн байсангүй. Тэр талбайн БАРУУН талыг барин довтлов. Тэрээр гэнэт ЗҮҮН тал руу эргээд, БАРУУН хуурч, ЗҮҮН хуурч, БАРУУН эргэж, БАРУУН хуурч, тэгснээ ЗҮҮН талд гарсны эцэст бөмбөгийг торны ЗҮҮН тал руу өшиглөв. Эсвэл тэр тэгж бодсон байх. Бөмбөг хаалганы хөндөл дээр ойгоод орсонгүй. Шүүгчийн шүгэл тасхийж, тэмцээн дуусав. Батаагийн баг хожигджээ.

Сараа бэртсэн тул тэд бүгдээрээ буцахаар болжээ. Тийнхүү орох хаалганы ЗҮҮН талд тавьсан машиндаа сууцгаан нар жаргах зүгт хөдлөв.

Хувилбар 3:
Орооцолдоо

Шаардлагатай зүйлс

1 нэхмэлийн утсан бөмбөг
1 хайч
ВИДЕО БИЧЛЭГ: https://www.youtube.com/watch?v=aiNl-EL6vfk

Заавар

1. Сургалтаас өмнө, тус бүр нь 150 см урттай уяа (оролцогч бүрд нэг) байхаар бодож бөөрөнхийлсөн утаснаасаа тасалж бэлд.

2. Уяаныхаа хоёр талд чангалж суллаж болохоор гогцоо зангид.

3. Орооцолдоог хэрхэн тайлах талаарх видео бичлэг дээрх зааврыг үз. Энэ Идэвхжүүлэлтийн гол шийдэл нь энэ байх юм.

4. Сургалтын үеэр оролцогч бүрд нэг уяа өг.

5. Оролцогчдыг адил хүйсийн хүнтэйгээ хоёр хоёроороо болохыг хүс.

6. Уяаны хоёр гогцоог яг гав шигээр хоёр гартаа угла гэж хэл.

7. Тэр хоёрын нэг нь нэг гарынхаа гогцоог тайлаад, нөгөө хүнийхээ утастай сөөлжүүлээд буцаагаад гартаа углана (бичлэг дээрх зааврыг үз).

8. Энэ тоглоомыг тоглоход хоёрхон дүрэмтэйг хүүхдүүдэд тайлбарла:

уяаг гараасаа мултлахгүй
уяаг тайлах юм уу таслахгүй.

9. Тэдний зорилго энэ хоёр дүрмийг зөрчихгүйгээр хоорондоо салах. Хөгжим явж дуустал оролдлого хийх боломжтой. За, эхэл!

10. Хийсэн зүйлийнх нь талаар асууж ярилц:

Энэ тоглоомоос бид юу ойлгож болох вэ?
Та нарт асуудал тулгарвал шийдэхийн тулд юу хийх вэ?

Эндээс ойлгох ёстой чухал зүйл бол:

Чамд асуудал тулгарвал зөв хүмүүсээс тусламж ав.
Амьдрал, хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаарх үнэнийг ойлгож мэдэх аян замдаа өөрсдийг нь замчлах халамжлан хүмүүжүүлэгч нартай байх, хамт олонтой байхын ач холбогдлыг оролцогч хүүхдүүдэд тайлбарлаж өг.

Идэвхжүүлэлт 2:
Хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаар хүмүүс юу гэж ярьдаг вэ?

Зорилго:

Оролцогчдод хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаар зөв зүйтэй үзэл санааг танилцуулах.

Шаардлагатай зүйлс

8 ширхэг бөмбөлөг
‘‘Үнэн үү, Худал уу’’ гэсэн өгүүлбэрүүд (А3 / А4-ийн хэмжээтэй цаасан дээр хэвлэсэн байх)
Тавтай хадаас / сүлбээр зүү
Цаасан / гялгар наалтууз
Цавуутай буюу стикер цаас (жижиг, янз бүрийн хэлбэр, өнгөтэй)

Заавар

1. Сургалт эхлэхийн өмнө бөмбөлгийг үлээж, өрөөнд буй цагаан самбар, хананд наах зэргээр энд тэнд байрлуулна. Бөмбөлөг бүрийн дээр юм уу хажууд ‘‘Үнэн үү, Худал уу’’ гэсэн өгүүлбэрүүдтэй бичгийг нааж тогтоо.

2. Сургалтын үеэр ‘‘Хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаар хүмүүс юу гэж ярьдаг вэ?’’ слайдыг үзүүлж, энд байгаа өгүүлбэрүүд нь өсвөр насныхны тухай болоод хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаар хүмүүс нийтлэг ярьж байдаг зүйлс гэдгийг хүүхдүүдэд тайлбарла.

[Дараах өгүүлбэрүүдээс танай орон нутагт зонхилдог ташаа ойлголт, цуу яриаг тусган харуулж буй дээд тал нь найман өгүүлбэрийг сургагч багш сонгоно уу.]

1. Бэлгийн харьцаанд орох эсэх нь тухайн хоёр хүний өөрсдийнх нь л шийдвэр. Бусдад ямар ч хамаагүй. (Худал)
2. Биеэр үйлдэх зүйл бие хүний хувьд хэн бэ гэдэгт минь нөлөөлөхгүй. (Худал)
3. Гэрлэснийхээ дараа л бэлгийн харьцаанд орно гэж хүлээх нь амьдралгүй зүйл. (Худал)
4. Бэлгийн харьцаа, хайр хоёр бол нэг зүйл. (Худал)
5. Порнограф үзэх нь ямар ч хоргүй, энгийн л юм. Хайр, бэлгийн харьцааны талаарх миний үзэл бодолд энэ нь нөлөөлөхгүй. (Худал)
6. Бэлгийн харьцаа нь зөвхөн бие махбодын үйлдэл төдий биш. (Үнэн)
7. Өсвөр насныхны ихэнх нь насан туршдаа ханилан, хайрлах хүнээ олохыг хүсдэг. (Үнэн)
8. Орчин үед, өсвөр насныханд юу ч анхааруулж хэлээд нэмэргүй. Тэд тэртээ тэргүй бэлгийн харьцаанд дураараа орно. (Худал)
9. Бэлгэвч хэрэглэж байгаа тохиолдолд бэлгийн замын халдвар авахгүй, мөн (охид) жирэмсэн болохгүй. (Худал)
10. Гэрлэхээсээ өмнө туршлага хуримтлуулж авах юм бол гэрлэсний дараах бэлгийн амьдрал сайн сайхан байна. (Худал)
11. Бэлгийн харьцаанд орох хүсэл охидоос хөвгүүдэд их байдаг. (Худал)

3. Хүүхдүүд өрөөн дундуур чөлөөтэй явж, бөмбөлгийн дээр бичээтэй зүйлсийг уншихад зориулж 5 минут өг. Хэрэв тэд тухайн зүйлийг “Худал” гэж бодож байвал бөмбөлөг дээр наадаг өнгийн цаас нааж, бөмбөлгийг хагалах “санал” өгнө.

4. Сайн дураараа гарч ирэх хүүхдүүдийг бөмбөлөг бүрийн дэргэд зогсооно. Тус бүр тавтай хадаас / сүлбээр зүү бариулна.

5. Хүмүүсийн нийтлэг ярьдаг дээрх ойлголтыг нэг бүрчлэн авч ярилц. Тухайн бөмбөлгийг “Худал” буюу хагалах санал өгсөн хүмүүсээс шалтгааныг нь асуу. Тухайн өгүүлбэр худлаа гэдгийг тогтоосны дараа оролцогчоор бөмбөлгийг хагалуул. Харин “Үнэн” гэсэн хариулт гарвал бөмбөлгийг хагалалгүй үлдээ.

[Тухайн өгүүлбэр яагаад худал, эсвэл үнэн байгааг сургагч багш энэ цаг дээр товч тайлбарлаж өгөөд, энэ талаар сургалтын үеэр тайлбарлаж ярих болно гэдгийг хэлэх ёстой. Сэдвийг илүү гүнзгийрүүлэх шаардлагагүй. Энэ идэвхжүүлэлтийн зорилго нь хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаарх хүмүүсийн нийтлэг ойлголтын талаар мэдэж авахад нь хүүхдүүдийг чиглүүлэх явдал юм.]

Бэлгийн харьцаанд орж үзсэн өсвөр насны хүүхдүүдийн хэлдэг нийтлэг зүйлс:

Нэг мэдэхэд л иймэрхүү юм болчихсон байсан...

Нэг мэдэхэд л ‘иймэрхүү юм болчихсон’’ байна гэж байхгүй. Тодорхой хил хязгаар байхгүй, мөн өсвөр насныхан өөрсдийн хийж буй зүйлийн үр дагаврын талаар бодоогүйгээс болоод нэг л мэдэхэд эрсдэлтэй нөхцөлд орчихсон байдаг бөгөөд нэг асуудлаас өөр асуудлууд ар араасаа ундардаг.

Ийм юм надад тохиолдохгүй гэж бодсон...

Өөр нэг нийтлэг сэтгэлгээ бол өөрийгөө ‘‘супер’’ юм шиг бодох явдал. Зарим залуус гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцааг ноцтой асуудал болгож үзэх шаардлагагүй гэж боддог бөгөөд би тийм юм хийхгүй юм чинь гээд тоохгүй орхидог. Гэвч өөрсдийн үнэ цэн, хил хязгаарыг тодорхойлохгүй бол ийм байдалд автах магадлалтай гэдгийг тэд ухаардаггүй.

Энэ бүлгийн хичээлээр бид хувь хүний онцлог чанар, үнэ цэн, дахин давтагдашгүй байдлын тухай, эрүүл харилцааг бий болгоход сайн зан чанарын ач холбогдлын талаар онцлон үзэж, ирээдүйгээ зорилготойгоор төлөвлөх тухай ярилцана.

Бэлгийн харьцаа ба ганц бие бүсгүй хэмээх номдоо др. Жүли Слаттери хэлэхдээ, бид “бэлгийн мэдрэмжүүдийг мэдрэх чадвартай биеийн анатоми, дааврын зохицуулгатай”-гаар эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс болон бүтээгдсэн. Энэ бол бид ойр дотно байдал, харилцаа, бие махбодын таашаалыг хүсэн тэмүүлдэг гэсэн үг. Хүн бэлгийн харьцаанд орох юм уу гэрлэх үедээ гэв гэнэт л бэлгийн мэдрэмжүүдийг мэдрэх чадвартай болчихгүй. Бэлгийн мэдрэмжээ илэрхийлэх байдал эдгээр нөхцөлд өөрчлөгддөг ч бид үргэлжид бэлгийн мэдрэмжтэй байна.

Манай өнөөгийн ахуй соёлд бэлгийн харьцаа, бэлгийн мэдрэмж, дотно харилцаа гэх үгсийг хооронд нь сэлгэн хэрэглэх нь элбэг болсон байна. Үүнээс болоод энэ сэдэв тун ч будилаантай болж хувирсан хэрэг. Бэлгийн мэдрэмж бол зүгээр бэлгийн харьцаа үйлдэхээс илүү гүнзгий утга агуулгатай. Түүнчлэн дотно байдлыг хүсэмжлэх сэтгэл нь бэлгийн харьцааг хүсэмжлэхээс илүү гүн гүнзгий зүйл юм. Дараах тодорхойлолтуудыг тогтоогоод авна уу:

Бэлгийн мэдрэмж мэдрэх чадвар: Тухайн хүний хүйс, бэлгийн сэрэл хүсэл, бэлгийн харьцааны талаарх үзэл үнэмшил, бэлгийн харьцааны туршлага гээд бүх талыг хамарсан өргөн ойлголт юм.

Дотно харилцаа: Хэн нэгэнтэй дотно, гэр бүлийн, ихэнхдээ энхрийлэл, хайр амсдаг хувийн харилцаа юм. Тэр хүнээсээ сэтгэлийн амар амгаланг мэдэрч, дотоод сэтгэлээ уудлан, тэр хүн өөрийг чинь гүн гүнзгий таньж мэддэг гэдгийг мэдрэх зэрэг нь дотно харилцааны бүрэлдэхүүн хэсгүүд юм.

Бэлгийн харьцаа: Хурьцал үйлдэхтэй холбоотой, ихэнхдээ хурьцал үйлдэхийг багтаасан бие махбодын үйлдэл.

Бид бэлгийн мэдрэмж мэдрэх чадвар гэх томоохон зургийг нь олж харахын оронд бэлгийн харьцааны үйлдэлд (мэдээллийн хэрэгслээр их сурталчилж байгаачлан) хэт анхаарал хандуулдаг. Гэтэл бэлгийн мэдрэмж мэдрэх чадвар гэдэг ойлголтод бие хүн бүхэлдээ, жинхэнэ дотно харилцааг хүсэх тэмүүлэл нь агуулагдаж байдаг. Эсвэл бид бэлгийн мэдрэмж мэдрэх чадварынхаа гүн гүнзгий утга агуулгыг буюу нөгөө хүнээсээ сэтгэлийн амар амгаланг мэдэрч, дотоод сэтгэлээ уудлан, тэр хүн өөрийг маань гүн гүнзгий таньж мэдэж байгааг мэдрэх явдлыг тэр чигт нь алгасаад, зүгээр л хүний хэлсэн үгээр амьдрах гэдэг. Тэгвэл бид хэн бэ гэдгээ, чухам яагаад жинхэнэ бөгөөд эрүүл харилцааны төлөө бүтээгдсэн юм бэ гэдгээ ойлгосноор өөрсдийнхөө талаар таньж мэдэх аян замаа эхэлцгээе.

Модуль 1.1 Чи бол онцгой, цор ганц

Модуль 1.2 Амьдралын зорилго, хүсэл мөрөөдөл

Модуль 1.3 Зан чанар

Модуль 1.4 Найз нөхөд

Модуль 1.5 Би үнэ цэнтэй хүн үү?

Зорилго:

Хүн бүр олон талаараа онцгой, бусдаас ялгаатай, бодит үнэ цэнтэй, дахин давтагдашгүй бөгөөд хүн бүрийн үнэ цэнг хүндэлж, анхаарах ёстой гэдгийг оролцогч хүүхдүүдэд ойлгуулах.

Оршил

Өсвөр насны хүүхэд бүхэн бусдаас ялгаатай, онцгой, өөрийн гэсэн бодит үнэ цэнтэй. Тэдэнд хайр халамж, хүндлэлээр хандах ёстой. Өсвөр насныхны хувьд, найз нарынх нь санал бодол туйлын чухал байдгаас гадна тэд өөрсдийгөө ‘‘бусдад нийцүүлэх’’-ийг хүсдэг. Тиймээс гадаад үзэмж, сурлагын амжилт ямар байхаас үл хамаараад ‘‘чи бол маш үнэ цэнтэй хүн шүү’’ гэдгийг нь хэлж өгч байх хэрэгтэй.

Өсвөр насныхан өөрсдийгөө хэр мэдлэг чадвартай, өсөж төлөвшсөн гэж бодож байгаагаас үл шалтгаалан, тэд бол оюун ухаан, нийгмийн оролцоо, сэтгэл санаа, бие махбод, ёс суртахуун болон сүнслэг гээд бүхий л талаараа өсөн хөгжиж яваа, хараахан нас биед хүрээгүй хүмүүс билээ. Хүн гэдэг олон талт бодгаль боловч тэр бүхнийг тус тусад нь биш үргэлж цогцоор нь авч үзэх ёстой. Хүн амьдралдаа чухал шийдвэр гаргах үед амьдралын бүхий л салбарт нөлөөлдөг.

Ялангуяа, бэлгийн амьдрал энд маш их ач холбогдолтой. Учир нь бэлгийн харьцаа бол зөвхөн бие махбодын биш, бас сэтгэл санаатай холбоотой үйлдэл юм. Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд орох нь тухайн хүний сурч боловсрох зорилго, хувь хүний болон ёс суртахууны хэм хэмжээ, мөн гэр бүлийн үнэт зүйл, найз нөхөдтэйгөө харилцах харилцаа хандлагад сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Хүн бие махбодын хувьд нас бие гүйцсэн ч нийгмийн харилцааны хувьд хараахан өсөж төлөвшөөгүй байж болно.

Идэвхжүүлэлт 1:
Чи дахин давтагдашгүй!

Зорилго:

Хувь хүн бүр дахин давтагдашгүй үнэ цэнтэйг хүүхдүүдэд ойлгуулах.

Заавар

Оролцогчдоос нэгийг нь сонгоод слайд дээрх олон сонголттой асуултыг тавина. Үүнийг алдартай шоу нэвтрүүлэг маягаар явуулж болох юм.

[Санал: Оролцогчдоос саналаараа гарч ирэх хүн байхгүй бол математикийн хичээл дээрээ хамгийн сайн дүнтэй, эвсэл төрсөн өдрийг нь асуугаад хамгийн ах хүүхдийг сонгоод дуудаж болох юм.]

1. “Чиний энэ дэлхий дээр хүн болж төрөх магадлал хэр байсан бэ?” гэж асуу.

(а) 2 саяд 1
(б) 200 саяд 1
(в) 20 саяд 1
(г) 2 тэрбумд 1
((Зөв хариулт: б.))
Яагаад: Үрийн шингэн нэг удаа гадагшлах үед түүнд 200 сая эр бэлгийн эс агуулагдаж байдаг. Үүнээс цөөн хэд нь өндгөн эсэд хүрч, зөвхөн нэг нь л сонгогдон өндгөн эстэй нийлж үр тогтоодог байна. Хоёр эсийн ихрүүдийн хувьд эр бэлгийн хоёр эс тус тусдаа өөр өөр өндгөн эстэй нийлж үр тогтдог. Харин нэг өндгөн эсийн ихэр буюу нэг өндгөн эсэд үр тогтоод хоёр үр хөврөл болж хуваагдсан ихрүүд (гадаад төрхөөрөө) хоорондоо илүү адилхан байдаг.

2. Дараах асуултыг асуугаарай:

Дэлхийн хүн ам хэд вэ?
Танай [улсын] нийт хүн ам хэд вэ?
Дэлхийн нийт хүн ам 8,000,000,000 (2021 оны 12 сарын байдлаар). Та өөрийн улсын хүн амын тоог интернэтээс хялбархан олох боломжтой.

3. Чи үүнийг мэдэх үү?

Өнөөдөр энэ дэлхий дээр 8 тэрбум орчим хүн амьдарч байгаа ч яг чинийхтэй адилхан хурууны хээтэй, хүн нэг ч байхгүй!
Яг чинийх шиг дуу хоолойтой хүн хаана ч байхгүй. Хүн бүрийн хэл ярианы эрхтнүүд (хоолой, хамар, амны хөндий) хоорондоо үл мэдэг ялгаатай хэмжээтэй бөгөөд хоолойн хөвч, урт болон хүч нь ялгаатай байдаг.[1 ] Түүнчлэн, таныг үг хэлэхэд тусалдаг уруул, шүд, хэл, тагнай болон эрүүний булчин ч гэсэн бусдаас ялгаатай. Энэ бүх ялгаанууд нь нэгдээд таны дуу хоолойг бусдаас өөр байхад нөлөөлдөг. Магадгүй сонсоход ялгагдахааргүй мэт байсан ч тусгай машины тусламжтайгаар эдгээр үл мэдэг ялгаануудыг илрүүлж болно. Тийм ч учраас өндөр хамгаалалт бүхий системд хүнийг дуу хоолойгоор нь таньж нэвтрүүлэх код бүхий төхөөрөмжийг суурилуулсан байдаг.
Чиний нүдний солонгон бүрхэвч дахин давтагдашгүй! Гений улмаас бидний нүдний солонгон бүрхэвчийн өнгө эхийн хэвлийд байх үед л тодорхойлогдож, хоёр нас орчимтойд бүрэн бүрэлдэж дуусдаг. Бидний нүдний солонгон бүрхэвч бусдаас (нэг өндгөн эсийн ихрээсээ хүртэл) ялгагдаад зогсохгүй баруун, зүүн нүднийх хүртэл хоорондоо өөр байдаг.
Хэрэв чиний ДНХ-ийн кодыг цаасан дээр тайлж буулгавал 23 давхар барилгатай дүйцэхүйц өндөр өрсөн ном болно! Чи эхийн хэвлийд бүрэлдэхээсээ авхуулаад л цор ганц, хосгүй (хосгүй ДНХ-тэй) нэгэн юм. Эр бэлгийн эс өндгөн эстэй нийлэх үед химийн урвал явагдсанаар өндгөн эсэд хамгаалалт үүсэх ба ингэснээр эр бэлгийн өөр эс түүнтэй нэгдэж чадахааргүй болдог. Үүний сацуу эр бэлгийн эс ба өндгөн эсийн ДНХ-ийн мэдээллүүд нэгдээд тухайн хүний цогц ДНХ-ийн сүлжээг бүрэлдүүлдэг. Энэ бол бүхэл бүтэн хүн бүрэлдэн бий болох хамгийн анхдагч эс. Энэ эс дэх ДНХ нь зөвхөн тухайн эр бэлгийн эс ба өндгөн эсийн мэдээллээс л бүрдэнэ. Тухайн эмэгтэйн сарын тэмдгийн мөчлөгийн өөр үед өөр нэг эр бэлгийн өөр эс өндгөн эстэй нийлсэн бол өөр хүн бүрэлдэх байсан.

4. Чи бол цор ганц бөгөөд дахин давтагдашгүй хүн мөн гэдгийг цохон тэмдэглээрэй. Чамтай яг адилхан хүн гэж энэ дэлхий дээр байхгүй. Дэргэдэх хүндээ хандан ‘‘Чи/та бол цор ганц’’ гэж хэлэхийг оролцогч хүүхдүүдээс хүсээрэй.

Идэвхжүүлэлт 2:
Хүмүүн бодгаль

Зорилго:

Хүмүүний бодгаль гэдэг нь олон талт, цогц юм.

Шаардлагатай зүйлс

Орны цагаан даавуу (эсвэл цагаан самбарын оронд хэрэглэдэг том цаас нийлүүлээд, нааж болно)

Арчихад арилдаг бал

Даалгаврыг гүйцэтгэх 2 оролцогч (сайн дураараа гарч ирэх, хүйсийн хувьд адил байх буюу хоёр эрэгтэй байвал зүгээр)

Заавар

1. Цагаан даавуугаа шалан дээр дэвсээд, гарч ирсэн хоёр оролцогчийн нэгийг даавуун дээр дээш харуулан хэвтүүлнэ. Нөгөө сурагч нь түүний биеийг дагуулан даавуун дээр зурна.

2. Зурж дууссаны дараа 2 оролцогч даавууг бусад хүүхдүүдэд бүгдэд нь харагдахаар өргөж барина.

3. Даавуун дээрх хүний дүрсэн дээр хувь хүнийг бүрдүүлэгч 5 хэсгийг тэмдэглэж зураад, слайдуудаа ашиглан тайлбарлаж ярина.

Хүмүүн бодгаль Оюун ухаан [Хүний тархи зур] Хүн аливаа асуудал, үзэл баримтлалын талаар эргэцүүлэн бодож, амьдралынхаа янз бүрийн талбарт шийдвэр гаргадаг талаар тайлбарла. Хүн оюун ухаантай, хүсэл эрмэлзэлтэй учраас сонголт хийх чадвартай.

Нийгмийн харилцаа [Ам зур] Хүн бүр нийгмийн нэг хэсэг мөн. Тэд бусадтай харилцах, үерхэж нөхөрлөх, өөрийнхөө болон бусдын төлөө ажиллаж хөдөлмөрлөх зэрэгт суралцдаг.

Сэтгэл санаа [Зүрх зур] Сэтгэл хөдлөл (мэдрэмж) нь бидний бодгальд бүхэлд нь нэвтрэн ордог гэдгийг тайлбарла. Төлөвшсөн хүн гэж сэтгэл хөдлөлөө захирч чаддаг хүнийг хэлнэ.

Бие махбод [Булчин зур] Бидний бие бол биднийг агуулж байдаг орон гэр мэт гэдгийг тайлбарла. Бие махбод бидний бодгалийн бусад хэсгүүдээс илүү хурдан өсөж, боловсордог.

Ёс суртахуун [Хэвлий тус газар гурвалжин дүрс зур] Америкийн уугуул, нэгэн зохиолч хүний мөс чанарыг хэвлийн хэсэгт орших гурвалжинтай зүйрлэсэн байдаг. Ямар нэг муу зүйл хийх үед тэрхүү гурвалжин эргэлдэж бидний хувь хүнийг хатгаж цоолдог (‘‘мөс чанар зулгаах’’ гэдэг үг үүнээс үүдэлтэй). Сайн, муу, зөв, буруугийн тухай асуулттай хүн бүр тулгардаг. Хүн ёс суртахууны ямар нэг хэм хэмжээг дагаж амьдардаг.

Хувь хүнийг энэ хэсэг тус бүрээр салангид авч үзэх биш, нэгэн цул бодгаль гэж үзэх ёстой.

4. Түүнчлэн хэдийгээр бид харж чадахгүй ч гэсэн бидний дотор сүнслэг чанар байдаг гэдгийг суралцагчдад тайлбарлаж өгөх хэрэгтэй. Энэ бол өөрөөсөө дээгүүр оршигч хэн нэгэн юм уу ямар нэг зүйлийг эрэн хайдаг бидний дотоод эрмэлзэл юм.

5. Слайдыг харуулахгүйгээр, хувь хүнийг бүрэлдүүлэгч таван бүрэлдэхүүн хэсгийг оролцогчдоор тоочуулан хэлүүл.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Хүн гинж

Зорилго:

Хүмүүн бодгалийн нэг бүрэлдэхүүн хэсэг нь бусдадаа нөлөөлж байдаг.

Шаардлагатай зүйлс

Хувь хүнийг бүрэлдүүлэгч 5 бүрэлдэхүүн хэсгийг (оюун ухаан, нийгмийн харилцаа, сэтгэл санаа, бие махбод, ёс суртахуун) тус тус бичсэн энгэртээ зүүх бичиг / шошго бэлд

Нэг хүйсийн 5 сайн дурын оролцогч

Заавар

1. Сайн дураар гарч ирсэн 5 оролцогчоор энгэрт зүүх бичгийг сонгуулж зүүлгэнэ. Ангийнхан руугаа харж эгнээд, нэг нэгнээ сугадаад зогсохыг хүс. Тэд нийлээд хүмүүн бодгалийг илтгэж байгаа гэдгийг тайлбарла.

2. Тэд тавуул хамтдаа нэгэн цогц зүйлийг илтгэж байгаа учраас бие биеэсээ салахгүй байх ёстой гэж хэлээрэй. Юу ч болж байсан тэрхүү гинжин холбоо тасрах ёсгүй.

3. Хүүхдүүдэд жишээ нөхцөл өг. Тухайн жишээн дээр хувь хүнийг бүрэлдүүлэгч эдгээр хэсгийн аль нь хамгийн их нөлөөлөлд өртөх вэ гэж асуу.

Зохиомжууд:

Аав ээждээ загнуулах

Үерхэж байгаад салах

Зам тээврийн осолд орох

Тамхи татах/мансууруулах бодис хэрэглэх

Гэр бүл болохоосоо өмнө бэлгийн харьцаанд орох

[Дээрх жишээнүүдийг өөрсдийн амьдардаг газарт ихээхэн тулгардаг асуудлаар сольж болно.]

4. Өгөгдсөн нөхцөл тус бүрд, өөрийнх нь төлөөлж буй бүрэлдэхүүн хэсэг хамгийн их нөлөөнд автаж байна гэж үзсэн оролцогчийг урагш хоёр алхахыг хүсээрэй. (Дараагийн нөхцөл байдлыг ярилцахын өмнө байрандаа зогсохыг түүнээс хүс.) Хүмүүн бодгалийн нэг бүрэлдэхүүн хэсэг урагш хөдлөхөд хүн гинж бүхэлдээ хөдөлгөөнд орж байгааг оролцогчид анзаарч харах ёстой.

Хувь хүнийг авч үзэхдээ, түүнийг бүрэлдүүлэгч хэсгүүдээр нь салгаж биш, харин нэгэн цогц бодгаль гэж үзэх хэрэгтэй.

Тэдгээрээс зөвхөн нэг нь хамгийн их нөлөөнд өртөж байгаа юм уу, эсвэл нөлөөнд орохдоо амархан юм шиг санагдаж байгаа ч энэ нь бусад хэсгүүд нь огт нөлөөнд орохгүй гэсэн үг биш юм.

Эргэцүүлэн бод!

Өсвөр насны үед бидний уураг тархи ‘‘өсөж боловсрох шатандаа’’ явж байдаг учраас аливаа шийдвэр гаргахдаа сэтгэл хөдлөл, бие махбодын шаардлагаа дагаж, түүгээрээ удирдуулахын оронд оронд сайтар тунгааж бодох нь чухал.

Суралцагчдыг долоовор болон дунд хуруугаа нийлүүлж гозойлгоод өөрийнхөө (эсвэл дэргэдэх хүүхдийнхээ) духыг зөөлөн тогшоод ‘‘Бод, бод!’’ гэж хэлэхийг хүс.

АНУ-д явуулсан нэгэн санал асуулгаар 12-19 насны, бэлгийн харьцаанд орсон хүүхдүүдийн 60% нь хүлээж чадаагүйдээ харамсаж байгаагаа илэрхийлсэн байна[6 ]. Хожим харамсах шийдвэр гаргахгүйн тулд бид сайтар эргэцүүлэн бодох хэрэгтэй!

Нэмэлт материал

Хүмүүн бодгаль буюу хувь хүнийг бүрдүүлэгч таван бүрэлдэхүүн хэсгийн хөгжил

Хамгийн удаан өсөж хөгждөг нь: Оюун ухаан буюу тархи

Хүний тархи хүүхэд насны төгсгөл хавиар хөгжиж боловсорч бараг гүйцдэг гэсэн итгэл үнэмшил олон жил давамгайлж байсан боловч өсвөр насныхны бэлгийн бойжилтын эхний үе шатанд тэдний тархины хөгжлийн хоёр дахь үе эхэлдэг болох нь судалгаагаар батлагджээ.[3 ] Хөгжлийн энэхүү үе шатанд аливаа зүйлийг илүү төлөвшсөн өнцгөөс шүүн тунгааж, хүслээ хянах чадвар нэмэгддэг. Учир нь энэ шатанд тэдний тархийг идэвхжүүлэгч нь амигдала (сэтгэл хөдлөлийн төв) байснаа аажмаар духны хэсэг дэх тархины гадаргуу (учир шалтгаан ба логикийн төв) руу шилждэг.[4 ] Энэ юу гэсэн үг вэ гэхээр, залуу хүний тархи, ялангуяа, шийдвэр гаргах үйл явцыг хянаж байдаг хэсэг нь өсөж хөгжиж, боловсрох үйл явц хараахан гүйцээгүй, өсөлт хөгжил үргэлжилсэн хэвээрээ байдаг гэсэн үг. Ихэнх залуусын хувьд, тархины хөгжлийн энэ үе шат хорь гаруй нас хүртэл үргэлжилдэг байна[5 ].

Хамгийн түргэн өсөж хөгждөг нь: Бие махбод буюу бие бялдар

Хүн бүр огцом өсөлтийн үеийг туулдаг бөгөөд энэ үеийг бэлгийн бойжилтын үе гэж нэрлэдэг. Охидын хувьд, зарим нь бүр 9 наснаас бэлгийн бойжилт эхэлдэг боловч огцом өсөлтийн үе нь ихэнхдээ 10-12 насанд явагддаг бол хөвгүүдийнх ялимгүй хожуу буюу 12-14 насанд явагддаг. Энэ үед тэдний биед нэлээд өөрчлөлтүүд гарч ‘‘насанд хүрсэн’’ хүнтэй төстэй болж эхэлдэг. Охидод хөх ургаж, сарын тэмдэг үзэгдэж эхэлдэг бол хөвгүүдийн нүүр, биеэр үс ургаж, дуу хоолой нь бүдүүрч, бэлэг эрхтэн өсөж гүйцдэг. Ихэнх хүүхдүүдийн хувьд энэ үйл явц 16 нас хүртэл үргэлжилж, дуусаад, улмаар бие махбодын хувьд насанд хүрэгсдийн хэмжээнд хүрдэг.

Гүнзгийрүүлж үзье

Өөрийг чинь бүрэлдүүлж байгаа эдгээр хэсэг бүр дээр өсөж төлөвшихийн тулд чи биеэ хэрхэн дайчилж болох вэ? Жишээ дурдана уу.

Оюун ухааны тал дээр

Сэтгэл санааны тал дээр

Бусадтай харилцах тал дээр

Ёс суртахууны тал дээр

Examples may include: reading a book that is not easily understood and looking deeper
or discussing the topic with someone, having a meal with people outside of one’s “clique,”
controlling one’s temper by counting to 10 when one usually blows up, keeping one’s promises if one has a habit of breaking them.

Гэртээ хийх зүйл:
Би онцгой нэгэн!

Хүн бүрийн давтагдашгүй онцгой чанар нь зөвхөн бие махбодын өгөгдлөөр хязгаарлагдахгүй. Дараах салбар бүр дээр өөрийнхөө талаар, юугаараа давтагдашгүй онцгой хүн бэ гэдгээ бичээрэй.

Гэр бүл: (ж.нь: 2 мууртай, айлын ганц хүүхэд)

Найз нөхөд:

Сонирхол:

Ажил мэргэжлийн зорилго:

Боловсрол:

Үнэт зүйлс:

Хувь чанар: - Зан чанар гэсэн байсан

Загварын хэв маяг:

Зорилго:

Ирээдүйгээ мөрөөдөж, өмнөө зорилго тавихыг, тэрхүү зорилгодоо хүрэхийн тулд юу хийх хэрэгтэйг тодорхойлоход оролцогч хүүхдүүдийг уриалах.

Оршил

Өсвөр нас гэдэг бол амьдралаас өгөгдөж байгаа боломжуудыг олж мэдэх хугацаа юм. Амьдралынхаа зорилго, хүсэл мөрөөдлийг таньж, түүнд хүрэхэд юу шаардагдахыг мэдэж авах нь өсвөр насны хүүхдүүдийн хувьд маш чухал. Бид бүгдээрээ мөрөөдөлтэй. Харин түүнийхээ төлөө ямар нэг зүйл хийхгүй бол тэр мөрөөдөл хий хоосон хэвээрээ үлдэх болно.

Өөрийгөө бүхий л талаар, аливаа зүйлийг хэрхэн суралцдаг, ойлгодог, сул болон хүчтэй тал юу болох гэх мэт танин мэдэх нь зорилгодоо хүрэх алс хэтийн замд ач тусаа өгнө.

Амьдралын зорилго, хүсэл мөрөөдлөө цаасан дээр буулгаад, тэдгээрт хэрхэн хүрч болохыг бодитоор авч үзэх нь маш чухал. Зорилгодоо дөхөх ганцхан алхам хийх байсан ч чухал. Зорилгоо хэн нэгэнд хэлснээр үүнийхээ төлөө явж байгааг чинь ажиглаж, урам зориг өгөх хүнтэй болох ба энэ нь амжилтад хүрэхэд маш нөлөөтэй сайхан зүйл мөн.

Мөрөөдөлдөө хүрэх тодорхой төлөвлөгөөтэй, эсвэл түүнийг дэмжиж туслах хүнтэй залуусын хувьд, бэлгийн таашаал, түр зуурын зугаа цэнгэлээс болж мөрөөдлөө эрсдэлд оруулахыг хүсэх нь юу л бол.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Зорилго тавь, түүнийгээ онил

Зорилго:

Өмнөө зорилго тавихын ач холбогдлыг ойлгуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Сонин

Хоосон хайрцаг / хувин

Заавар

1. Урьдчилан хоосон хайрцаг / хувин бэлдээд, суралцагчдад мэдэгдэлгүйгээр өрөөний нэг буланд байрлуулна.

2. Бүх суралцагчдад нэг нэг сонины хуудас өгөөд, түүнийгээ гурван хэсэг болгож урж базаад бөмбөлөг хийхийг хүс.

3. Хийсэн гурван цаасан бөмбөлгийнхөө нэгийг ‘‘гурав тоолсны дараа шид’’ гэж хэлээрэй. Цаасан бөмбөлгүүд ийш тийш замбараагүй шидэгдэх болно.

4. Хоёр дахь бөмбөлгийг аваад ‘‘гурав тоолоод урагшаа шид’’ гэж хэлээрэй.

5. Эцэст нь, гурав дахь бөмбөлгийг аваад ‘‘гурав тоолоод хоосон хайрцаг руу шид’’гэж хэл. Цаасан бөмбөлгийн зарим нь хоосон хайрцагт орох болно.

[Сургагч багш энд өгөгдсөнөөс өөр заавар өгөх ёсгүй. Эхлээд цаасан бөмбөлгийг ‘‘шид’’ гэж хэлнэ. Дараа нь хоёр дахь бөмбөлгийг ‘‘урагш шид’’ гэх ба гурав дахь бөмбөлгийг ‘‘хоосон хайрцаг руу шид’’ гэж хэлнэ.”]

6. Зорилготой байна гэдэг нь цаасан бөмбөлгийг хаашаа шидэхээ мэдэж байгаатай адил гэдгийг суралцагчдад тайлбарла. Хэрэв тэд зорилгогүй, өмнө тавьсан төлөвлөгөө байхгүй бол эцэст нь юунд ч хүрэхгүй (эхний бөмбөлөг шиг). Харин бүх зүйлийг тодорхой болгож, өмнөө тодорхой зорилго тавихад цаг гаргавал түүндээ хүрэх магадлал өндөр бөгөөд ядаж л дөхөж очно (гурав дахь бөмбөлөг шиг).

‘‘Чи юуг ч зорихгүй юм бол, юунд ч үл хүрнэ.’’ - Нэр нь үл мэдэгдэх нэгэн

Идэвхжүүлэлт 2:
Том мөрөөд. Ухаалаг сэтгэ

Зорилго:

Ирээдүйнхээ талаар бодож, үүнийхээ төлөө юм хийж эхлэхэд нь хүүхдүүдэд туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Оролцогчийн гарын авлага

Үзэг / харандаа

Урам зориг, тайвшрал өгөхүйц хөгжим

Заавар

1. Дараах асуултыг асуугаарай:

Чиний хувьд, мөрөөдөл гэж юу вэ?

Мөрөөдөлдөө хүрэхэд бидэнд ямар саад бэрхшээлүүд тулгарч болох вэ?

2. Т.О.М. мөрөөдөх гэж юу гэсэн үг болохыг хүүхдүүдээс асуу.

Т эмүүллээр эхлэх

Онож бодитой авч үзэх

Мэрийж зүтгэх шаардлагатай

3. Эргэцүүлэн бодуулах дараах асуултуудыг тэднээс асуу:

Үргэлж хийхийг хүсдэг хэр нь нэг ч удаа хийж үзээгүй зүйл чинь юу вэ?

Арван жилийн дараа чи хаа хүрсэн байхыг хүсэж байна вэ?

Хэрэв чамд мөнгөний асуудал байхгүй бол юу хийж амьдрах вэ?

4. Гарын авлагаа нээгээд ирэх он жилүүдэд хийж гүйцэлдүүлэхийг хүсэж байгаа зүйлсээ жагсаан бичихийг хүүхдүүдээс хүсээрэй. Бусад хүмүүс мөрөөдлийг нь сонсоод доог тохуу хийх вий гэсэн айдсаасаа болоод зарим өсвөр насны хүүхдүүд өөрсдийнхөө мөрөөдлийг ил хэлэхээсээ эмээдэг. Мөрөөдлөө ингэж бичих нь мөрөөдлөө оюун бодол, зүрх сэтгэлдээ амьд хадгалахад нь тэдэнд тусалдаг. Зорилгоо аль болох тодорхой болгохыг оролцогч хүүхдүүдэд уриалж урамшуулаарай.

5. Зорилгоо бичихэд нь зориулж тэдэнд 7-10 минут өг. Богино хугацааны зорилгоос (нэг жилийн) эхлээд урт хугацааны (арван жилийн) зорилгоо бичих боломж өг. Тэдэнд санаа өгөх үүднээс өөрийнхөө мөрөөдлөөс жишээ болгон ярьж болох юм. Тайван амгалан орчныг бүрдүүлэхийн тулд аятайхан хөгжим тавиарай.

Зорилго, мөрөөдөлд нь нөлөөлж болох гаднын хүчин зүйлийн талаар бодуулах дараах асуултыг хүүхдүүдээс асуугаарай:

Хэрэв би одоо хүнтэй болзож, үерхэж байсан бол тэр хүн миний зорилго, мөрөөдлийг хэрхэн дэмжих, эсвэл дэмжихгүй байж болох байсан бэ?

Найз нөхөд, үе тэнгийнхэн маань миний зорилго, мөрөөдлийг дэмжиж, эерэг ханддаг уу? Тийм биш бол би юуг өөрчлөх хэрэгтэй байна вэ?

Зорилго, мөрөөдлөөсөө ухрахад хүргэж болохоор эрсдэлтэй зүйлд би оролцож байгаа бил үү?

Жишээ нь: Малын эмч, эсвэл багш болохыг хүсэж байсан охин ахлах / дунд сургуульд байхдаа жирэмсэлснээсээ болоод сургуулиа орхиж, улмаар зорилго, мөрөөдөлдөө хүрч чадахгүйд хүрэх эрсдэл үүсэж болох юм.

6. Хүүхдүүд зорилгоо бичээд дууссаны дараа нэг жилийн хугацаатай зорилгуудаа дараах S.M.A.R.T буюу У.Х.А.А.Н-аараа нягтлах шалгуурын дагуу үнэлэхийг хүсээрэй:

Specific - Учиртай, тодорхой байх – Та яг юунд хүрэхийг хүсэж байгаагаа тодорхой мэдэж байна уу? Сайн нарийвчилж чадсан уу? Жишээ нь: Ерөнхий зорилго – Би илүү эрүүл саруул байхыг хүсэж байна; Тодорхой байх – Хүнсэндээ жимс, ногоо түлхүү хэрэглэж, илүү тэнцвэртэй хоолны дэглэм барихыг хүсэж байна.

Measurable - Хэмжигдэхүйц байх – Та өөрийн гаргаж байгаа ахиц дэвшлийг үнэлэх боломжтой байна уу?

Attainable - Амжилт гаргахуйц – Тухайн нөхцөл байдалд аливаа хүн хүрч болохоор зорилго мөн үү?

Relevant – Авцалдаа холбоотой – Зорилго чинь чиний амьдралдаа хүсэж мөрөөддөг зүйлтэй авцалдаж байна уу?

Time-sensitive - Нарийн хугацаатай – Зорилгодоо хүрэх хугацааг тодорхой тогтоосон уу?

[Энэ даалгаврыг хоёр хоёроороо болоод, эсвэл жижиг бүлгээр хийх боломжтой. Ингэх үедээ хүүхдүүд бие биеийнхээ зорилгыг дээрх шалгуурын дагуу дүгнэж болно.]

“Бидний олонход тохиолддог хамгийн ноцтой аюул бол хэт өндөр зорилго тавиад түүндээ хүрч чадахгүйд биш, харин дэндүү өчүүхэн зорилго тавьчхаад түүндээ хүрч, сэтгэл ханадагт оршдог.” -Микеланжело, 16-р зууны үеийн Италийн зураач

Гүнзгийрүүлж үзье

Өсвөр насныхны өөрийгөө таньж мэдэх аян зам үргэлжилж байгаа болохоор зорилго, мөрөөдлийнхөө тухай бодохлоор заримдаа тэдэнд хэцүү байна. Өршөөл үзүүлэх сонирхолгүй ажлын хуудас нь тэдний сонирхлыг хэмжих, ажил мэргэжлийнхээ боломжит замыг судлах, ирээдүйн төлөвлөгөө, ажил мэргэжлийн замналаа авч үзэхэд тусална. Сонирхдог зүйлээ сайн мэддэг болох юм бол арай барьцтай төлөвлөгөө гаргахад нэмэр болно. Энэ хэрэглүүрийг хэрхэн ашиглахыг хүүхдүүдэд хэлж зааж өгөөрэй. Өөрсдийнх нь авсан оноо ямар утга илэрхийлж байгааг нарийвчлан өгүүлсэн хариу гарч ирнэ. Үүнээс, цаашдын ажил мэргэжлийнхээ талаар сайн мэдэж шийдвэрүүд гаргах боломжтой юм.

Сонирхол Тодорхойлох Асуулга

Дараах холбоосоор орж үнэлгээг бөглөөд Сонирхол тодорхойлох Холландын асуулгын this link дүнгээ олж мэдээрэй.

Идэвхжүүлэлт 2:
Зорилгод учрах саад

Зорилго:

Зорилгодоо хүрэхэд амархан биш байж болох ч хүрэх боломжтой. Зорилгодоо хүрэхэд тулгарч буй саад тотгоруудаас аль болох олныг жагсаан бичихийг оролцогч хүүхдүүдээс хүсээрэй. Дараа нь тэд бичсэн саад бэрхшээлүүдээ сургалтын гарын авлага дээр буй гурван ангиллын дагуу Эрсдэлт зан үйл, Зан чанарын доголдол, Нөхцөл байдал гэж ялгах ёстой. Зорилгод хүрэхэд нь тэдэнд учирч буй саад бэрхшээлүүд дараах зүйлс байж болно. Үүнд:

Эрсдэлт зан үйл

Согтуугаар жолоо барих, тохиолдлын бэлгийн хавьталд орох, хар тамхи хэрэглэх, гадуур тэнэж, сэлгүүцэх, зодоон цохион хийх, тамхи, электрон тамхи татах

Зан чанарын доголдол

Бусдыг хүндлэхгүй байх, шударга бус байх, хариуцлагагүй байх, хувиа хичээх, эелдэг бус байх, залхуурах.

Нөхцөл байдал

Хүнд өвчин, эцэг эх амьжиргааны хэрэгцээгээ л дөнгөн данган залгуулах чадвартай байх, эцэг эх ажилгүй болох, сургууль дээрээ дээрэлхүүлэх, эцэг эх гэрлэлтээ цуцлуулах

Амьдрал, амьжиргааны нөхцөл байдал нь саад бэрхшээлийн дунд нэг их байр суурь эзэлдэггүй гэдгийг энэ дасгалаас харж болно. Хэдийгээр нөхцөл байдал нь бидэнд захирагддаггүй ч гэсэн үүнийг хэрхэн хүлээж авч, давж туулах нь бидний биеэ авч явах байдал, зан чанараас шалтгаална. Аливаа саад тотгор өөрийнх нь мөрөөдөлд хэрхэн саад учруулж болохыг бодитоор харж дүгнэж чадсан хүн шаардлагатай үед өөр хувилбар төлөвлөгөө гаргаад, урагш ахих бэлтгэлтэй байдаг.

‘‘Толгой дээгүүр чинь шувууд эргэлдэн нисэхийг чи болиулж чадахгүй. Гэвч толгойтой үсэн дотор чинь үүрээ засахаас лавтайяа сэргийлж чадна.’’ - Др. Мартин Льютер Кинг

Гэртээ хийх зүйл:
Үйл ажиллагааны төлөвлөгөө гаргах

Зорилгынхоо төлөө хичээнгүйлэн тэмцэх, хичээл номдоо шамдах, нийгмийн тустай ажилд идэвхтэй оролцох, эрүүл саруул, бие бялдрын хувьд өв тэгш, эрүүл байх зэрэгт саад болохуйц харилцаанаас зайлсхийх гэх мэт жишээнүүдийг оруулж болох юм.

Мөрөөдөл, зорилгодоо хүрэхэд чинь урам зориг өгч, тус дэм болохуйц цөөн тооны хүнийг (эцэг эх, найз нөхөд, итгэл даахуйц том хүн, багш, дасгалжуулагч, залуучуудын бүлгийн удирдагч гэх мэт) сонгоод тусламж ав. Тэдгээр хүмүүсийн нэрийг гарын авлага дээрээ бичээрэй.

Зорилго:

Хүн ямар сайн зан чанаруудыг өөртөө төлөвшүүлэх шаардлагатай байдгийг хүүхдүүд мэдэж авч, өөрсдийн зан чанарыг сорилоор тодорхойлж үзнэ.

Оршил

Зан чанар бол тантай цуг төрдөг зүйл биш. Харин амьдралын туршид эзэмшиж, өөртөө төлөвшүүлдэг зүйл юм. Сайн харилцаа нь хүндлэл, хариуцлагатай байдал, найдвар, эелдэг зан болон биеэ захирах чадвар гэх мэт эерэг зан чанар (ёс журамтай байдал) дээр суурилж байж баригддаг. Сайн зан чанарыг тууштай, шийдвэртэй зүтгэж байж эзэмших боломжтой. Зорилго, мөрөөдөлдөө хүрэхэд минь саад болох, урьдчилан харж чадахааргүй нөхцөл байдал, ухралт няцалтыг даван туулж, урагшлахад сайн зан чанарын төлөвшил бидэнд тусалдаг. Хүний амжилтыг тодорхойлогч нь чухамдаа зан чанар мөн.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Зан чанарын сорил

Зорилго:

Зан чанараа таньж мэдэхэд нь хүүхдүүдэд туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар/ цаасан самбар

Сургалтад оролцогчийн гарын авлага

Үзэг / харандаа

Маркер

Намуухан аялгуу

Заавар

1. Аль болох олон зан чанарыг жагсаан бичихийг оролцогч хүүхдүүдээс хүс. Ингэхдээ А-гаас Я хүртэл үсгийн дарааллаар бичихийг сануулаарай.

[Хэрэв энэ сургалт англиас өөр хэлээр явагдаж байгаа бол оролцогч хүүхдүүдээр 10 зан чанар олж бичүүлэхэд болно.]

Сайн зан чанарын жишээ:

Уриалгахан, тууштай, өрөвч, хичээнгүй, хүндлэлтэй, хариуцлагатай, тэвчээртэй, найдвартай, бусдыг халамжилдаг, эелдэг, үнэнч, шударга

2. Өөрсдийнхөө зан чанарыг цэгнэж бодоход нь туслах зорилгоор хүүхдүүдээс дараах асуултыг асуугаарай: Эдгээр зан чанараас аль аль нь чамд байдаг гэж чи бодож байна вэ?

3. Гарын авлага дээр байгаа зан чанарын сорилын 10 минутад бөглүүл. Хуудасны дугаар: 15-17.

4. Тайван амгалан уур амьсгал бүрдүүлэхийн тулд намуухан хөгжим тавь.

5. Хүүхдүүд сорилыг бөглөж дууссаны дараа зан чанараа дүгнэхийн тулд оноогоо нэгтгэнэ.

6. Хамгийн өндөр оноо авсан гурван зан чанарыг нь нэрлүүлээд, урмын үг хэлээрэй.

7. Хамгийн өндөр оноотой гурван зан чанараа үнэлэхэд нь тусал – ‘‘Чамд эдгээр зан чанар байдаг гэж найзууд чинь хэлэх болов уу?’’ гэж асуу.

8. Ажиллаж, сайжруулах шаардлагатай гэж бодож байгаа зан чанараа тэмдэглэж авахыг хүүхдүүдээс хүсээрэй. Уг сорилыг хэдэн сарын дараа дахиж бөглөж үзээд, энэ тал дээр сайжирсан эсэхээ дүгнэх боломжтой юм.

Зан чанарын сорил

Зан чанарын сорилоо дараах холбоосоор орж бөглөнө үү. this link дүнгээ олж мэдээрэй.

Сайн зан чанартай байна гэдэг нь юу гэсэн үг вэ?

HEAD — To KNOW the good

HEART — To FEEL the good

HANDS — To DO the good

Сайн зан чанарыг хэрхэн бүрэлдүүлэх вэ?

Хэлснээ хийх

Сайн гэж мэдэж байгаа зүйлээ бид хийдэг, үйлддэг байх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, сайныг үйлдэх (сайныг мэдрэх) нь зөв гэж хүсээд суух биш, үүнийгээ бодитоор биелүүлэх шаардлагатай.

[Жишээ нь: Нийтийн тээврээр үйлчлүүлж байхдаа ахмад настай юм уу, жирэмсэн эхчүүдэд суудал тавьж өгөх хэрэгтэй гэж бидэнд зааж сургадаг. Автобус, галт тэргэнд өндөр настнууд, жирэмсэн эхчүүд зогсоод явааг харах тавгүй санагддаг шүү дээ. Яагаад гэвэл, ‘‘муу’’ юм болж байна гэдгийг бид мэдэж байгаа юм. Тэгэхлээр, тэдэнд суудлаа тавьж өгч байна уу, үгүй юу гэдгээр бидний зан чанар сайн уу, үгүй юу гэдэг нь илэрч харагддаг байна.]

Үүнийгээ дадал болгох

Бид өдөр бүр аливаа зүйлийг дадал болгохын тулд зан чанар дээрээ тэмцэл хийж байдаг. Тэвчээр, хүндлэл, сайхан сэтгэл гэх мэт сайн зан чанаруудыг харуулах зүйл хийх дадал өөртөө бий болгохыг хичээ. Ингэх аваас ийм зан чанаруудыг өөртөө цогцлоосон хүн гэдгийг чинь бусад хүмүүс харж, ажиглах болно.

“Зан чанар маш чухал мөчид илэрч болох ч чухамдаа өчүүхэн жижиг зүйлсээс бүрэлдэж байдаг.” — Филлипс Брүүкс

Дараах хүмүүсийн бодит түүхийг хуваалц:

Зан чанараа баттай төлөвшүүлсний ачаар хүнд бэрхшээлийг (нөхцөл байдлыг) даван туулсан хүний жишээ.

Ник Вуйжич 1982 оны 12 сарын 4-нд мэндэлсэн бөгөөд төрөлхийн дөрвөн мөчгүй байлаа. Түүний хоёр гар мөрөөрөө байхгүйн дээр хоёр хөлгүй, биеэс нь шууд ургасан хоёр тавхайтай ч нэг нь л хоёрхон хуруутай аж. Тэрээр бие махбодын хувьд ийм эрэмдэг ч эрүүл саруул ухаантай төржээ.

Сургуульд байхдаа хүүхдүүдийн дарамтаас болж амиа хорлохыг завдах болсон гэдэг. Эцэст нь, тэр ганцаараа бие эрхтний аймшигт гажгаас болж зовж шаналж байгаа юм биш гэдгээ ухаарснаар бүх зүйл өөрчлөгдсөн бөгөөд түүний хүрсэн амжилтууд маш олон хүнд урам зориг өгсөн юм. Тэрээр “Үе мөчгүй амьдрал” хэмээх төрийн бус байгууллагыг үүсгэн байгуулжээ.

Ник их сургуулийг нягтлан бодогч, санхүүгийн төлөвлөлт гэсэн давхар мэргэжлээр төгссөнийхөө дараа залууст урам зориг өгөх зорилгоор олон газраар аялан тэдний асуудалд чиглэсэн илтгэл тавьж, яриа хийж эхэлжээ.

[Хүнд хэцүү нөхцөл байдлыг даван туулсан өөрийнхөө юм уу олны танил хүний жишээнээс сургагч багш ярьж өгч болно.]

Үе тэнгийнхний дээрэлхэл, дарамт гэх мэт өдөр тутам тулгарах асуудлуудыг зан чанарынхаа тусламжтайгаар шийдсэн хүний жишээ.

Хамгийн сүүлийн сургалтын үеэр бид хүүхдүүдэд чихэр тарааж өгсөн юм. Гэтэл тэдний олонх нь идсэн чихрийнхээ цаасыг шалаар тарааж хаясан байлаа. Бүгд тэндээс гарсны дараа нэг оролцогч үлдээд чихрийн цааснуудыг түүж хогийн саванд хийв. Хэн ч ингэхийг түүнээс шаардаагүй бөгөөд хэн ч түүнийг хараагүй, бас түүнээс өөр хэн ч үүнийг хийгээгүй. Гэлээ ч тэрээр сайн бөгөөд зөв зүйлийг хийсэн.

Гэртээ хийх зүйл:
Түр зогс. Дахин тоглуул. Урагш гүйлгэ.

Чиний зан чанар үйлдлээр чинь илэрч харагддаг. Чиний өөртөө суулгасан зарим зан чанар үйлдлээр хэрхэн илэрч байсан талаар эргэцүүлэн бодоорой.

Түр зогс

Бөглөсөн сорил дээрээ хамгийн өндөр оноо авсан гурван зан чанараа тодорхойлно уу.

Дахин тоглуул

Зан чанарын энэ гурван онцлог илрэн харагдсан үйл явдлуудыг санахыг хичээнэ үү

Урагш гүйлгэ

Бүр хожим, хүмүүс чамайг санан дурсахаар цуглажээ гэж төсөөл дөө. Тэд чиний талаар юу яриасай гэж чи хүсэж байна вэ?

Зорилго:

Найз нөхөд хүнд хэр чухал, аливаа хүний сонголт, үйлдэлд тэд хэрхэн нөлөөлдөг болон найзаа зөв сонгохын тулд жинхэнэ нөхөрлөл гэж юуг хэлдгийг олж мэдэхэд нь хүүхдүүдэд туслах.

Оршил

Өсвөр насныхны амьдралд найз нөхөд нь маш чухал үүрэгтэй байдаг.

Хүн бүрд найз нөхөд хэрэгтэй. Найз нөхөд маань бидний баяр хөөрийг хуваалцаж, хүнд хэцүү цагт сэтгэл санаагаар дэмжиж, алдаа оноог маань хэлж өгч, өөрчлөгдөн сайжрахад маань урам дэм болдог. Өсөлт төлөвшлийн нэгээхэн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг нь нөхөрлөл. Өөрийнхөө мөн чанарыг нээж илрүүлэх, бусдаар хүлээн зөвшөөрөгдсөн, бусдад хамаатай гэдгээ мэдрэх орон зайг өсвөр насныханд найз нөхөд нь гаргаж өгдөг. Гэвч зарим нөхөрлөл маш их зовлонд унагах нь бий.

Үе тэнгийнхнийхээ эерэг болон сөрөг нөлөөний талаар хүүхдүүд тодорхой ойлголттой байх нь чухал юм. Өсвөр насны хүүхдүүд үүнийг ялгаж салгаж сурвал амьдралдаа зөв сайн сонголт хийхэд нь тус болно.

Идэвхжүүлэлт 1: Сайн найз гэж хэнийг хэлэх вэ?

Зорилго:

Бусдад эерэг нөлөө үзүүлэхэд ямар ямар зан чанар хэрэгтэй байдаг талаар бодож эргэцүүлэх.

Шаардлагатай зүйлс

Сургалтад оролцогчийн гарын авлага

Үзэг / харандаа

Хөгжмийн ая

Заавар

1. Гарын авлага дээрээсээ найзыг тодорхойлогч илэрхийллүүдийг уншаад, 😠 харин МУУ найзыг дүрсэлж байвал урвайсан нүүр зурна уу 🤩 хэрэв САЙН найзыг илтгэж байвал дугуй дүрсэнд инээсэн нүүр

2. Дээрх даалгаврыг хийж дууссаныхаа дараа өгөгдсөн тодорхойлолтуудаас 12-ыг сонгож чанга дуугаар уншаад, сайн найзыг илтгэж байгаа тохиолдлуудад гараа өргөхийг хүүхдүүдээс хүсээрэй. Эсвэл, сайн найзыг дүрсэлж байгаа тодорхойлолт уншвал босож, муу найзыг дүрслэх үед суухыг хүүхдүүдээс хүсэж болох юм.

Найзыг тодорхойлох зүйлс:

Намайг үргэлж шүүмжилдэг 😠

Гутарсан үед дэргэд минь байдаг 🤩

Ижил сонирхолтой 🤩

Үргэлж өөрийнхөө тухай л ярьдаг 😠

Миний аюулгүй байдалд санаа тавьдаг 🤩

Хүссэн зүйлийг нь хийхгүй болохоор намайг дооглодог 😠

Миний талаар хов жив ярьдаг 😠

Хөгжилтэй, эрүүл мэндэд тустай арга хэмжээнд хамт оролцохыг хүсдэг 🤩

Миний талаар цуу яриа тараадаг 😠

Миний амьдралд юу болж байгааг асуудаг 🤩

Надад итгэж, нууцаа ярьдаг 🤩

Хэлсэндээ хүрдэггүй 😠

Надад цаг гаргадаг 🤩

Хэрэгтэй үед надад тусалдаг 🤩

Миний гэр бүл, найз нөхдийг доромжилдог 😠

Миний юмыг зөвшөөрөлгүй авчихдаг 😠

Надтай хамт тачигнатал инээлддэг 🤩

Бусдын өмнө намайг доош нь хийдэг 😠

Бүх зүйлд гомдоллодог 😠

Нууцаа итгэж ярьж болохоор хүн 🤩

Хааяа худлаа хэлчихдэг 😠

Уулзана гэсэн цагаасаа үргэлж цаг гаруй хоцордог 😠

Сайн зүйл хийснийг минь хэлж магтдаг 🤩

Амьдралаа сүйрүүлж байвал минь нүүрэн дээр шууд хэлдэг 🤩

Алдаагаа хүлээн зөвшөөрдөг 🤩

Миний араар онцгүй юм хийдэг 😠

Хэрэг гарахаараа л над руу ярьдаг 😠

Юу ч хэлээгүй байхад хүртэл миний юу бодож байгааг хэлж чаддаг. 🤩

Надад таалагддаг залуутай/охинтой миний нүдэн дээр аальгүйтдэг 😠

Намайг урагшилж, сайжирна гэж зоригжуулдаг 🤩

3. Оролцогч хүүхдүүдээс дараах асуултуудыг асуугаарай:

Сая чангаар уншсан тодорхойлолтуудаас аль нь чамд хамгийн таагүй санагдав?

Чи найз нарынхаа хэн нэгэнд иймэрхүү байдлаар хандаж байсан уу?

Найз нар чинь чамд яаж хандаасай гэж чи хүсдэг вэ?

Чи найз нартаа түүгээрээ хандаж чаддаг уу?

4. Өөрийнхөө нэг сайн найзыг хэлээд, яагаад түүнийг сайн найз гэж боддог шалтгаанаа тайлбарла.

Гүнзгийрүүлж үзье

Чамд сайн найзууд бий0 юу? Хэн, хэн бэ?
Тэд яагаад жинхэнэ найз чинь юм бэ? Урт настай нөхөрлөлийг яаж бий болгодог юм бэ?

Сайн найз гэж хэнийг хэлэх вэ?

Зан чанарын сорилоо дараах холбоосоор орж бөглөнө үү. this link дүнгээ олж мэдээрэй.

Найзын төрлүүд

Танил: Зүс царайг нь сайн мэдэх ч сургуулиас гадуур хамт юманд явж, цаг өнгөрөөж байгаагүй хүмүүс.

Нийлдэг хүүхдүүд: Цагийг хамтдаа өнгөрөөдөг. Чи өөрийгөө тэдэнд хамаатай гэж боддог.

Дотнын найз: Чамайг “миний найз” эсвэл “анд / хөгшөөн” гэж дууддаг, чиний тухай бүгдийг мэддэг хүмүүс.

Нөхөрлөл ганц хоногийн дотор бий болчихдоггүй. Хэрвээ зөв найзалж нөхөрлөж чадвал танилын харилцаа андын нөхөрлөл болдог.

Яавал жинхэнэ найз болох вэ?

“Жинхэнэ найз гэдэг чиний ардуур ярьдаг бус, харин өөдөөс чинь хараад үнэнийг хэлдэг хүнийг хэлнэ.” - Оскар Вайлд

“Сайн найз чинь чиний дутагдлыг шууд хэлчихнэ. Үүнээс болж чи түүнийг сайн найз биш гэж буруугаар бодох вий.” - Артур Брисбен

Жинхэнэ найз гэдэг чамтай өөрийнхөөрөө байж, чин сэтгэлээсээ харилцдаг, чи ч мөн өөрийнхөөрөө байж, чин сэтгэлээсээ харилцдаг хүнийг хэлнэ. Гэхдээ сайн найзтай байхын тулд бид өөрсдөө эхлээд сайн найз болох учиртай. Тэгж байж л нөхөрлөл бий болдог.

Гүнзгийрүүлж үзье

Нөхөрлөлийг хэрхэн барьж байгуулах вэ?

Зан чанар

Итгэлцэл, үнэнч шударга байдал бол нөхөрлөлийн үндэс болох гол зан чанар билээ. Чи найз нөхдөдөө сайн нөлөө үзүүлж байх учиртай.

Хүнээ таних нь

Чи сайн найз, муу найз гэж хэн бэ гэдгийг ялган таньж, тэдэнд зөв зүйтэй хандаж сурах хэрэгтэй.

Уужуу тэвчээртэй хандах нь

Сайн нөхөрлөлийг бий болгоход цаг хугацаа, хичээл зүтгэл шаардагддаг. Амьдралд тохиолдох сайн, муу бүхнийг хамтдаа туулж чадсан хүмүүсийн нөхөрлөл бат бэх болдог.

Зоригтой байх нь

Бусадтай найзлах, бас найзлахаа болих зориг тэвчээр чамд хэрэгтэй. Хоорондын харилцаанд чинь болохгүй юм байгаад байвал гаргаж хэлэх зориг ч бас заримдаа хэрэг болно.

Нөхөрлөл 101- Нөхөрлөлөө улам зузаатгах нь

Марталгүй сана. Найз чинь юунд дуртай, юунд дургүй вэ, төрсөн өдөр нь хэзээ билээ гэх мэт түүний талаарх чухал зүйлсийг марталгүй санаж байх нь чухал.

Бодитой ханд. Хүн болгонд ердийн танилуудаас гадна найз нөхөд гэж бий. Найзуудын харилцаа дотно, гүнзгий байдаг. Чи найзтайгаа үнэнээрээ харилцаж сурах хэрэгтэй. Нүүрэн дээр н сайхан хандаад, араар нь хов ярьж болохгүй.

Уужуу ханд. Найзтайгаа маргалдаж байхдаа ч биеэ өмөөрөх гэхийн оронд түүнийг сонсох гээд үз. Асуудлыг найзынхаа харж байгаа өнцгөөс олж харах гэж хичээ. Аливаа харилцаанд авах, өгөх, өнгөрөөх, буулт хийх үе гэж бий.

Мэдрэмжтэй ханд. Найзынхаа сэтгэлээр унасан, өвдсөн үед анзаарахгүй зөвхөн өөрийнхөө асуудалд л анхаараад байж болохгүй. Түүнчлэн, найз хөвгүүн/охин, гэр бүлийн асуудал гээд эмзэг нарийн асуудлуудын талаар болгоомжтой ярьж байх хэрэгтэй.

Бүү наалд. Найздаа 24/7-гоор өдөр бүр хачиг шиг наалдах хэрэггүй. Өөрийн орон зайг нь олгоод, өөр хүүхдүүдтэй танилцаж нөхөрлөхөд мөн анхаар.

Дэргэд нь хамт бай. Найздаа хачиг шиг наалдах хэрэггүй, бас бэлгэ тэмдэг төдий найз байж болохгүй. Үе үе зурвас, захиа бич, гадуур хамт гар, түүнд санаа тавьдаг гэдгээ илэрхийлэх бяцхан бэлэг өг. Аль болох амьд харилцаа үүсгэж байх нь чухал боловч үгүй ядахдаа л утсаараа зурвас, сошиал сүлжээгээр хэдэн үг илгээж байх хэрэгтэй. Чи ганцаархнаа түүний дэргэд байхаар байлаа ч зовлон, жаргалын аль алинд нь найзынхаа дэргэд бай, чухам тийм үеүдэд чи түүнд хамгийн их хэрэгтэй байдаг юм.

Гэртээ хийх зүйл:
Нөхөрлөлийн сорил

Чи өөрийгөө хэр сайн найз вэ гэдгээ мэдэхийн тулд энэхүү Нөхөрлөлийн сорилд хариулаад үзээрэй. [Оролцогчийн гарын авлагын: xxx] Оноогоо тооцоол. Чи 40 оноо авсан бол ямар ч нөхцөлд найз байж чаддаг хүн байна. 25-39 оноо авсан бол чи сайн найз, гэхдээ сайжруулах шаардлагатай зүйл байна гэдгийг илтгэнэ. 15-24 оноотой бол өөрийгөө биш найзыгаа түрүүнд тавьж сурах шаардлагатай байна. 15-аас бага оноо авсан бол чи хүнтэй найзалж нөхөрлөх чадвараа арчиж зүлгэх хэрэгтэй бөгөөд энэ бол чиний хувьд нэн тулгамдсан ажил байна.

Нөхөрлөлийн тест

Зан чанарын сорилоо дараах холбоосоор орж бөглөнө үү. this link дүнгээ олж мэдээрэй.

Найз нөхдийн нөлөө

Үе тэнгийнхний дарамт

Хүн бүр найз нөхөдтэй байх, тэдэнтэйгээ нийлдэг, тэдний нэгэн хэсэг гэдгээ мэдрэх хэрэгцээ байдаг. Ойролцоо сонирхолтой хүмүүстэй найзлах үедээ сэтгэл санаагаараа холбогдож, тэд өөрийг чинь байгаагаар нь хүлээж авч байгааг мэдэрдэг. Аливаа шийдвэр гаргахдаа хүртэл “Миний найзууд юу гэж бодох бол?” гэж өөрөө өөрөөсөө асууж байдаг.

Үе тэнгийнхний дарамт дандаа муу байдаг уу?

Үе тэнгийнхний эерэг дарамт (шахалт):

Зориглож хийж чаддаггүй зүйлээ хийхэд чинь урам зориг өгдөг.

Чамд муугаар нөлөөлж болзошгүй зүйлсийг БИТГИЙ хий хэмээн ятгадаг.

Ямар нэг сайн зүйлийг хамт хийе гэсэн сэдэл өгч идэвхжүүлдэг.

Үе тэнгийнхний сөрөг дарамт (шахалт):

Хийхийг хүсээгүй зүйл рүү чинь татан оруулдаг.

Өөрийнхөө итгэл үнэмшил, үнэт зүйлсийн эсрэг зүйлс хийхийг ятгадаг.

Зүрх зоригоо батлан харуулахын тулд буруу зүйлийг ч хамаагүй хий гэж шаарддаг.

[Анхаар: Үе тэнгийнхний дарамт нь гадуурхах, доог тохуу хийх, мяалж доош хийх зэргээр илэрч болно. Тиймээс чи найз нарынхаа дунд эерэг дарамт дунд байна уу, сөрөг дарамтад байна уу гэдгээ сайтар эргэцүүлэн бодох нь чухал. Чи өөрийнхөө үнэ цэнг мэдэрч, илэрхийлж чадах эсэх нь ямар найз нөхдөөр хүрээлүүлж байгаагаас шалтгаалдаг. ]

Найз нарынх нь нөлөө залуу хүмүүст хэр хүчтэй байдаг тухай өгүүлсэн бодит түүхийг хуваалц, жишээ нь:

Манай ангийн сурлагаараа толгой цохидог нэг хүү дээрэм хийдэг танхай хүүхдүүдтэй найзалж, эрсдэлт зан үйлд автсанаар сурлага нь муудсан. Яваандаа хичээл сургуулиа бүр хаяж улирахаас өөр аргагүй байдалд орсон.

Идэвхжүүлэлт 2: Хүчтэй, бат зогс

Зорилго:

Хувийн үнэлэмж, үнэт зүйлс, зарчмуудаа баттай бий болгохын ач холбогдлыг харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Сандал

Даалгаврыг сайн дураараа гүйцэтгэх адил хүйсийн 2 хүүхэд, тэр тусмаа 2 эрэгтэй хүүхэд байвал зүгээр.

Заавар

1. Гарч ирсэн хоёр хүүхдийн нэгийг нь сандал дээр, нөгөөг нь түүний дэргэд зогсооно.

2. Сандал дээр зогсож байгаа нэгэн нь үнэнч шударга, бусдыг халамжилдаг, даруу төлөв, ухаалаг, хариуцлагатай, бусдад туслахдаа үргэлж бэлэн байдаг хувийн үнэлэмж, зарчмаа тодорхой болгосон, өндөр жишиг мөрддөг хүнийг төлөөлж байгаа гэдгийг тайлбарла. Харин шалан дээр зогсож байгаа хүн найз нөхдөө буруу зүйлд уриалдаг, бусдыг хүндэлдэггүй, хувийн үнэлэмж дорой, өөртөө доогуур жишиг тавьдаг хүний төлөөлөл юм.

3. Гурав тоолоход сандал дээр зогсож байгаа хүүхэд дэргэдээ байгаа найзаа дээш нь өөр рүү гээ татаж гаргах гэж, харин шалан дээр зогсож байгаа хүүхэд сандал дээрх найзаа доош нь буулгах гэж нэгэн зэрэг татаж эхлэх хэрэгтэй гэдгийг тэдэнд тайлбарла.

4. Шалан дээр зогсож байгаа нь сандал дээр байгаа найзаа доош нь татаж буулгах нь илүү амархан байх болно. Аливаа муу нөлөөнд автах нь хялбар бөгөөд бусдад сайнаар нөлөөлөхөд илүү их хичээл зүтгэл хэрэгтэй гэдгийг үүгээр дүрслэн харуулж байгаа юм.

Тодорхой жишиг, үнэлэмж, итгэл үнэмшилтэй байж, тэдгээр хэм хэмжээг сахихад чинь тус дэм болж чадах хүмүүсээр өөрийгөө хүрээлүүлэх нь чухал. Өөртөө тодорхой жишиг тавьж, мөрддөг хүн замаасаа ухрах, үе тэнгийнхнийхээ дарамт шахалтад автах нь харьцангуй бага байдаг.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Өөрчлөлтийг хэн хийх вэ?

Зорилго:

Бусдад эерэг нөлөө үзүүлдэг байхыг хүүхдүүдэд уриалах.

Шаардлагатай зүйлс

500 мл-ийн усны хуванцар сав хоёр ширхэг

Улаан өнгийн хүнсний будагч

Өнгөгүй шингэн цайруулагч /белизна/

Дусаагуур

Даалгаврыг сайн дураараа гүйцэтгэх нэг хүүхэд

Заавар

1. 500 мл-ийн савны нэгийг талд нь хүртэл ус хий, нөгөөд нь усан дээрээ багахан цайруулагч хийж урьдчилан бэлдсэн байна.

2. Савтай усаа бариад, өөрийн гэсэн үнэлэмж, жишиг мөрддөггүй хүнийг түүгээр төлөөлүүлж байгаагаа тайлбарлана.

3. Устай сав руу улаан өнгийн хүнсний будаг дусаагаад сэгсэр. Хүнсний будгаар бэлгийн харьцаанд орох, тамхи татах, хар тамхи хэрэглэх, архи уух, хичээл таслах, бүдүүлэг үг хэллэг хэрэглэх гэх мэт залууст тулгардаг сөрөг нөлөөллийг төлөөлүүлсэн гэдгийг тайлбарлаарай. Хэрэв хүн өөрийн амьдралд баримтлах чухал үнэлэмж, жишгийг тодорхойлж аваагүй бол будгийн өнгөнд автаж буй ус шиг бусдын нөлөөнд амархан автана.

4. Хоёр дахь савтайг гартаа бариад, түүгээр амьдралдаа мөрдөх жишиг, хэм хэмжээгээ тодорхойлсон хүмүүсийг төлөөлүүлж байгааг хэл. Гэхдээ тэр савтай усанд цайруулагч хольсон гэдгээ хэлж болохгүй. Сав руу улаан өнгийн хүнсний будаг дусаахад доторх шингэний өнгө хувирахгүй. Энэ нь амьдралдаа мөрдөх жишиг, үнэлэмжээ хэдийнээ тодорхойлсон хүн бусдын нөлөөнд тийм хялбар автахгүй гэдгийг илтгэн харуулж байна.

5. Улаан өнгөтэй болсон уснаас цайруулагчтай устай сав руу багахан юүл. Улаан өнгөтэй ус цэвэр ‘‘ус’’-ыг ‘‘бохирдуулж’’ чадахгүй байгааг харуул. Өөрийн гэсэн үнэлэмж, жишиг тогтоосон хүн үе тэнгийнхнээсээ ирэх дарамт шахалтыг сөрөн зогсох чадвартай байдаг гэдгийг тэдэнд тайлбарлаж өгөөрэй.

6. Эцэст нь, цайруулагчтай устай савнаас улаан будагтай сав руу багахан Юүл. Энэ хүн үе тэнгийнхнээс ирэх дарамт шахалтыг сөрөн зогсохоор барахгүй найз нөхдөдөө эергээр нөлөөлөх чадвартай байна гэдгийг тайлбарла. Бусдын муу нөлөөнд автагч биш, харин бусдад сайнаар нөлөөлдөг нэгэн байхыг оролцогч хүүхдүүдэд уриалж, урамшуулаарай.

Нөлөөлөл хоёр тийш чиглэлтэй байдаг.

Чи бусдын муу нөлөөнд автахын оронд өөрөө бусдад сайнаар нөлөөлж, зөв зүйл хийхэд уриалж, урам зориг өгөх боломжтой юм.

[Сургагч багшид: Зарим үйлдвэрийн цайруулагч /белизна/ сайн чанартай, зарим нь тааруухан байдаг тул сургагч багш энэ туршилтыг хичээлээс өмнө урьдчилж туршаад, цайруулагчаа сонгосон байх нь зүйтэй.]

Идэвхжүүлэлт 4: Татгалз, Орлуул, Давш

Зорилго:

Үе тэнгийнхнийхээ дарамт шахалтыг хэрхэн сөрөн зогсох вэ гэдгийг харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Зохиомж бүхий карт (3-5 хүний бүрэлдэхүүнтэй багт 1 карт өгнө)

Заавар

1. Хүүхдүүд багт хуваагдан ажиллаж, доор өгөгдсөн зохиомжуудаас нэгийг сонгон эргэцүүлж дүгнээд, “Татгалз, Орлуул, Давш” гэсэн аргыг ашиглан ямар хариулт өгч болох талаар ярилцах ёстой. [Танай орон нутагт зонхилдог асуудлыг тусгасан зохиомжоор сольж болно.]

Хүүхдүүдийг багт хувааж суулга. Оролцогчид доор өгөгдсөн зохиомжуудаас нэгийг сонгон эргэцүүлж дүгнээд, “Татгалз, Орлуул, Давш” гэсэн аргыг ашиглан ямар хариулт өгч болох талаар ярилцах ёстой.

[Танай орон нутагт зонхилдог асуудлыг тусгасан зохиомжоор сольж болно.]

Зохиомжууд:

Найз чинь шалгалтдаа бэлдэхээ мартсан аж. Тэрээр шалгалт дээр чамтай ойр сууж, чамаас хуулахыг хүсэж байгаагаа хэлнэ.

Үдэшлэг дээр бусад хүн чамайг согтууруулах ундаагаар байнга шахаж, найз нар чинь ч, хүргэж өгнө гэсэн хүн чинь ч бүгд согтжээ.

‘‘Гэрт хүн байхгүй, манайд очъё’’ гэж найз хүү / охин чинь ятгав. Тэр чамтай унтахыг (секс) хүсэж байгааг чи мэдэж байгаа.

Сургуулийн чинь найз хар тамхи татаж эхэлж байгаа бөгөөд чамайг хамт татаж үзье гэж ятгав.

Хэдүүлээ хичээлээ таслаад, дэлгүүр хэсэж хулгай хийе гэж хэдэн найзууд чинь чамайг дуудав.

Хэсэг найзуудтайгаа төгсөлтийн шалгалтдаа бэлдэхээр сууж байтал цөмөөрөө сэргээш хэрэглэе гэж нэг охин санал болгов.

Хэд хэдэн найзууд цугларч үдэшлэгт явна. Үдэшлэгийн дараа та томилогдсон жолооч согтуу байгааг олж мэдэв.

Хичээлийн дараа найз хүү / охин чинь чамайг гэр лүүгээ дагуулж явав. Уг нь ээж гэртээ байгаа гэж тэр хэлсэн ч очиход хүнгүй байв.

Чамайг найзтайгаа дэлгүүр ортол найз чинь нэг юм нууцаар аваад халаас руугаа сэм шургуулчихлаа.

Найз чинь гэрийн даалгавраа хийж, интернэтээс мэдээлэл хайж байхдаа санаандгүй олж харсан порно сайт руугаа орж хамт үзье гэж чамайг ятгав.

2. Баг бүр өгөгдсөн зохиомжийг жүжигчилсэн байдлаар үзүүлж, асуудлын шийдлийг санал болгоно.

Биднийг эрсдэлтэй нөхцөлд уруу татаж буй хүнд юу гэж хариулахаа урьдаас мэдэж, бэлтгэлтэй байх нь маш чухал. Ямар ч залуу хүний өмнө олонхыг дагах, эсвэл сөрөх боломж бий. Олонхыг сөрнө гэдэг, ялангуяа, ганцаараа олонхыг сөрнө гэдэг амаргүй бөгөөд зориг зүрх хэрэгтэй. Найз нөхдийнхөө буруу саналаас татгалзаж сурахын тулд дараах гурван хялбар алхмыг мартаж болохгүй. Алхам тус бүрийн дээр найз нарынхаа саналыг өөртөө эргүүлэх зөвлөмжүүдийг жишээ болгон орууллаа.

Татгалз: ‘‘ҮГҮЙ’’ гэдгээ хэлээд, яагаад татгалзаж байгаа шалтгаанаа тайлбарла.

‘‘Үгүй’’ гэж хэлсэн шалтгаанаа дэлгэрүүлэн тайлбарла: ‘‘Би ингэмээргүй байна’’ гэх юм уу, эсвэл ‘‘Наадах чинь тийм сайхан санаа биш байна. Арай өөр юм бодож олбол яасан юм бэ?’’, эсвэл бүр ‘‘Наадахаа мартсан нь дээр’’ гэх юм уу ‘‘Намайг хасчхаарай!’’ гэж хэл.

Сөргүүлэн шахалт үзүүлж ‘‘давш’’: ‘‘Надаар ийм юм хийлгэх гэж чи бодлоо гэж үү дээ!’’, ‘‘Арай үгүй байлгүй дээ, та нар тоглож байгаа байлгүй. Би яагаад ийм юм хийнэ гэж?’’

Татгалзсан шалтгаанаа баримтаар нотол: ‘‘Тамхинд донтож мэднэ шүү дээ. Тиймээс татаж үзэх хүсэл надад алга, зүгээр ээ’’ гэх юм уу, ‘‘Согтуу жолоочоос болж нэг хүүхэд нас барсан гэж мэдээгээр гарч байна лээ. Тэр хүү шиг амиа алдмааргүй байна. Би такси барилаа’’ гэх мэт.

Орлуул: Өөр сонголтыг санал болго.

Тоглоом шоглоом болго: ‘‘Харин би кино үзсэн нь дээр гэж бодож байна. Ингэхэд согтууруулах ундаанд элсэн чихэр нэлээд агуулагддаг гэж сонссон юм байна. Угаасаа би шоколад их идээд жин нэмээд байгаа.’’

Уриалж, ятга: ‘‘За, би ч гэртээ харьж, зурагтаар киногоо үзсэн нь дээр биз дээ. Ингэхэд чи согтууруулах ундаа уугаад, жолоо барихааргүй хэрсүү нь дэндсэн хүн сэн.’’

Өөдөөс нь өөр юм санал болго: ‘‘Чи надаар ийм юм хийлгэх гэнэ гэж ёстой бодсонгүй. Үүний оронд хоёулаа хамт явж, миний найзуудтай кофе уух уу?’’

Давш: Өөрийнхөө төлөвлөгөөний дагуу цааш урагшилж, чамайг дагах боломжийг нь өнөөдүүлд нээлттэй орхи.

Асуудлыг дахин онцол: ‘‘Шулуухан хэлэхэд, чи намайг нэг шил дарс хулгайлаад, түүнийгээ чамтай хувааж уугаад, наран шарлагын газар руу машинаа бариад яв гэж байгаа юм байна. Галзуурсан биш дээ, би юу гэж тэгж байх вэ дээ. Харин би кино үзчихээд, дараа нь кофе уугаад харилаа. Чи хамт явах юм уу?’’ (Ингэж хэлээд эргэж харалгүй шууд яв.)

Өөртөө итгэлтэй бай: ‘‘Найз аа, би юу хийх гэж байгаагаа хэлсэн, тэгээд чи хамт явах юм уу?’’ (Ингэж хэлээд эргэж харалгүй шууд яв.)

Тоглоом шоглоом болго: ‘‘Кинонд гардаг шиг галзуу төлөвлөгөөндөө итгэчихсэн, өөрийгөө тэр кинонд байгаа мэтээр төсөөлж байгаад чинь баяртай байна. Харин би явж хөл бөмбөг тоглолоо.’’(Ингэж хэлээд эргэж харалгүй шууд яв.)

Гол нь өөрийнхөө шийдвэр дээр бат зогсож, төлөвлөгөөнөөсөө буцахгүй байх. Эргэж харалгүй шууд л яваад өг.

Зорилго:

Өөрсдийнх нь үнэ цэн нийгмийн болон бусад хүмүүсийн хэлж байгаа зүйлээр биш, харин хувь хүнийхээ тал дээр тэр хэн болж өсөн төлөвшиж байгаа вэ гэдгээр тодорхойлогддог гэдгийг хүүхдүүдэд ойлгуулах.

Оршил

Өсвөр насны хүүхдүүдийн хувь хүний онцлог урт удаан хугацааны туршид бүрэлдэн төлөвшдөг. Тэдний нэлээд хэсэг нь чухам хэн бэ гэдгээ тодорхойлох боломжийг өөрөө ч мэдэлгүйгээр бусдад өгч, өөрийнх нь талаарх төсөөлөлд бусдын үг нөлөөлдөг болсон байдаг. Үүний уршгаар өөрөө өөртөө таалагдахаа больж, өөрийгөө ‘‘царай муутай, сул дорой, ухаан муутай, онцгойд юмгүй, үнэ цэнгүй’’ гэж боддог болсон байдаг.

Харин өөрийгөө эрүүл саруулаар төсөөлж чаддаг өсвөр насныхан өөрийнхөө үнэ цэнг мэдэхийн тулд бусдын санал, үг яриаг нэг их авч хэлэлцээд байдаггүй. Тэд өөрсдийнхөө хувь хүний онцлогт итгэлтэй байж, өөрийн үнэ цэнтэй холбоотой шүүмжийг ухаалгаар шүүн тунгаах чадвартай байдаг. Түүнчлэн тэд үе тэнгийнхнийхээ сөрөг нөлөө, уруу татлага болон бусад нөлөөллийн дунд ч өөрийнхөө үнэ цэнг алдалгүй өөрөөрөө байж чаддаг.

Идэвхжүүлэлт 1: Зугаатай бодлого

Зорилго:

Залуу хүн бүр өөрийнхөө хувь хүний онцлогийг олж авах төвөгтэй үйл явцыг туулж гардаг.

Заавар

1. ‘‘Зугаатай бодлого’’-ын слайдыг харуулаад, хүүхдүүдээр бодуул.

Энэ хүү чоно, тахиа, шуудай эрдэнэ шиш гурвыг голын нөгөө эрэгт гаргах ёстой.

Тэрээр завиар нэг удаа гол гатлахдаа зөвхөн нэг зүйлийг авч явах боломжтой.

Чоныг тахиатай, харин тахиаг эрдэнэ шиштэй үлдээж болохгүй.

2. Бодолт:

Эхлээд тахиаг голын нөгөө эрэг дээр гаргаад үлдээнэ.

Дараа нь шуудайтай эрдэнэ шишийг авч гол гатлаад эрэг дээр орхихдоо тахиаг буцаагаад аваад явна.

Тахиагаа хуучин байсан эрэг дээр үлдээгээд чоныг авч явна.

Чоныг шуудай эрдэнэ шиштэй үлдээгээд, буцаж тахиагаа авчирна.

3. Өсвөр насыг туулна гэдэг бол энэхүү төвөгтэй бодлогыг бодохтой нэлээд төстэй. Өөрийнхөө хэн болох, хэр сайн хүн болохыг мэднэ гэдэг эхэндээ боломжгүй зүйл мэт санагддаг. Ихэнхдээ учир нь олдохгүй ээдрээтэй байна. Гэхдээ тэвчээртэй байж, алхам алхмаар нягт төлөвлөн, шаргуу ажилласнаар өсөж төлөвших үедээ тулгарч буй төвөгтэй асуудлуудыг шийдвэрлэж амжилттай даван туулах боломжтой.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 2: Өөрийгөө дорд үзэх нь

Зорилго:

Өөрийгөө үнэлэх тал дээр эргэлзээ төрөх нь ердийн үзэгдэл боловч өөрийгөө дорд үзэх мэдрэмж төрлөө гээд энэ нь бидний хэн болохыг тодорхойлохгүй.

Заавар

1. ‘‘Танил сонсогдож байна уу?’’ слайдыг үзүүл.

Өөрийгөө дорд үзэх мэдрэмжийг тодорхойлох, энэ нь өөрийгөө үнэлэх байдалд ямар хор хөнөөлтэйг ойлгоход нь хүүхдүүдэд туслахын тулд өнгөрсөн долоо хоногт толгойд нь орж ирж байсан бодлуудаа эргэн нягтлахыг тэднээс хүс.

2. Даалгаврын төгсгөлд, тэд хэчнээн зүйлийг эргэн санаж, нягталсныг нь түргэхэн зуур шалгаарай. Гэхдээ бүгдийг нь нэг бүрчлэн дэлгэрүүлэн ярих шаардлагагүй, харин зөвхөн хэдэн тохиолдол санаанд нь орж ирснийг асуух нь зүйтэй.

[Танай орон нутагт зонхилдог асуудлыг тусган харуулахын тулд жишээг сольж болно.]

Намайг хэн ч хайрладаггүй/хүмүүс надад дургүй

Өнөөдөр би хичээлдээ явахгүй байсан ч яах вэ. Тэртээ тэргүй хэн ч намайг анзаарахгүй.

Би үргэлж ганцаарддаг.

Би бусад хүмүүс шиг мундаг биш.

Би түүн шиг сургууль дээрээ /ямар нэг спорт/-ын од байсан ч болоосой.

Би бүтэлгүй амьтан.

Тэр хөвгүүн/охин найзыг маань биш, намайг хардаг ч болоосой.

Би тарган.

Би дэндүү намхан.

Надад онцгой зүйл юу ч байхгүй.

Би тийм хөөрхөн/царайлаг биш.

Би дахиж шоолуулмааргүй байна, хаашаа ч хамаагүй алга болоод өгөх юмсан.

3. Хүн бүрд, ялангуяа, өсвөр насныханд ийм бодол тодорхой хэмжээгээр төрдөг. Яагаад гэвэл, тэдний бие махбод энэ насан дээрээ маш эрчимтэй өөрчлөгдөж байдаг гэдгийг хүүхдүүдэд тайлбарлаж өг. Гэхдээ энэ бодол хүн бүрд ижил байхгүй.

Өөрийгөө дорд үзэх үзэл гэдэг нь өөрийгөө бусадтай харьцуулж, тэднээс “дорд, чухал биш, үнэ цэнгүй, юу ч чадахгүй” гэх мэдрэмжийг хэлнэ. -Мерриам-Вэбстер

Өөрийгөө дорд үзэх ангал

Өөрийгөө дорд үзэж, муугаар бодох нь зовлонгийн гүн ангалд унасантай адил мэдрэмж бий болгодог.

Бид дараах тохиолдлуудад өөрийгөө дорд үзэх ангал руу өөрөө унадаг:

Бусад хүмүүсийн хэлсэн үг, бодсон бодлоор өөрийгөө тийм гэж үнэмших.

Өөрийгөө бусадтай харьцуулах

Үргэлж бусдын сэтгэлд нийцүүлэх гэж хичээх.

Алдаа гаргаж, бүтэлгүйтэх үедээ өөрийгөө хэт буруушаан зэмлэх.

Өөрийгөө засаж сайжруулах, өөртөө өндөр шаардлага тавих нь буруу биш ээ. Гэхдээ ингэсээр өөрийгөө эвдэж, “бусдын сэтгэлд нийцүүлэгч” болж хувирах аваас асуудал эхэлнэ. Алдаа, бүтэлгүйтлээс болж сэтгэл гонсойх мэдрэмжээ зөв залж чадахгүй бол өөрийгөө дорд үзэх ангал руу амархан гулсаад #32 орчихдог.

Жишээ нь:

Найз залуудаа хаягдсан, 22 настай хятад бүсгүй Холливудын од Жесика Альбатай адилхан болохын тулд гоо сайхны нэлээд том мэс засалд оржээ. Тэрээр хөөрхөн царайтай болчихвол найз залуу нь эргээд ирнэ гэж найджээ.
https://www.reuters.com/article/us-woman-alba-idUSTRE6134TQ20100204

26 настай вьетнам залуу ажлын ярилцлагад ороод шоолуулсныхаа дараа өөрийгөө эрс өөрчлөх гоо сайхны хагалгаа хийлгэв. Түүнийг хэт өөр болгосон тул хуучин төрхөө бүр алджээ.
https://mothership.sg/2021/03/vietnam-man-plastic-surgery/

Надад яагаад ийм мэдрэмж төрдөг юм бол?

Өсвөр нас бол бие махбод, оюун ухаан ба сэтгэл хөдлөлийн хувьд өөрчлөгдөн хувирч байдаг үе. Бидний бие өсөж бойжиж, оюун ухаан төлөвшиж, өөрсдийнхөө талаар эргэцүүлэхэд суралцаж, сэтгэл хөдлөл маань илүү эрч хүчтэй болж байдаг.

Өсвөр нас бол өөрсдийнх нь талаар бусад хүмүүсийн дүгнэлт, яриа, бодолд маш эмзэг мэдрэмжтэй байдаг үе. Тийм ч учраас бусдын нөлөөнд автамхай байдаг.

Өөр замаар урагшаа!

Өөрийгөө дорд үзэх ангал руу маш олон хүн унадаг болохоор өсвөр насны хүүхдүүд бүгдээрээ энэ ангалыг зайлшгүй туулах ёстой мэт ойлгох явдал байдаг. Гэвч энэ бол насанд хүрэх замдаа заавал туулах ёстой зүйл биш ээ. Хэрэв чи дараах зүйлсийг ухаарч, хэрэгжүүлж чадвал энэ ангалаас зайлаад гарах боломжтой.

Ганцаараа биш гэдгээ олж хар

Хэрэв чи үеийнхээ хүүхдүүдийг зориуд ажиглавал тэдний ихэнх нь инээмсэглэсэн царай, баяр хөөрийнхөө ард өөрийгөө үнэлэх үнэлэмжтэйгээ тэмцэлдэж байгааг мэдэх болно. Чи цор ганцаараа биш, үе тэнгийнхэн чинь бүгд ижил өөрчлөлтийг туулж байна. Чи ганцаараа биш ээ.

Асуудалтайгаа нүүр тул

Өөрийнхөө талаар сэтгэл хангалуун биш байхад хүргэж байгаа зүйлийн талаар цаг гарган эргэцүүлэн бодоод тэдгээр зүйлс чиний санааг хэр зовоож байна гэдгээр нь эрэмбэл. Тэгээд нэгийг нь сонгож, чамд шаардлага тавьдаг нэг найзтайгаа хамтдаа тэр зүйл дээр ажиллаж эхэл. Жишээ нь: дүү чинь чиний номыг зөвшөөрөлгүй авах бүрд түүнтэй муудалцсаар байгаад бүр залхаж орхисон бол эгчтэйгээ ярилцаад, дахиад тийм зүйл болоход биеэ барихад туслахыг гуйж болно.

“Сул тал”-уудаа нөх

Хүн болгон сургуулийнхаа хамгийн царайлаг охин, хамгийн ухаантай хүү байж чадахгүй. Гэхдээ чи ямар нэг зүйлд хамгийн сайн нь болж чадаагүй учраас ямар нэг зүйлд сайн байж чадахгүй гэсэн үг ерөөсөө биш. Өөрийгөө юунд сайныг таньж мэдэхийн тулд янз бүрийн үйл ажиллагаанд оролцож, янз бүрийн юм хийж, туршаад үз. Магадгүй чи хөгжим тоглох, спортоор хичээллэх, тэр ч бүү хэл зөв бичгийн дүрэмдээ сайн байж болно шүү дээ. Өөрийнхөө юунд гарамгай сайныг мэдсэний дараа түүнийгээ хөгжүүлэх тал дээр ажилла. Тухайн зүйлийг сайн хийх бүрдээ өөртөө итгэх итгэл нэмэгдэж байгаагаа чи мэдрэх болно.

Чин сэтгэлийн/үнэнч найз нөхөдтэй бол

Өөртөө итгэлтэй байхад чинь жинхэнэ найз нөхдөөс илүү туслах зүйл байхгүй. Жинхэнэ найз гэдэг бол чамайг хөөрхөн, ухаантай эсвэл баян учраас үерхэж нөхөрлөдөг биш, харин чамайг байгаагаар чинь хайрладаг учраас үерхдэг.

[Др.Жеймс С. Дообсоны Өсвөр насанд бэлтгэх нь номоос авав.]

Идэвхжүүлэлт 3: Өөрийн үнэлэмжийг бий болгох нь

Зорилго:

Өөрөө өөртөө урам өгч, бусдаас онцлог, давтагдашгүй чанараа талархан хүлээж авахад нь хүүхдүүдэд туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Наадаг тэмдэглэлийн цаас

Заавар

1. Хүүхдүүдийг 3-4 хүнтэй багт хуваа.

2. Дараах зүйлс дээр өөрийгөө урамшуулж нэг нэг зүйл бичихийг хүүхдүүдээс хүс:

Зорилго, мөрөөдөл. [жнь: Би нэг л өдөр гарамгай “................” болох болно.]

Сайн зан чанар. [жнь: “Үнэнч шударга зан чанар хамгийн үнэт зүйл” гэдэг итгэл үнэмшлээ би бат мөрдөнө.]

Давуу тал. [жнь: Би зураг зурах / дугуй унах/ дуулах / тоо бодох дээр сайн гэдгээ мэдэж аваад баяртай байна.]

3. Багийнхаа гишүүн бүрд зориулаад нэг нэг урмын үг бичээрэй гэж хүүхдүүдээс хүс.

Дараа нь ингэж асуугаарай:

Хүнээс урам авах ямар байна?

Хүнд урам өгөх ямар байна?

Бид өөрсдийгөө муугаар бодож, дорд үзэх мэдрэмж тээж байлаа гээд муу, дорд хүмүүс гэсэн үг биш юм. Тиймээс бид бие биедээ урам дэм хайрлаж, нэг нэгнийхээ дахин давтагдашгүй онцгой чанаруудыг байгаагаар нь талархан хүлээж авч сурах нь зүйтэй.

ДҮГНЭЛТ

Би хэн бэ?

Чи бол ЦОР ГАНЦ, ОНЦГОЙ хүн билээ – Чи бол эрүүл харилцаа, ирээдүйн итгэл найдварын төлөө бүрэн цогц, үнэ цэнтэйгээр бүтээгдсэн дахин давтагдашгүй эрэгтэй/эмэгтэй билээ!

Гүнзгийрүүлж үзье

Сэтгэлээр унах нь байх л зүйл

Сэтгэлээ барьж чадахгүй байхаас сэтгэлээ барьж сурах алхам эндээс эхэлдэг.

Өсвөр нас өөрөө олон зүйлд санаа зовох, сэтгэл санааны дарамтад орох, гуниглаж гонсойход хүргэх сорилго бэрхшээлүүдийг авчирдаг. Энэ үедээ сэтгэл санааны асуудалд ордоггүй хүн гэж байхгүй, сэтгэлээр унах нь байх л зүйл юм. Сэтгэл хөдлөл янз бүр болох нь хэвийн бөгөөд өөрт төрж буй мэдрэмжүүдийг таньж, хүлээж авч сурах нь маш чухал.

Сэтгэл санааны тал дээр эрүүл болохын тулд ажиллаж байх үедээ бид эерэг сэтгэл хөдлөлөө үл тоомсорлох нь элбэг тохиолддог. Эерэг сэтгэл хөдлөлийг хэмжих асуулга (PERS) нь сэтгэл санааны асуудалтай байгаа хүмүүс эерэг сэтгэл хөдлөлөө хэмжиж мэдэхэд туслах зорилготой хувь хүнд өөрт нь зориулсан асуулга юм.

Энэ гарын авлагад байгаа мэдээлэл нь мэргэжлийн эмчээс тусламж зөвлөгөө авах, оношлуулж, эмчлүүлэх зэрэг шаардлагатай үйл ажиллагааг орлуулахын тулд ашиглагдах ёсгүйг анхаарна уу. Хэрвээ сэтгэл санаагаар унаж хэцүү байгаа бол зөвлөгч юм уу таны төлөө хариуцлага хүлээдэг том хүнтэй уулзаж ярилцаад, сэтгэл санааны асуудлаа шийдэхдээ тусламж аваарай.

Сэтгэцийн эрүүл мэндтэй холбоотой болон бусад ноцтой асуудлуудын тухайд
Сургагч багш нар өөрсдийн хил хязгаараас хэтэрсэн нөхцөл байдлыг оновчтой тодорхойлж, сэтгэцийн эрүүл мэнд, бэлгийн хүчирхийлэл, хүүхдийг үл хайхрах асуудал, гэр бүлийн хүчирхийлэл болон бусад ноцтой асуудалд өртсөн оролцогчдын талаар хариуцсан хүмүүс, холбогдох байгууллагуудад мэдэгдэх, тусламж авахад нь зуучилж холбох шаардлагатай гэдгийг онцлон зөвлөе.

Онлайн хэрэглүүр ашиглах нь

Зан чанарын сорилоо дараах холбоосоор орж бөглөнө үү. this link дүнгээ олж мэдээрэй.

Гэр лүүгээ явна

Бүлэг 1-тэй холбоотойгоор эцэг эх, өсвөр насны хүүхдийн дунд явуулах хэлэлцүүлгийн асуултууд

Хүндэт эцэг эхчүүд ээ,

Аюулгүй сонголт хөтөлбөрийн Бүлэг 1-д буй хичээлүүдээр хувь хүний дахин давтагдашгүй, онцгой байдал, үнэ цэний талаар, мөн эрүүл харилцааг цогцлоохын тулд сайн зан чанар эзэмших, ирээдүйн зорилгоо бичиж төлөвлөхийн ач холбогдлыг онцлон авч үзсэн.

Асуултууд:

Одоогоос тодорхой жишиг тавьж сурах нь чухал ямар нөхцөл байдал, үйл явдлууд ойрын хэдэн жилд өрнөнө гэж та (өсвөр насны хүүхэд) бодож байна вэ?
Ямар жишиг байхыг тодорхойлоход нь (эцэг эх) та хэрхэн тусалж, дэмжих вэ?
Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд орох дарамт, архи дарс уух талаарх дарамт юм уу үдэшлэгт оролцож, согтууруулах ундаа уусан нэгэнтэй машин барих шахалт, гэр бүлийн баримталдаг үнэлэмжийн эсрэг зүйлд нийцүүлэхээс өөр аргагүй болох дарамт зэрэг нөхцөл байдлуудад орж бэрхшээл үүсэж болох юм.

Эцэг эх ба өсвөр насныхан—Дараа жил болон тэрний дараагийн гурван жилд ямархуу зорилго, мөрөөдөлтэй байгаа талаараа хуваалцана уу. Энэ зорилго, мөрөөдлөө биелүүлэхэд нь та бүхэн бие биедээ хэрхэн тусалж болох вэ?

Эцэг эх ба өсвөр насныхан — Та хамгийн сүүлд юунд маш их баярласан бэ? Юунаас болж тэгтлээ их догдолж хөөрсөн бэ? Түгшүүр, дарамттай үедээ та ихэнхдээ юу хийдэг вэ?

Мэдээллийн хэрэгслийг ашиглахдаа сайн, мууг нь ялган салгаж [шүүн тунгаах чадвар, сайн, мууг мөн зөв, бурууг ялгаж харах ухаантай байх] ухаалаг байхгүй бол хайр сэтгэл, бэлгийн харьцаа, үерхэл нөхөрлөлийн талаарх ойлголт, эдгээрт хандах хандлагад маань сайн, муу аль алинаар нь ихээхэн нөлөөлөх ба бид мэдээллийн хэрэгслийг аюулгүй, хариуцлагатай, ёс зүйтэй аргаар ашиглаж сурах ёстой талаар энэ бүлгээр үзнэ.

Модуль 2.1 Ялган таних чадвар

Модуль 2.2 Мета виртуал ертөнц

Модуль 2.3 Порнограф

Зорилго:

Мэдээллийн хэрэгслээр цацагдаж байгаа ойлголт мэдээллүүд хайр сэтгэл, бэлгийн харьцаа болон хүн хоорондын харилцааны талаар өөрсдийнх нь үзэл бодолд хэрхэн нөлөөлдгийг хүүхдүүдэд тайлбарлан ойлгуулж, нийгмийн сүлжээ, мэдээллийн хэрэгслээр явж байгаа зүйлсийг ялган салгаж авч үздэг болохын тулд дүгнэн шинжих чадварыг сайн эзэмшихийн ач холбогдлыг олж харахад нь туслах.

Оршил

Бодит байдал, үнэн мөн, стандарт жишиг, зан чанарт ач холбогдол бага өгдөг, мэдээллээр хахсан ахуй соёлд өнөөгийн бид амьдарч байна. Интернэт, хөгжим, цахим орчин буюу нийгмийн сүлжээ, интернэтийн нэвтрүүлэг, кино үйлдвэрлэлийн даяарчлал бүгд нийлээд дэлхий даяарх мэдээллийн хэрэгслийн нөлөөллийг нэмэгдүүлэх хөшүүрэг болж байна.

Өсвөр насныхны нийтэлж буй инстаграмын богино бичлэг, Тик-Токийн видео бичлэгээс харахад тэдний хувийн стори, контент маягаар түгээж буй зүйлс асар олон янзын эрүүл бус ойлголтыг хурдацтайгаар хүмүүст хүргэж байна. Олны танил, нөлөөлөгч зарим хүн эдгээр платформыг ашиглаад амьдралын эрүүл хэв маягийг сурталчилж, эерэг дүр төрх бүрдүүлж байдаг бол хүссэн үр дүндээ л хүрч байвал арга нь буруу, бүр бусдыг хохироосон ч хамаагүй гэдэг ойлголт дэлгэрүүлж байдаг хүмүүс бас байна. Түүнчлэн өнөөгийн бидний ашиглаж буй нийгмийн сүлжээ, мэдээллийн хэрэгслүүд бусад хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралыг үзэж, зугаацах буюу бэлгийн бус байдлаар үүнээс таашаал авах эрүүл бус хэв маягийг сурталчлах талбар болж бүтээгджээ.

Тиймээс өсвөр насныхан нийгмийн сүлжээ, мэдээллийн хэрэгслээр авч буй ойлголт мэдээллээ шалгаж үзэх “шүүлтүүр”-тэй болох, өөрөөр хэлбэл, эдгээрийг ашиглах боловсролтой болох (ялган таних чадвар) нь нэн чухал байна.

Мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах боловсрол гэж юу гэсэн үг вэ?

Мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах боловсролтой байна гэдэг нь юу гэсэн үг вэ гэж өсвөр насныхнаас асуух аваас олон янзаар хариулах нь дамжиггүй. Өнөөгийн байдлаар нийгмийн сүлжээ, мэдээллийн хэрэгслээр хүчирхийлэл, бэлгийн харьцааны сэдвээр хэт их сурталдаж байгаа юм шиг санагдаж байна уу гэж өсвөр насныхнаас асуувал тэд “тийм” гэж хариулж болох ч үүнийг “хэн нэгний” асуудал гээд, харин өөрсдөд нь тулгарсан асуудал мэтээр хараахан үзэхгүй байх хандлагатай.

Мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах боловсрол гэдэг нь тэдгээрийн сурталдаж байгаа ойлголтуудыг шүүн тунгаах мэдлэг, чадавх, ур чадвартай байх, түүнчлэн интернэтээр шууд дамжуулах сувгууд, аппликейшнүүд гэх мэт олон нийтэд шууд хүрдэг хэрэгслүүд нь нийгэм болон ахуй соёлд хүчтэй нөлөөлдөг гэдгийг ойлгодог байхыг хэлнэ. Өсвөр насныхны хувьд, аливаа мэдээллийг шүүн тунгааж чадаж байна уу, үгүй юу гэдэг нь зурагт, дуу хөгжим, интернэт, Netflix, Disney+, Amazon Prime Video гэх мэт интернэт нэвтрүүлгийн сувгууд, YouTube, IG, Tiktok-т цацагдаж буй видео бичлэгүүд гэх мэт тодорхой мэдээллийн хэрэгслүүд амьдралынх нь хэв маягт хэрхэн нөлөөлж байгааг олж харж, ойлгоход нь чухал нөлөөтэй.

“Шугамын радиогийн дуугаар өглөө сэрэхээс авхуулаад орой үдшээр гарах ярилцлагын шоу нэвтрүүлгийг үзчихээд унтах хүртлээ бид зөвхөн зурагтаас төдийгүй сонины нийтлэл, сэтгүүлийн нүүр, кино, веб хуудас, видео тоглоом, шилдгийн жагсаалт гэх мэт маш олон зүйлээр сурталчилж байгаа санаанууд, дүр зургийг зуу зуугаар нь, бүр мянга мянгаар нь үзэж харж, сонсож байдаг. Тиймээс мэдээллийн хэрэгсэл манай ахуй соёлд нөлөөлдөг байхаа нэгэнт өнгөрөөд... манай ахуй соёл ӨӨРӨӨ болж хувирчээ.” -Мэдээллийн хэрэгслийн боловсролын төв

Тэгвэл бид мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах боловсролтой болоход нь өсвөр насныханд хэрхэн тусалж чадах вэ? Бүхий л хэлбэрийн мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах чадвартай, шүүн тунгаадаг, энэ талын боловсролтой болоход нь тэдэнд тусалцгаая. Ингэснээрээ мэдээллийн хэрэгслээр сурталдаж байгаа ойлголтуудаар удирдуулахын оронд мэдээллийн хэрэгсэлтэй хэрхэн харьцахаа мэдэж, үзэж, сонсож байгаа зүйлээ тайлбарлан ойлгож, хянаж чаддаг болно.

Мэдээллийн хэрэгслийг ашиглах боловсролтой болно гэдэг бол үзэж, уншиж, сонсож байгаа зүйлийнхээ талаар зөв асуулт тавьж сурахыг хэлнэ.

Мэдээллийн хэрэгслийн тухай хичээл номын зохиогч Лен Мастермэн үүнийг бие даан шүүн тунгаах чадвар буюу өөртөө эргэцүүлэн бодох чадвар, өөрөөр хэлбэл, ялган таних чадвар гэж нэрлэсэн байна.

Гүнзгийрүүлж үзье

Бие даан шүүн тунгаах чадвар буюу ялган таних чадвартай сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд нь өсвөр насныханд туслахдаа Мэдээллийн хэрэгслийн боловсролын төв буюу судалгаанд суурилсан мэдээллийн хэрэгслийн боловсролын байгууллагаас нэмэлт мэдээллийг авах боломжтой.

Үндсэн таван ойлголт

Мэдээллийн хэрэгсэл дэх бүх ойлголт, мэдээлэл нь хэн нэгнээр бүтээгдсэн байдаг.

1. Түлхүүр асуулт: Энэ ойлголт, мэдээллийг хэн бүтээсэн байна вэ?

Мэдээллийн хэрэгсэл дэх ойлголт, мэдээллийг тодорхой зарчмын дагуу мэргэжлийн, бүтээлч байдлаар бий болгосон байдаг.

2. Түлхүүр асуулт: Миний анхаарлыг татахдаа мэргэжлийн ямархуу арга техник ашигласан байна вэ?

Нэгэн ижил ойлголт, мэдээлэл авсан ч хүмүүс янз янзаар хүлээж авдаг.

3. Түлхүүр асуулт: Энэ ойлголт, мэдээллийг хүмүүс хэрхэн өөр өөрөөр хүлээж авч болохоор байна вэ?

Мэдээллийн хэрэгсэл нь үнэт зүйл, үзэл бодлыг шингээсэн байдаг.

4. Түлхүүр асуулт: Энэ ойлголт, мэдээллээр ямар үнэт зүйл, амьдралын хэв маяг, үзэл бодлыг илэрхийлсэн, эсвэл орхигдуулсан байна вэ?

Мэдээллийн хэрэгслээр түгээж буй ихэнх ойлголт, мэдээлэл нь ашиг орлого/эсвэл эрх мэдэл олж авахын төлөө зориуд зохион байгуулалттай явуулж буй зүйл байдаг.

5. Түлхүүр асуулт: Энэ ойлголт, мэдээлэл яагаад цацагдаж байна вэ?

https://www.medialit.org/reading-room/literacy-21st-century-overview-orientation-guide-media-literacy-education

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Spot!

Зорилго:

Мэдээллийн хэрэгсэл бидэнд ямар амархан нөлөөлдөг болохыг харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар, маркер

Заавар

1. ‘‘Spot’’ гэдэг үгийг арван удаа давтаж хэлэхийг нэг сурагчаас хүс.

2. Түүгээр энэ үгийг дахин арван удаа хэлүүл. Тэгэхдээ энэ удаа бүр хурдан хэлэхийг хүсээрэй.

3. Хэлээд дуусангуут нь, ‘‘Ногоон гэрэл аслаа, машин яах ёстой вэ?’’ гэж маш хурдан асуу.

Уг нь ‘‘явах’’ буюу ‘‘go’’ гэж хариулах ёстой атал, ийм тохиолдлын ихэнхэд нь ‘‘зогсох’’ буюу ‘‘stop’’ гэж хариулдаг.

Тайлбар: Тодорхой мэдээг ахин дахин давтахад бидний тархинд тодорхой ойлголтын үрийг суулгадаг ба суусан үр нь үндэслэж, өсөж томорсоор байдаг гэдгийг тайлбарлаж өг. Үүний нэгэн адил, хэрэв бид сонсож байгаа мэдээллээ байнга зориуд шүүн тунгааж, мууг нь хаяж, сайныг нь авч үлдэж (ялган таних чадвартай) байхгүй бол мэдээллийн хэрэгслүүд бидний үзэл бодолд маш хүчтэй нөлөөлөх боломжтой.

4. Асуу: Ялган таних чадварыг чи юу гэж тодорхойлох вэ?

[хариултын боломжит хувилбар: сайтар шүүн тунгаах чадвар, сайн, муу хоёрыг, зөв, буруу хоёрыг ялган салгах ухаан, зөв ойлголт, ухаалаг байдал]

5. Мэдээллийн хэрэгсэлтэй холбоотойгоор ялган таних чадвараа чи хэрхэн ашиглах вэ?

Мэдээллийн хэрэгслээр сурталдаж байгаа ойлголт, мэдээллүүдийг шүүн тунгаах чадвараа хөгжүүлснээрээ идэвхгүй хүлээн авагч байхаа больж, идэвхтэйгээр ялган салгаж чаддаг болдог. Мэдээллийн хэрэгслүүд хайр сэтгэл, харилцаа, эрэгтэй/эмэгтэй хүн ямар байх ёстой, бэлгийн харьцаа гэх мэт сэдвүүд дээр мушгин гуйвуулсан ойлголт, мэдээллээр өсвөр насныхныг бөмбөгдөж байна. Мэдээллийн хэрэгслээр түгээгдэж байгаа эрүүл, эрүүл бус ойлголт мэдээллийг хооронд нь ялган салган чадвартай болсноороо бэлгийн харьцааны тал дээр эрүүл зөв шийдвэр гаргахад маань тустай байдаг.

Интернэтийн шууд нэвтрүүлэг, видео бичлэг цацдаг сувгуудыг сонгох сонголтоо өөрчилж, сонсох дууны жагсаалтдаа ямар дуу хөгжим оруулахаа сонгох эрх бидэнд бий. Түүнчлэн, өндөр чанартай видео бичлэг, дуу хөгжим (агуулга, үг хэллэг нь цогцоороо эрүүл зөв) явуулахыг хэрэглэгчийн хувиар шаардах эрх ч бидэнд бий.

Идэвхжүүлэлт 2: Дууны үг чухал

Зорилго:

Дуу хөгжим сонсохдоо шүүж дүгнэх чадвараа хөгжүүлэхэд нь оролцогчдыг уриалах.

Шаардлагатай зүйлс

Хоёр дууны үгийг сонгож бэлдэх. Нэг нь эерэг үг хэллэгтэй, нөгөө нь сөрөг муухай үг хэллэгтэй дуу байвал болно.

[Танайд дэлгэрсэн, хүмүүсийн сайн мэдэх дууны үг ашиглавал зүгээр. Гэхдээ хэт задгай, садар самуун үг хэллэгтэй юм уу тааруухан, хараалын үг хэллэгтэй, хүчирхийллийн агуулгатай, хүнд эвгүй санагдахаар, бухимдал төрүүлэхээр дуу сонгох хэрэггүй. ]

Заавар

1. Асуу:: Дууг юугаар нь сайн дуу гэдэг вэ?

[Аялгуу, хэмнэл, дуучин, дууны үг гэх мэтээр хариулах байх.]

2. Асуу:: Энэ бүхнээс чиний хувьд хамгийн чухал санагдаж байгаа нь юу вэ?

[Дууг сонсонгуут шууд л үг нь анхаарал татдаггүй байж болдог гэдгийг тайлбарла. Яагаад гэвэл, бид уг дуу юуны тухай өгүүлж байгааг мэдэхгүйгээр амандаа аялаад л явдаг шүү дээ.]

3. Сонгосон дууны үгээ слайд дээр харуулах юм уу дууны хэсгээс сонсго.

4. Багаар суулгаад, дараах асуултуудын дагуу ярилцахыг хүүхдүүдээс хүс:

Энэ дууны цаана ямар “түүх” өрнөж байна вэ?

Энэ дуунд хайр ба харилцааны талаар юу өгүүлж байна вэ?

Энэ дууны үг, гарч буй үйлдэл нь [бэлгийн харьцааг хүсэх мэдрэмж, хүслээрээ удирдуулж] бие сэтгэлийн таашаал авахыг өдөөсөн байна уу?

Ямархуу зан үйлийг сурталчилж байна вэ? Архи уух, мансуурах, хүчирхийлэл үйлдэх зэргийг сурталчилж байна уу?

Энэ дуугаар аливаа нэг үнэт зүйлийг сурталчилж байгаа бол юу гэж чи хэлэх вэ?

Хэрвээ чи аав юм уу ээж хүн байсан бол өсвөр насны хүүхдээ энэ дуугаар сурталчилж байгаа зүйлийг даган дуурайгаасай гэж хүсэх байсан уу?

Энэ дуучны/хамтлагийн амьдралын хэв маяг чамд зөв юм шиг санагдаж байна уу?

5. Хэдийгээр дууны үг “зүгээр л үг” мэт санагддаг боловч хүмүүсийн сэтгэл санаа, хийх үйлдэлд хүчтэй нөлөө үзүүлэх чадалтай байдаг гэдгийг онцлон тэмдэглээрэй. Ялангуяа, ямар нэг асуудлын талаарх шуугиан, эсвэл бүжиг, үзүүлбэр гэх мэт аливаа нэг зүйл TikTok зэрэг платформууд дээр хүчтэй түгэн тархахдаа хэрхэн хүмүүсийг эзэмдэж, байлдан дагуулж байгааг олж харж чаддаг байх нь маш чухал.

Саяхан ИБУИНВУ-д хийгдсэн судалгаагаар заналхийлсэн үг хэллэг бүхий реп хөгжмийн нэгэн төрөл болох “дрилл” хөгжим нь бусдын анхаарлыг татах гэмт хэрэгтэй холбогддог болох нь харагджээ. Энэ нь шинэ зүйл биш боловч нийгмийн сүлжээ бий болсноор илүү их дуу бичлэгүүд хийгдэж, цацагдах болсон байна.

[Гэхдээ], судалгаануудын дүгнэлтийг хэт мушгиж болохгүй . . . хүчирхийлэлд дурладаг хүмүүс хүчирхийллийг сурталчилсан дуу хөгжимд илүү татагддаг байх магадлалтай боловч ийм хөгжимд дуртай хүн бүр хүчирхийлэгч гэсэн үг биш ээ.

Дуу хөгжим бидэнд маш олон янзын сэтгэл хөдлөлийг мэдрүүлдэг. Зарим нь сөрөг байхад ... зарим нь “хүмүүсийг нэгдүүлж, хамт олныг нягтруулдаг” мөртөө эерэг, сөрөг аль аль нөлөө үзүүлэх боломжтой байна.

Дуу хөгжим бидний сэтгэлийн мэдрэмжид нөлөөлөх хүчтэй. Өөр ямар ч зүйлийн амьтад дуу хөгжмөөс хүн шиг утга уянга мэдэрч, сэтгэл хөдлөлийн хариу үйлдэл үзүүлдэггүй. Тиймээс л дуу хөгжим бол хүмүүсийг нэгдүүлж нягтруулах эерэг нөлөөнөөс гадна сөрөг нөлөө үзүүлж чаддаг нь бидэнд буй “биологийн өвийн нэг хэсэг” билээ. “Дуу хөгжмийг эерэг арга замаар ашиглахыг хүсэж байгаа л юм бол бид үүнийг мэддэг байх ёстой.”

https://edition.cnn.com/2019/02/08/health/music-brain-behavior-intl/index.html

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Сэтгэл хөдлөлд дөрөөлж нөлөөлөх арга техникүүд

Зорилго:

Оролцогч хүүхдүүд шүүн тунгаах чадвартай байж, зар сурталчилгаануудыг дүгнэн шинжилснээр үнэлэн дүгнэх чадвараа ашиглахыг дэмжих.

Шаардлагатай зүйлс

Оролцогчийн гарын авлага

Хоёр юм уу гурван зар сурталчилгаа. Нэг нь эерэг агуулгатай, нөгөөх нь сөрөг агуулгатай байвал зүгээр.

[Хүмүүсийн сайн мэддэг зар сурталчилгааг сургагч багш олж бэлдвэл зүгээр. Түүнчлэн хэвлэмэл зар сурталчилгаа ашиглах нэг хувилбар байж болох юм. Таны сонгосон материал хэт задгай, садар самуун юм уу хүчирхийлэл, гэмт хэргийг эрээ цээргүй харуулсан бусдыг гомдоож, бухимдуулахаар юм байж болохгүйг анхаарна уу.]

Заавар

1. Видео зар сурталчилгааг үз / эсвэл хэвлэмэл сурталчилгааг нягтлан хар.

2. Сургалтын гарын авлагад буй жагсаалтыг ашиглаад эдгээр зар сурталчилгаанд ашиглагдсан сэтгэл хөдлөлийн хандлагуудыг тодорхойл. Тухайн сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмж төрүүлж байвал тохирох дөрвөлжинд зөвлөж тэмдэглэ.

Алдар нэр

Дурлалын мэдрэмж

Бэлгийн дур хүсэл

Өрсөлдөөн

Хошигнол

Дайсагнал

Өрөвдөх сэтгэл

Сэтгэлийн амар тайван

Айдас

Сайшаал

Бахархал

Үнэлэм

3. Асуу: Сэтгэл хөдлөлийн ямар мэдрэмжийг өдөөхөд чиний анхаарлыг илүү сайн татаж байгаа санагдаж байна вэ? Яагаад?

4. Зар сурталчилгаагаар санаагаа хүмүүст хүргэж, брэнд бараагаа танилцуулж, танигдах, сануулах чухал үр нөлөөтэй байдаг гэдгийг тайлбарла.

Хүмүүсийн сэтгэл хөдлөлийг (эерэг, сөрөг аливаа байдлаар) өдөөж чадвал бүтээгдэхүүнийхээ талаарх тодорхой хандлагыг бий болгож чадна гэж зар сурталчилгаа хийгчид үздэг. Зар сурталчилгаагаар “зарж” буй бүхэнд итгэх биш, харин эрүүл бус зүйл байвал тунгаан шүүж, ялгаж салгаж чаддаг байх нь ухаалаг хэрэг болно. Аливаа зүйлийн учир шалтгааныг ойлгож, шийдвэр гаргаж сурахад шүүн тунгааж, ялган салгах дадлыг өөртөө суулгах нь амин чухал билээ.

Өсвөр насныхан уламжлалт маягаар зурагт, сэтгүүлээр явж байгаа зар сурталчилгаанд автахгүй болсон боловч нийгмийн сүлжээ, интернэт нэвтрүүлгийн сувгууд, тоглоомын аппликейшн гэх мэт интернэтээр дамжих борлуулалтын сувгуудын нөлөөнд өдөр бүр, цаг тутамд орж байна. Тиймээс сурталчилгааны компаниудын хүмүүсийг ятгаж сэнхрүүлэх тодорхой арга техникүүд ашиглан явуулж байгаа зүйлсэд автахын оронд өөрсдийн бодит хэрэгцээнд зохих ёсоор нийцэх сонголт хийх талаар ойлголт, дадалтай болох чухал юм.

Асуу: Чи зар сурталчилгаатай хаана хаана тааралддаг вэ?

Зар сурталчилгаа хаа сайгүй тааралдаж болно гэдгийг оролцогчдод тайлбарла. Жишээ нь, автобус, зарын самбар, радио, зурагт, кино театрт үзвэр гарахын өмнө, дараа нь гэх мэтээр зар сурталчилгаанаас зайлах аргагүй болжээ. Эдгээр нь бидний нүдэнд харагдаж байгаа “ил” зар сурталчилгаа юм.

Харин бидний үзэж буй шоу нэвтрүүлэг, кинон дээр “нуугдмал” зар сурталчилгаа (бүтээгдэхүүн байршуулах) агуулах нь элбэг байна.

Тодорхой бүтээгдэхүүнийг байршуулсан байдаг кино, эсвэл зурагтаар гардаг цувралыг жишээ болгон тайлбарла

Эндээс жишээ олж авч болно:

https://www.fastcompany.com/90675638/product-placement-is-a-23-billion- business-and-growing-heres-why-brands-keep-betting-on-it

Асуу: Эдгээр шоу нэвтрүүлгүүдэд ямар брэнд, бүтээгдэхүүнийг байршуулсан байна вэ?

[Өнөөгийн өндөр технологийн хөгжил нь аливаа шоу нэвтрүүлэг, хөтөлбөрүүдийг зар сурталчилгаа агуулаагүйгээр үзэх боломжтой болгосон (жишээ нь, онлайн сувгаар видео үзэх, шоу нэвтрүүлгүүдийг зар сурталчилгааг нь хасаж хуулбарлах зэрэг) учраас компаниуд бүтээгдэхүүнээ сурталчлах өөр арга замуудыг олж нээж байгаа нь энэ гэдгийг оролцогчдод тайлбарла.]

Кинонд/шоу нэвтрүүлэгт бүтээгдэхүүнээ байршуулахдаа тухайн компани хэр их мөнгө төлдөг вэ?

Аливаа бүтээгдэхүүн байршуулах төлбөр нь нэг үнээр бүгд адил бодогддоггүй учраас компани төдий хэмжээний мөнгө төлөөд бүтээгдэхүүн байршуулна гэсэн тогтсон үнэ байхгүй. Ерөнхийдөө зурагтын сүлжээ нь сурталчилгаа явуулах загвараар бий болсон байдаг учраас киноноос илүү үзэгчдэд хүрдэг.

Жишээлбэл, орой гардаг ярилцлагын шоу нэвтрүүлгүүдийг олон хүн үздэг учраас бүтээгдэхүүн байршуулахад төлбөр нь өндөр байдаг. Нэг бүтээгдэхүүн байршуулна гэвэл наад зах нь 1 сая америк доллар төлнө гэж ойлгох хэрэгтэй. Гэхдээ ихэнхдээ үүнээс ч илүү төлбөр төлөгдөж байдаг.

https://www.popoptiq.com/how-much-do-companies-pay-for-product- placement-in-movies/

Компаниуд яагаад кино/шоу нэвтрүүлэгт бүтээгдэхүүнүүдээ мөнгө төлөөд ч болов байршуулах хүсэлтэй байдаг вэ?

Ийнхүү бүтээгдэхүүнээ байршуулах аваас зар сурталчилгаа хийж байгаа нь бараг мэдэгдэхгүй хэр нь нөлөө нь хүчтэй байдаг учраас юм.

Бүтээгдэхүүн байршуулснаар тухайн бүтээгдэхүүний талаарх ойлголтыг хүмүүс нээлттэйгээр хүлээж авдаг ба тэр брэндийг мэддэг болж, тогтоож авч, таних нь илүү байдаг. Аль нэг дүрийн тухайн бүтээгдэхүүнд хандаж байгаа хандлагыг хэрэглэгчид мөн дуурайдаг бөгөөд бүтээгдэхүүнээ байршуулснаар хүмүүс тэр бүтээгдэхүүнийг худалдаж авах зорилго тавьж, борлуулалт өсдөг гэсэн нотолгоо бий.

https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.456.5884&rep=re p1&type=pdf

Идэвхжүүлэлт 4: Ялгааг ол

Зорилго:

Жинхэнэ, хуурамч хоёрыг гярхай таних чадварыг бий болгоход нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

3-4 ширхэг янз бүрийн лого ашигла

Эндээс жишээ олж авч болно:
https://www.thesun.co.uk/living/4350996/can-you-spot-the-real-brand-from- the-fake-weve-slightly-altered- 16-well-known-labels-to-test-your-brain/

Заавар

Аль лого нь жинхэнэ оригинал, аль нь хуурамч болохыг оролцогчдоор таалга.

Асуу: Лого жинхэнэ, хуурамч гэдгийг таньдаг болоход юу хэрэгтэй вэ?

[зөв хариулсан хүмүүст хандаад энэ асуултыг асуугаарай]

Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл дээр жинхэнэ, хуурамч зүйлс явж байгааг гярхай ажиглах чадвартай болохын тулд хүнд юу хэрэгтэй вэ?

[боломжит хариулт: гүнзгий сайн судлах, боловсрол, найдвартай хүмүүсээс, эх сурвалжаас асууж лавлах]

Сургагч багшид зориулсан тайлбар:
commonsensemedia.org сайтад бичсэнээр, өсвөр насны ихэнх хүүхдүүд интернэтээс мэдээ мэдээлэл авч байна. (https://www.commonsensemedia.org/press-releases/new-survey-reveals-teens-get-their-news-from-social-media-and-youtube). Тиймээс онлайнаар уншиж мэдэж байгаа зүйлтэйгээ холбоотой ялган таних гярхай хараатай болоход нь тэдэнд туслах зайлшгүй шаардлага байгаа юм.

Мэдээллийн хэрэгслээс аливаа мэдээ мэдээллийг авахдаа өсвөр насны хүүхдүүд дараах асуултыг өмнөө тавьдаг байх хэрэгтэй:

Үүнийг хэн гаргасан бэ?

Ямар хүмүүст/үзэгчдэд зориулагдсан байна вэ?

💭 Үүнийг хэн төлсөн бэ? Эсвэл энэ дээр дарвал хэн мөнгө авах вэ?

Энэ мэдээлэл хэнд ашигтай, хэнд хортой байна вэ?

💭 Энэ зурваст чухал байж болох зүйл юу үлдсэн бэ?

Энэ найдвартай юу (юугаар нь тийм бодол төрж байна вэ)?

Энэ вэбсайтын нэр ба өргөтгөл нь ердийн биш, сэжигтэй байна уу?

💭 Нийтлэлд дүрмийн алдаатай, ямар ч эх сурвалжгүй зоримог мэдэгдэл, шуугиан тарьсан зургууд байна уу?

💭 Энэ сайтыг хэн дэмждэг вэ, хэнтэй холбоотой вэ?
https://www.commonsensemedia.org/articles/how-to-spot-fake-news-and-teach-kids-to-be-media-savvy

Идэвхжүүлэлт 5: Netflix ба чадвар

Зорилго:

Зурагт/кино үзэхдээ ялган таних чадвараа хөгжүүлж, ухаалаг сонголт хийхэд нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Дараах эможийг ашиглаад ямар кино болохыг оролцогчдоор таалга

Кино таах тоглоом:

1.
2.
3.
4.
5.

🥋🙅🐼
🎈🏠
🔝🔫
🚀🧑‍🚀 1️⃣3️⃣
⚰️🏊🏊

Хариулт: Kung Fu Panda
Хариулт: Up
Хариулт: Top Gun
13 Хариулт: Apollo 13
Хариулт: Deadpool

Зурагтын шоу нэвтрүүлэг, кинонууд залуу үзэгчдийн хандлага, хүсэл мөрөөдөл, зан байдалд маш гүнзгий нөлөөлдөг. Бидний ааш зан, сэтгэл санааны байдалд ч бас энтертайнмент нөлөөлдөг нь эргэлзээгүй. Улмаар бидний хийх сонголт, үйлдэлд үр нөлөө нь тусаж байдаг нь гарцаагүй. Тухайн медиа буюу олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл ба бидний гаргаж буй зан байдлын хооронд холбоо хамаарал бий гэдгийг хүмүүс сайн мэдэж байдгийг онцлон тэмдэглэхэд сонирхолтой санагдана. Одоогоор олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр явж буй агуулгад бэлгийн харьцаа, хүчирхийлэлтэй холбоотой зүйлс зонхилж байгаа бөгөөд ийм агуулгатай зүйлийг үзэж харсан өсвөр насны залуус бэлгийн эрсдэлтэй харилцаанд автах, түрэмгий зан авир гаргах хандлагатай байж болзошгүй юм.

(https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8381682/)

Ямар нэг кино үзсэнийхээ дараа өсвөр залуу хүмүүсийн хандлагад эерэг өөрчлөлт гарч болох ч олон нийтийн мэдээллийн платформуудаас авч буй ойлголт мэдээллээ ялган салгаж (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7288198/), цэгнэн дүгнэж байх хэрэгцээ ямагт байна.

Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслийн нөлөөнд автаад, үүнээсээ болж гэмт хэрэгтэн, бэлгийн хүчирхийлэгч болох хүмүүс цөөхөн гарна гэж ихэнх хүн боддог. Гэвч эсрэг хүйсийн хүнтэй хамт байж бэлгийн харьцаа үйлдэх уруу татлагад орох үедээ эротик юм уу садар самууныг эрээ цээргүй харуулсан киноны үзэгдлээс санаа авч, дуурайн үйлдэх өсвөр насны хүүхдүүд хэр олон байх бол оо?

Зурагтаар гардаг алдартай нэвтрүүлэгт тамхи татах, хар тамхи хэрэглэхийг хийж үзэх ёстой зүйл юм шиг дүрсэлснээс болоод хэдэн хүүхэд үүнийг бие дээрээ турших оролдлого хийх бол? Сонгон ашиглаж байгаа медиа нь өсвөр насныхны хийх үйлдэлд ямар нэг байдлаар нөлөөлөх магадлал асар өндөр. Ялангуяа, өсвөр залуучуудын ашиглаж байгаа энтертайнментийн эзэлж байгаа хувь хэмжээг аваад үзэх юм бол ойлгомжтой.

Та шоу/киногоо хэрхэн сонгох вэ?

ТОМ НӨЛӨӨ ЗАРИМ НӨЛӨӨЛӨЛ LITTLE/NO INFLUENCE

1) Найз нөхөд чинь энэ талаар ямар санаатай байдаг вэ?

2) Ерөнхий дүр зураг нь хэр зөв сайн харагддаг вэ?

3) Энд хэн гардаг вэ?

4) Хэн найруулсан бэ?

5) Энэ нь ямар төрлийн кино вэ? Инээдмийн, зодоонтой, аймшгийн, хайр дурлалын кино юу?

6) Ямар ангилалд багтдаг кино вэ?

7) Шүүмжлэгчид үүнийг хэр үнэлсэн бэ?

Чи энэ жагсаалтаас хэрэгтэй мэдээлэл авч болох боловч энд дурдагдсан шинж чанаруудад бүрэн дүүрэн итгэх боломжгүй юм. Тухайн кинонд тоглосон хүн, хэн хийсэн, ямар ангилалд багтах, ямар төрлийн кино вэ гэдгээр нь киног сонголоо гээд бүрэн сайн сонголт гэсэн үг биш ээ. Ихэнх жүжигчид, найруулагчид сайн ч, муу ч кино хийсэн намтартай байдаг.

Киноны товч танилцуулга (трейлер) нь тухайн киноны өнгө аясыг илэрхийлж болох боловч бүхэлдээ ямархуу вэ гэдгийг нь харуулж чадахгүй. Яагаад гэвэл, иймэрхүү танилцуулга нь нийт үзэгчдэд зориулсан байдаг бөгөөд нүцгэн дүрс, аллага цус гэх мэтийг харуулж болохгүй дүрэмтэй байдаг юм.

Киноны товчлол тухайн кино ямар ангилалд багтахыг олж харахад тус болдог. Ердийн товчлол нь “Хүчирхийлэл, хар тамхины хэрэглээ, бэлгийн харьцаа, нүцгэн хүний дүрс гарч буй тул R ангилалд багтсан” гэх мэтээр өгүүлдэг. Энэ нь тухайн киног үзэх эсэхээ шийдэхэд хэрэгтэй мэдээлэл болдог.

Хүн өөрөө үзэх гэж байгаа киногоо бусдын санал сэтгэгдлээр дүгнэж шийдэх нь буруу. Харин бие даасан шийдвэр гаргахын тулд хэрэгтэй мэдээллүүдийг цуглуулах нь зүйтэй. Кино, хөгжим, мэдээллийн хэрэгслээр нэрд гарч байгаа бусад зүйлсийг үзэх эсэхээ шийдэхдээ Plugged In сайтаас зөвлөгөө мэдээлэл аваарай. Өнөөгийн ахуй соёлын талаарх ойлголт авч, зөв чигийг чиглэн, энэ соёлд өөрсдийнхөөрөө нөлөөлөхөд нь гэр бүлүүдэд туслах нэн чухал арга хэрэгслүүдийг тэд хангаж өгч, энтертайнмент ертөнцөд гэрэл тусгаж байгаа юм. www.pluggedinonline.com

Чи ямар дөрвөн төрлийн шоу нэвтрүүлэг/киног үзэхгүй байх нь зүйтэй вэ:

1. Шашин шүтлэгийг доромжилсон маягтай үзвэр/кино

Иймэрхүү үзвэрт шашныг шоглосон, эвгүй, хүндэтгэлгүй маягаар дүрслэн харуулсан байдаг.

2. Шашны гаж урсгалын үзвэр/кино

Шашны гаж урсгалд орох, энэ тухай кино үзэх нь хоорондоо тэс ондоо зүйл боловч ийм зүйл үзсэнээр сурталчилж байгаа мэдээ мэдээлэл нь бидэнд нөлөөлдөг.

3. Утгагүй тэнэг үзвэр/кино

Хүмүүс толгой сэгсрээд, “Яасан толго тархи нь эргэчихсэн хүн ийм юм хийдэг байна аа?” асуухад хүрдэг төрөл юм.

4. Бэлгийн харьцааг харуулсан үзвэр/кино

Бэлгийн харьцааг харуулсан үзэгдэл их, бага хэмжээгээр орсон кинонууд. Зарим хүмүүс үүнийг “зөөлөн хэлбэрийн садар самуун кино” гэдэг. Гэвч иймэрхүү кино ганцхан зорилгоор бүтээгдсэн: бэлгийн дур хүсэл төрүүлэх. (Модуль 2.3.-д буй порнографын тухай хэсгээс энэ талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл аваарай.)

“Заримдаг” хэсгүүдийн талаарх зааварчилгаа:

Дээр өгүүлсэн толгой шаардахгүйгээр хасах төрлүүдийг хассан ч бэлгийн харьцаа, хүчирхийлэл, гудамжны хэл яриа, энэ гурвыг гурвууланг нь тодорхой хэмжээгээр агуулсан киноны сонголт арвин үлддэг.

Бэлгийн харьцааг харуулсан үзэгдэл хэр удаан үргэлжлэхийг хүлээн зөвшөөрч болох вэ? Хүчирхийлэл харуулсан үзэгдэл хэр удаан гарч болох юм бэ? Хараалын үг хэллэгийг илрүүлж, дарах программ чамд бий юу?

Гэвч хэр удаан, хэр хурдан байх нь хамаагүй. Харин үзвэр/киног дүгнэхдээ дараах хэдэн асуултыг бодолцож үзээрэй:

1. Тухайн үзвэр/кино ямархуу өнгө аястай вэ?

Жигшүүртэй юмыг оруулсан, бүр дэмжсэн маягтай байгаа юм биш биз? Бэлгийн харьцаа, хүчирхийллийг агуулахдаа хүмүүсийг инээлгэх, хөнгөхөн шалтгаанаар байна уу?

2. Энд өгүүлэгдэж байгаа түүхэнд ёс суртахууныг сурталчилж уу?

Сайн дүрүүд нь үнэлэгдэж, хүндлэгдэж байна уу? Энэ кинонд буруу сонголт хийсний үр дагаврын талаар харуулж байна уу? Гэмт хэрэг хийлээ ч зүгээр өнгөрч болно гэсэн агуулгатай байна уу?

3. Энэ үзвэр/киноноос ямар нэгэн сургамж авахаар байна уу?

Эндээс чамайг арай илүү ухаалаг, илүү сайн хүн болоход хэрэгтэй юм өгүүлж үү? Энэ киног үзээд зугаацаад өнгөрөхөөс өөрөөр ямар нэг үр нөлөө байна уу?

4. Чамд тулгараад байгаа асуудлыг улам дордуулахаар мэдрэмж энэ киноноос авав уу?

Чи хараалын үг хэлэх зуршилтай болчхоод байгаа бол эрээ цээргүй хараалаар харилцаж байгааг харуулсан кино чамд тустай биш л болов уу. Харин сэтгэл санааны дарамтад орсон байгаа үед аймшигтай, харгис хатуу үйл ядалтай кино сэтгэлийг чинь сэргээхгүй. Бэлгийн харьцааг хүсэх мөрөөдөлд автах асуудалтай байгаа бол “өсвөр насныхны бэлгийн харьцааны хошин шог” үзэх нь эмч нарын зөвлөх зүйл биш л болов уу. Энэ асуултад хариугаа олохын тулд өөрт тулгарч буй асуудлуудынхаа талаар үнэнээр тулах хэрэгтэй болно.

5. Энэ киноноос харсан үзэгдлүүд сүүлд толгойноос чинь салахгүй, дахин дахин бодогдох болсон нь чамд харамсалтай байна уу?

Дууны үгтэй нэгэн адилаар киноны дүрслэлүүд чиний тархинд хадагдан үлддэг. Аймшгийн киноны дүрслэл шөнө гэнэт бодогдож магадгүй. Найз охин/найз залуудаа хэт ойртох уруу татлагыг эсэргүүцэж ядаж байхад чинь киноноос харсан бэлгийн харьцааг харуулсан үзэгдэл нүдэнд чинь харагдаж ч болох юм.

Зарим киноны хувьд, эдгээр асуултын хариу нь илэрхий боловч өөр бусад киноны хувьд хариултыг нь олоход хэцүү байж болно. “Зүгээр л” чөлөөт цагаараа үзэх гэж байгаа зүйлдээ олон асуултад хариулж, “судалгаа” хийх нь эхэндээ тэнэг юм шиг санагдаж болно л доо. Гэвч аливааг ялган салгах чадвараа хөгжүүлээд, аливаа зүйлийн учир холбогдлыг бодож тунгаан, амьдралд хэрэгтэй зүйлийг сонгож сураад ирэхлээр цаашдаа бол энэ маш чухал зүйл байдаг.

Зорилго:

Компьютер тоглоомын сайн ба муу талуудыг авч үзээд, энэ гайхалтай мэдрэмж төрүүлдэг виртуал ертөнцөд хэрхэн зохих хэм хэмжээг баримтлан, хариуцлагатайгаар тоглон зугаацаж, эрүүл саруул хил хязгаараа алдалгүй сахих, мета виртуал ертөнцийн талаар зөв чигийг баримжаалахад оролцогчдод туслах.

Оршил

Интернэт, виртуал ертөнцийн нөлөөгөөр бидний ажиллах, аливаа бизнес хийх, тоглох, бусадтай харилцах арга маягт огцом өөрчлөлт гарч, хөгжсөөр байна. Метаверсийн хөгжил бидэнд хаана ч, хэзээ ч, юуг ч хийх боломжийг бодитоор бий болгож байгаа юм.

Plugged In сайтын Боб Хүүс нэгэн чухал ажиглалт хийжээ:

“Одоо бидний ашиглаж байгаа метаверс бүрэн хэмжээгээрээ ажиллахгүй байгаа ч хэсэг хугацаа өнгөрөхөд л яг л интернэт үсрэнгүй хөгжсөн шигээр биднийг ардаа орхих шинжтэй байна. Өөрчлөгдөн хувирч байгаа онлайн ертөнцийн талаар ямар хүлээлттэй байх тал дээр бидэнд нэлээд баттай ойлголт бий болжээ. Түүнчлэн, энэ бүхэн яаж эргэж болохгүй вэ гэдгийг бид сайн ойлгож байна. Тэгэхээр үүнийг бид ядаж виртуал ертөнцийн зөв эхлэл гэж болох юм.”

Бодит болон виртуал ертөнцийн зааг бүдгэрэх тусам бид хүчин мөхөстөж байна. Медиа платформд нэвтрэхийг бүрэн татгалзах боломжгүй болж байна. Яагаад гэвэл, сургуулиуд ч бас боловсролын салбар дахь энэ орон зайг эзэлж эхлээд байна. Түүнчлэн олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл, медиагийн талаарх байнгын шүүмжлэл, буруутгалаас болоод насанд хүрэгчид, өсвөр насныхны хооронд ойлголцож чадахгүй ангал улам өргөссөөр байна.

Тэгвэл бидний хийж чадах зүйл юу вэ гэхлээр, энэхүү виртуал орон зайд өсөж хөгжихөд нь өсвөр насныханд туслах, түүнчлэн тэднийг чадвартай (үүнийг хариуцлагатай, аюулгүй байдлаа ханган ашиглаж чаддаг болгох), шүүн тунгаадаг (үнэлж дүгнэх чадвартай болгох), энэ талын боловсролтой (тайлбарлан ойлгох мэдлэг мэдээлэлтэй)болгох явдал юм.

Түүнчлэн, хэзээ, хаана, хэрхэн интернэтэд орох талаар сайн хил хязгаарыг өсвөр насныханд зааж сургах нь чухал байна. Найз нөхөд, эцэг эх, итгэл хүлээсэн насанд хүрэгчидтэй онлайн ашиглах сонирхол, болж байгаа зүйлийнхээ талаар виртуалаар ч, бодитоор ч харилцах сувгуудаа аль алиныг нь нээлттэй байлгахыг нь дэмжих ёстой. Тэдний итгэлийг хүлээж, дотно сайн харилцааг бий болгож сурах мөн амин чухал байна.

Виртуал ертөнц бидэнтэй зэрэгцэн оршиж, технологи хөгжихийн хэрээр шинэ шинэ сорил бэрхшээлийг бидний өмнө байнга тулгасаар байх болно. Өсвөр насныхны нийгэм-сэтгэлзүйн харилцаануудаа виртуал болон бодит ертөнцөд барьж байгуулахад нь туслах аваас виртуал харилцаан дунд өсөн хөгжихөд нь хэрэгтэй байх болно.

Идэвхжүүлэлт 1: Компьютер тоглоом тоглох нь

Зорилго:

Компьютер тоглоомын сайн ба муу талуудыг авч үзээд, энэ гайхалтай мэдрэмж төрүүлдэг зүйлийг хэрхэн зохих хэм хэмжээг баримтлан, хариуцлагатайгаар тоглон зугаацаж, эрүүл саруул хил хязгаараа алдалгүй сахих вэ гэдгээ ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Компьютер тоглоомтой холбоотой 3-4 мийм ашигла (“компьютер тоглоомын мийм” гээд интернэтээс зураг хайгаарай).

[Эдгээр зургаа ашиглаад компьютер тоглоом тоглохын сайн ба муу талыг тайлбарла. Хэтэрхий задгай, муухай хэллэгтэй, хүчирхийлэл агуулж бусдыг гомдоож, бухимдуулахаар жишээ сонгохгүй байхад анхаараарай.]

Заавар

Оролцогчдыг цөөн хүнтэй багт хуваагаад, ангиараа хэлэлцүүлэг өрнүүлэх үед гар өргөн оролцохыг дэмжээрэй.

After this interaction, proceed to ask the participants to tell you the upside and downside of gaming, and write it down on the whiteboard.

Өсвөр насны хүүхдүүд хэрхэн эрүүл саруул хил хязгаар, хязгаарлалтыг мөрдөн, компьютер тоглоомыг зохих хэм хэмжээнд, хариуцлагатайгаар тоглож болох вэ?

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Компьютер тоглоом тоглох нь (өөр хувилбар)

Зорилго:

Компьютер тоглоомын сайн ба муу талуудыг авч үзээд, энэ гайхалтай мэдрэмж төрүүлдэг зүйлийг хэрхэн зохих хэм хэмжээг баримтлан, хариуцлагатайгаар тоглон зугаацаж, эрүүл саруул хил хязгаараа алдалгүй сахих вэ гэдгээ ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар, маркер

Заавар

Оролцогчдыг цөөн хүнтэй багт хуваагаад хэлэлцүүлэг өрнүүлж, таны асуултад чангаар хашхиран хариулахыг хүсээрэй.

Виртуал тоглоом тоглохын давуу болон сул талуудыг тоочиж хэлэхийг оролцогчдоос хүс

Тэдний хэлэх хариултыг цагаан самбарт жагсааж бич Энэ идэвхжүүлэлтээ дараах асуултаар дүгнэ.

Өсвөр насны хүүхдүүд хэрхэн эрүүл саруул хил хязгаар, хязгаарлалтыг мөрдөн, компьютер тоглоомыг зохих хэм хэмжээнд, хариуцлагатайгаар тоглож болох вэ?

Илүү гүнзгий ярилцмаар байвал, сургагч багш дараах асуултуудыг асууж, хэлэлцүүлэг өрнүүлж болно.

Компьютер тоглоом тоглоход хэр их цаг зарцуулах нь зохих хэм хэмжээ гэж тооцож болох вэ?

Хүчирхийлэл агуулсан видео тоглоом тогловол бодит амьдрал дээр хүчирхийлэл үйлдэхэд хүргэдэг гэж та нар бодож байна уу? Яагаад тийм, яагаад үгүй вэ?

Чи компьютер тоглоом тоглохдоо мөнгө төлөх нь зүйтэй юу? Яагаад тийм, яагаад үгүй вэ? Хэрвээ тийм бол, хэр их мөнгө зарцуулж болох вэ?

Видео тоглоом тоглохдоо ямар хил хязгаар тавих нь чамд хэрэгтэй гэж бодож байна вэ? Яагаад?

Компьютер, утас ашиглах, бодитоор ямар нэг зүйл хийх хоёрыг яаж тэнцвэртэй хослуулж болох вэ? Тэнцвэртэй байдлыг яаж бий болгох вэ?

Бусадтай онлайнаар харилцахад ямар зан байдлыг хүлээн зөвшөөрч болохгүй вэ? Ийм зан байдал гаргадаг хүмүүстэй чи хэрхэн харилцах вэ?

Идэвхжүүлэлт 2: Компьютер тоглоомыг зүй зохистой тоглох нь

Зорилго:

Компьютер тоглоом юугаараа хүнийг татдаг болон үүний асуудалтай бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг олж танихад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Өөрөө буугаар бууддаг алдартай видео тоглоомууд (FPS):

Жишээ нь: https://www.youtube.com/watch?v=P4hk1jPRSrM&t=1s (энэ видеоноос хэсэгхэнийг үзүүлж болно)

Заавар

Оролцогчдыг цөөн хүнтэй багт хуваан хэлэлцүүлэг өрнүүлээд, хариултаа чангар хашхирч хэлэхийг хүс. Видео тоглоомын гоё тал нь юу вэ, юугаараа асуудалтай вэ гэдгийг хэлэлцүүл.

Асуу: Онлайнаар тоглоом тоглохоо болих яагаад хэцүү байдаг вэ? Ямар бүрэлдэхүүн хэсгүүд нь хүний сэтгэл санааг татаад байдаг юм бэ?

[Боломжит хариултууд: шинэ түвшинд гарахад мэдэрдэг баяр хөөр; хамт тоглодог багийнхнаасаа салмааргүй байдаг, гэх мэт.]

Хүмүүсийг илүү их “донтуулдаг” тоглоомын апп, төрөл гэж бий юу?

(жишээ нь, Candy Crush Saga, Fruit Ninja)

Компьютер тоглоом тоглоод бид юуг ойлгож авч болох вэ?

[Боломжит хариултууд: манлайлал, багийн ажиллагаа, мэргэжлийн тоглоомчин болох, гэх мэт.]

Эдүгээ онлайн тоглоом тоглосноор учирч буй асуудлууд юу вэ?

[Боломжит хариултууд: бүдүүлэг байдал, хүчирхийлэгч зан байдал, хэт их хэрэглээ, донтолт нь даамжрах]

Тэгвэл “донтсон” байдлаасаа яаж тэнцвэртэй байдалд хүрч болох юм бэ?

Компьютер тоглоомын сайн тал

Виртуал ертөнцөд дараах зүйлсийг хийж болох учраас хөгжилтэй сайхан санагддаг. Үүнд:

Өөрөөсөө өөр дүрд орох

Хүний хийж чадахгүй зүйлсийг хийх

Хувь чанар, гадаад үзэмж, чадвараа өөрийнхөөрөө сонгох

Бүх зүйлийг хяналтаа байлгах

Тухайн өдрийн дарамт шаналгаанаас зугтах. Хичээл, гэрийн даалгавар, гэр бүл, дээрэлхдэг хүүхдүүд гэх мэт.

Илүү баатарлаг том зүйлийн нэгэн хэсэг байх. Чамайг шинэ бодит байдалд авчрах идэвхтэй, ээдрээтэй, бусадтай харилцаа бүхий түүхийн нэгэн хэсэг болох гайхалтай мэдрэмж.

Бусадтай найзалж нөхөрлөх. Тоглоомдоо урьж шинэ найз нөхөдтэй болох, зурвас бичилцэх, багийн стратеги бий болгож хамтран ажиллах.

Мэргэжлийн тоглоомчин болж, и-спортын хурдацтай хөгжилтэй хөл нийлүүлэх.

Танихуйн чадварууд, асуудлын шийдэл олох, шийдвэр гаргах, стратеги зохиох, анхаарлаа төвлөрүүлэх, гарын хурд, компьютерын боловсрол зэрэг чадварууд нь сайжирснаар хүүхдүүдийн унших, тоо бодох, шинжлэх ухааны хичээлүүдэд нь (хэмжээ хэтрүүлэхгүй тоглосноор) тусалдаг.

https://www.researchgate.net/publication/349489852_Using_Video_Games_to_Improve_Capabilities_in_Decision_Making_and_Cognitive_Skill_A_Literature_Review

Компьютер тоглоомын муу тал

Виртуал тоглоом тоглосноор үүсэх асуудал

Зан байдал – Компьютерын тоглоомоос хүчирхийллийг олон удаа үзсэнээр зан байдалд нөлөөлдөг. Тухайн хүний темпераментаас шалтгаалаад зарим хүнд хүчирхийллийг зураглаж харах нь маш хүчтэй нөлөө үзүүлдэг. Тухайн хүн виртуал тоглоом тоглосноосоо болоод хүчирхийлэл үйлддэг болсон эсэхээс үл хамаараад, бодит амьдрал дээр хүчирхийлэлд мэдрэг хандахаа больж, хүчирхийлэл үйлдэгдэж байгааг хараад цочирдохгүй болж болдог. Хүчирхийллийг олонтоо давтаж нүдээр үзсэнээр бусдын зовж байгааг сэтгэлээрээ мэдрэх, хүчирхийллийн хохирогч болж буй хүмүүсийг өрөвдөх мэдрэмжгүй болгодог.

[https://www.apa.org/about/policy/resolution-violent-video-games.pdf]

Нийгмийн эсрэг хандлага – Бүрэг ичимхий хүүхдүүд компьютер тоглоомоор дамжуулаад үе тэнгийнхэнтэйгээ холбогдох орон зай үүсэж, эерэг мэдээ мэдээлэл олж авч болох ч нийгмийн эсрэг хандлага бий болгох, мөн түүнчлэн аливаа саад тотгор үүсгэж буй зүйлийг шууд устгах ёстой гэсэн хандлагаар ханддаг болох аюул бий. Бодит хүмүүстэй харилцаагаа авч явах бусадтай харилцах чадварт эдгээр зан байдал муугаар нөлөөлдөг.

Видео тоглоомууд нь байнгын сорилго бэрхшээлийг бий болгон, жижиг сажиг асуудлуудыг давж, амжилт гаргах болгонд допамин бага хэмжээгээр ялгаруулснаар тархинд буй урамшууллын төвүүдийг идэвхжүүлэх зорилгоор бүтээгдсэн байдаг.

Тиймээс анхаарал болгоомжтой хандахгүй байх аваас тоглоом тоглож байхад нь болиулахад түрэмгий, дураараа авирлаж, уурлан бухимдахад хүрч болзошгүй.

[https://dl.acm.org/doi/10.1016/j.chb.2011.07.014] [https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/shooting-video-games-health-1.4237361]

Хязгаарлалт – Одоо ямар ч айлд орсон гэсэн хүн бүр ямар нэг дэлгэцтэй хэрэгсэлтэй болсон байгаа. Тиймээс видео тоглоом тоглох боломж хаа сайгүй байгаа юм. Зөөврийн компьютер, тоглоомын хэрэгсэл, таблет, ухаалаг утас гэх мэт. Цаашилбал, насны хязгаар, цагийн хязгаар, агуулгын хязгаар байхгүй, ямар ч дүрэм журамгүйгээр тоглож болох үнэгүй тоглоомоор интернэт хахаж байна. Заримдаа иймэрхүү тоглоомын агуулж буй санаа нь бидний баримталдаг үнэт зүйлийн эсрэг, тэнд гарч буй зураглалуудыг хянах боломжгүй байдаг (бэлгийн харьцааг юм уу хүчирхийллийг харуулсан). Компьютер тоглоом хэтрүүлэн тоглох аваас байнгын сэргэг, мэдрэг байдалд орох боломжтой.

“Амарч чадахгүй хэт мэдрэг, сэргэг байдал хүн бүрд харилцан адилгүйгээр илэрнэ. Энэ нь анхаарлаа төвлөрүүлэх, сэтгэл санаагаа хянах, уур бухимдлаа захирах, зааварчилгаа дагах, хэцүү бэрхшээлийг хүлээж авах чадваргүй болох зэргээр илэрдэг.” – Фиона Свансон, клиникийн нийгмийн ажилтан, Минесотагийн Манкато дахь Сэтгэц, сэтгэлзүйн төв.

[https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/are-video-games-and-screens-another-addiction]

Буруу зүйлд өөрийгөө нээх – Видео тоглоом дээр дайснаа байхгүй болгохын тулд зүгээр л алчхаад ямар ч үр дагавар, шийтгэлгүй явдаг. American Academy of Pediatrics-ийн мэдээнд өгүүлснээр, видео тоглоомын 85% нь, тэр ч байтугай “E буюу бүх хүнд” зориулсан гэж ангилагдсан тоглоомууд хүртэл тоглогч нь бусдыгаа зориудаар хохироох, хорлох бүрэлдэхүүн агуулсан байдаг.

[https://edition.cnn.com/2016/07/25/health/video-games-and-violence/index.html]

Донтолт – Судлаачид тоглоомонд донтсон хүмүүсийн мэдрэлийн урамшууллын системд функциональ болон бүтцийн өөрчлөлтийг олж илрүүлсэн бөгөөд энэ нь зарим талаараа тоглоомонд шуналыг үүсгэдэг тоглоомын дохиололд өртөж, мэдрэлийн хариу урвалыг хянаж байдаг. Эдгээр мэдрэлийн өөрчлөлтүүд нь бусад донтуулагч эмгэгүүдэд ажиглагддагтай ижил байдаг.

[https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnhum.2017.00248/full]

Компьютер тоглоом тоглох эрүүл дадал

Клиник сэтгэлзүйч, American Psychological Association байгууллагын шинжлэх ухаан хариуцсан захирал Др. Митч Принстэйн өсвөр насныхны бодит амьдрал дээр буюу онлайн биш байхдаа өөрсдийгөө ойлгох байдалдаа кибер орон зай дахь өөрийнхөө өөр хувилбарыг тусган харуулах чадвартай байдагт ихээхэн санаа зовж буй юм. Энэ нь “ялангуяа, өсвөр насныханд маш аюултай хэрэг”, яагаад гэвэл, “өөрийнхөө хэн байхыг хийсвэрээр бий болгож чадна гэж бодож байтал бодит байдлаас маш өөр хариу хандлага хүлээж авах нь өсвөр насныхны хэн бэ гэдгээ тодорхойлж ойлгоход муугаар нөлөөлөх боломжтой. Энэ бүх шинэ арга хэрэгсэл, шинэ боломжууд сайнаар ч, саар муугаар ч ашиглагдах боломжтой юм.”

Чи эдгээр зааварчилгааны дагуу видео тоглоомыг аюулгүй байдлаа хангаж, хариуцлагатайгаар, эрүүл хил хязгаар, зааг дотор тоглож болно.

Өргөжүүл – Тоглох дуртай видео тоглоомтойгоо холбоотой газрууд, хүмүүс, сэдвийг оролцуулаад үүний талаарх сонирхлоо нээж өргөжүүл. Ахуй соёлын агуулгатай тоглоом тоглох дуртай бол түүхэн эд өлгийн зүйл дэлгэсэн музей үзэж болох юм. Эсвэл спорттой холбоотой тоглоомд дуртай бол бодит спортоор нь хичээллээд үз. Ингэснээр амьдралдаа маш баялаг туршлагыг нэмэх болно.

Боломжууд – Видео тоглоомыг зөвхөн тоглохоос цааш хөгжүүл. Ямар бүтээлч санаа, технологиор тухайн тоглоомуудыг бүтээсэн гэдгийг олж мэд. Зохиолыг гаргасан аргазүй, дуу оруулалт, борлуулалт, тэр ч байтугай дуу нэмж бичих талаар судал. Өөрийн гэсэн тоглоом, аппликейшн, программ бүтээх боломжийг судал. Дуртай зүйлээ ажил мэргэжил болгох боломжтой байх нь маш их сэтгэл хөдөлмөөр хэрэг.

Тэнцвэржүүл – Метаверс хэчнээн гайхалтай, бодитой болж байлаа ч нүүр нүүрээ хараад харилцах бодит харилцааг энэ нь хэзээ ч орлох боломжгүй. Тоглоом тоглохдоо хил хязгаар тогтоож, бодит харилцаа үнэ цэнтэй гэдэгт итгэ. Тоглоом тоглохдоо хэчнээн цаг зарцуулахаа эцэг эхтэйгээ тохирохдоо төлөвшиж хүмүүжиж байгаагаа харуулж, хүндэтгэлтэй ханд. Тэдэнд хүндэтгэлтэй хандвал эцэг эх чинь хэрхэн хүлээж авахыг хараад чи өөрөө гайхах вий.

Аюулгүй байдал – Онлайнд хэрхэн аюулгүй байдлаа хангах вэ гэдгээ мэддэг байх нь компьютер тоглоом тоглох зөв дадалтай болохтой нягт холбоотой. Хувийн мэдээлэл, өөрийнхөө болон гэр бүлийнхээ талаарх нарийн ширийн мэдээлэл зэргийг хэзээ ч битгий бусдад мэдэгд, сайн таньдаг найз нартаа хүртэл. Итгэл хүлээхүйц насанд хүрсэн хүний хамтаар биш л бол зөвхөн онлайнаар танилцсан хүнтэйгээ биечлэн уулзах уулзалт бүү товло.

Жагсаалт гарга – Тоглоом тоглохдоо хийх болон хийж болохгүй зүйлсийнхээ жагсаалтыг тодорхойлж гарга. Жишээ нь: Би тоглоом тоглохдоо цагийн хязгаар тавина. Би онлайн дээр бусадтай харилцахдаа хүндэтгэлтэй хандана. Тоглоом тоглож байх үед сөрөг зүйл тохиолдох аваас би итгэл хүлээхүйц насанд хүрсэн хүнд хэлж мэдэгдэнэ. Насанд хүрэгсдэд зориулсан тоглоом би тоглохгүй (ESRB-д буй компьютер тоглоомын ангиллын төрлүүдээс өөрт тохирох тоглоомын талаар мэдээлэл авч болно: https://www.esrb.org). Гэрийн даалгавар, гэрийн ажил, төсөлт ажил зэрэг бусад хийх ёстой зүйлсээ хийгээгүй байгаа тохиолдолд би компьютер тоглоом тоглож эхлэхгүй.

Тоглоомын ертөнцийн талаар гүнзгий ойлголттой болохын тулд дараах холбоосоор зочлоорой:

https://www.psychologyofgames.com/archives/

Сургагч багшид зориулсан тайлбар:
Сургагч багш нар энэ талаар ойлголттой болохын тулд өсвөр насныхны тоглодог бүх тоглоомыг тоглож үзэх шаардлагагүй. Харин компьютер тоглоомын зарим нэр томьёо, төрлийн талаар мэдэж авахад илүүдэхгүй. Наад захын ойлголт өгөх мэдээллүүд гэвэл:

Battle Royale: Онлайнаар олуулаа холбогдож тоглодог тоглоом бөгөөд олон зуун тоглогч дундаас ганцаараа хамгийн сүүлд ялж үлдэх ёстой.

Campaign: Нэг бүхэл бүтэн түүх хүүрнэх үйл явдал, сорилго бэрхшээл цувран өрнөнө. Мөн Story Mode ч гэж хэлдэг.

FPSFirst Person Shooter буюу Өөрөө буудагч болох—Тоглогч өөрийнхөө санаагаар удирдаж тоглодог буутай тоглоом. Тоглогч тухайн дүрийнхээ л харж байгаа зүйлийг харах боломжтой.

MMO: Massively Multiplayer Online буюу Олон тооны тоглогчид онлайнаар холбогдож тоглох, энэ нь олон мянган тоглогчид нээлттэй орон зайд бүгд нийлээд, хамтдаа тоглодог тоглоомууд юм.

NPC: Non-Player Character буюу Тоглогчид удирдагдахгүй дүрүүд—Тоглоомд буй бүх дүрүүд тоглогчид юм уу эсрэг талын хүнд нь удирдуулахгүй, тоглоом дотроо бие даасан байдлаар бүтээгдсэн. NPC-ийн зан байдлыг Хиймэл оюун ухаанаар (AI) удирдана.

PvP: Player versus Player буюу Тоглогч тоглогчийнхоо эсрэг—Өөр тоглогч хүнтэй уралдах юм уу түүнийг ялах зорилготой тоглоом юм уу тохируулгыг хэлнэ.

RPG: Role-Playing Games буюу Дүрд орох тоглоом—Дүрээ өөрөө бүтээх юм уу сонгоод, хийсвэр ертөнцийн адал явдалд оролцдог тоглоомууд. Гол зорилго нь тэр дүр шигээ болох.

Troll: Өөрөө л зугаацах зорилгоор муухай зан байдал гаргаж буй нэгэн. Гэмгүй мэт харагдах холбооснууд дотор хэтэрхий ил задгай ю муу цочирдмоор агуулгатай зүйлс хийж бүдүүлэг байдлаар бусдыг эвгүй байдалд оруулахаас авхуулаад өргөн хүрээг хамаарна.

https://www.hp.com/us-en/shop/tech-takes/video-game-genres

https://www.pcgamer.com/pc-gaming-terms-and-their-true-meanings/

Гүнзгийрүүлж үзье

2018 онд Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (WHO) видео тоглоомын донтолтыг (gaming disorder буюу видео тоглоомд донтох эмгэг) сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал гэсэн ангилалд албан ёсоор оруулсан юм.

[https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/addictive-behaviours-gaming-disorder]

“Видео тоглоомд донтох эмгэг нь дижитал юм уу видео тоглоом тоглодог хүмүүсийн багахан хувьд илэрч байгааг олон судалгаанаас харж болно. Гэхдээ, видео тоглоом тоглодог хүмүүс үүнд хэр их цаг зарцуулж байгаагаа анхаарч хянаж байх нь зүйтэй. Ялангуяа, өдөр тутмын хийх зүйлээ хийж чадахгүй алдагдуулж, бие махбодын болон сэтгэл санааны эрүүл мэндэд, нийгэмд биеэ авч явах байдалд нь тоглоом тоглосноос болж өөрчлөлт орж байгаа бол анхаар.” —ДЭМБ

Видео тоглоом тоглох нь тун асуудалтай байж болох төдийгүй эерэг хандлага, бусадтай харилцах харилцаатай холбоотой асуудлууд гардаг. Түүнчлэн үүнийг дагалдаад сэтгэлзүйн шинж тэмдгүүд, дасан зохицох чадваргүй байдал, сөрөг нөлөөлөл, өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж муу байх, ганцаараа байхыг илүүд тавих, хичээл сурлагадаа муудах зэрэг шинж тэмдгүүд ажиглагдана.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6676913/

Дараах асуултууд бол компьютер тоглоом тоглох зуршил нь өөрсдөд нь хортой ямар нэг зүйл болон газар авч байгаа юм биш биз гэдгийг үнэлж дүгнэхэд нь өсвөр насныханд туслах энгийн үнэлгээний арга хэрэгсэл юм.

Тийм Үгүй Заримдаа

1) Хичээлдээ муудсан

2) Онлайн үйл ажиллагаанд илүү оролцож, тоглохын тулд хичээл, дугуйлан секцээ тасалсан.

3) Онлайнд орж, тоглохоо болих үедээ тайван бус, уцаартай болдог

4) Онлайны хэрэглээ, зан үйл, зуршлынхаа талаар гэрийнхэн/найз нөхдөдөө худлаа ярьсан.

5) Урьдынхтайгаа адил хөөрөл таашаал мэдрэхийн тулд онлайн үйл ажиллагаанд улам улам их цаг зав, мөнгө төгрөгөө зарцуулах хэрэгтэй болсон.

6) Асуудал бэрхшээл, онцгүй мэдрэмж, сэтгэлийн дарамтаасаа зайлсхийхийн тулд онлайнд илүү их автсан.

7) Онлайнд орох талаараа байнга ихээр бодох болсон.

8) Онлайнд орохын тулд мөнгө хулгайлсан.

9) Онлайнд илүү их орохын тулд мөнгө төгрөг зээлсэн.

10) Тоглох давтамж, хугацаагаа багасахыг оролдсон боловч амжилтад хүрээгүй.

Сэтгэцийн эмгэгийн оношилгоо, статистик мэдээллээс авлаа, (DSM IV), (Gentile, Sim, Khoo & Choo, 2007)

Screening Tool

"Screening Tool"-оо онлайнаар бөглөнө үү this link дүнгээ олж мэдээрэй.

ОНОО:

Эдгээр асуултад хариулахдаа өнгөрсөн (нэг жилийн) жилийн хугацааг бодоорой. ТИЙМ (1), ҮГҮЙ (0), ЗАРИМДАА (0,5) гэж тооцоод нийт оноогоо гаргаарай.

20-аас дээш оноо: Асуудлынхаа цар хэмжээг тогтоохын тулд мэргэжлийн хүнд хандаж, тусламж аваарай.

6-аас 19 оноо: Сэрэмжтэй бай. Асуудал чинь томрох вий.

5-оос бага оноо: Чиний интернэт хэрэглээ харьцангуй зохист хэмжээндээ байна.

Энэ гарын авлагад байгаа мэдээлэл нь мэргэжлийн эмчээс тусламж зөвлөгөө авах, оношлуулж, эмчлүүлэх зэрэг шаардлагатай үйл ажиллагааг орлуулахын тулд ашиглагдах ёсгүйг анхаарна уу. Сэтгэлзүйн зөвлөгөө өгдөг зөвлөгч, мэргэжлийн сэтгэл зүйчид хандан тусламж үйлчилгээ авна уу.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Нийгмийн сүлжээ ба чи

Зорилго:

Нийгмийн сүлжээнд хахсан ертөнцөд оршин амьдрахдаа технологийн хэрэглээгээ хянан зохицуулж чадсанаар өсөн дэвжих, амжилттай байхад нь оролцогчдод туслах

Оршил

Сүүлийн үед олон нийтийн ашиглах нийгмийн сүлжээ эрчтэйгээр газар авч, хүмүүсийг ойртуулан нягтруулж байна. Энэ бол өөрийгөө хэн болохыг (эсвэл, ямар байхыг хүсдэгээ) харуулах гайхалтай тайз юм. Одоогийн найз нөхөдтэйгөө байнгын холбоотой байх, хуучин найз нөхөдтэйгөө холбоо харилцаагаа сэргээх, тэдний амьдралд тохиолдож байгаа зүйлийг мэдэж, шаардлагатай тохиолдолд оролцох зэрэгт эдгээр нь тустай байдаг. Тэр ч байтугай, нийгмийн сүлжээний зарим платформууд хандив тусламж цуглуулах ажлыг зохион байгуулах талбар болж өгдөг. Гэвч энэ бүхэн бидний харилцааг бат бэх болгож чадах уу? Хүмүүсийн хоорондох харилцаа цахим сүлжээнд яг бодит харилцаатай адил байдаг уу? Бусадтай харилцах харилцаагаа зөвхөн нийгмийн сүлжээнд даатгах аваас найзалж нөхөрлөх талаар худлаа мэдрэмж төрүүлэх бөгөөд бодит харилцааг үүгээр орлуулж болохгүй.

Өнөө бидэнтэй мөр зэрэгцэн амьдарч байгаа технологийн салбарын алдартнууд өөрсдөө дэлгэцтэй хамаг цагаа зарцуулах нь муу зүйл гэж үздэг бөгөөд өөрсдийн хүүхдийн цахим хэрэглээнд хатуу хязгаар тогтоодог гэдгийг мэдвэл чамд гайхалтай санагдана байх?

[https://www.nytimes.com/2018/10/26/style/phones-children-silicon-valley.html?utm_source=pocket&utm_medium=email&utm_campaign=pockethits]

Нийгмийн сүлжээний хамгийн том асуудал бол донтуулах шинж чанар бөгөөд аз жаргалгүй, түгшүүртэй болж, сэтгэл гутралд автан, нойргүйдэхтэй холбоотой байна.

[https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2017/09/has-the-smartphone-destroyed-a-generation/534198/]

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар, маркер

Заавар

Оролцогчдыг цөөн хүнтэй багт хуваан хэлэлцүүлэг өрнүүлээд, хариултаа чангаар хашхирч хэлэхийг хүс.

Нийгмийн сүлжээний тал дээр юунд нь дуртай, юунд нь дургүй гэдгээ жагсааж бичихийг оролцогчдоос хүс.

Тэднийг хариултаа хэлэхэд нь цагаан самбар дээр жагсааж бич. Дараах асуултуудаар энэ идэвхжүүлэх ажиллагаагаа дүгнэ.

Өсвөр насны хүүхдүүд хэрхэн эерэг нөлөөлөгчид (нөлөөнд автагсад байхын оронд) болж, энэ орон зайд өөрчлөлт авчирч чадах вэ?

Илүү гүнзгий ярилцмаар байвал, сургагч багш дараах асуултуудыг асууж, хэлэлцүүлэг өрнүүлж болно.

Хүмүүс нийгмийн сүлжээг яаж сайнаар ашиглаж чаддаг вэ?

Хүмүүс нийгмийн сүлжээг яаж муугаар ашиглаж байна вэ?

Нийгмийн сүлжээн дэх хаягаа байнга шалгаж үзэх хэрэгтэй юм шиг чамд санагддаг уу? Ингэхгүй бол яах вэ?

Нийгмийн сүлжээнд хэт их цаг зарцуулаад байгаа юм шиг чамд санагддаг уу? Энэ талаараа тайлбарлана уу.

Таагүй ярианаас юм уу нөхцөл байдлаас зайлсхийхийн тулд гар утсаа ухах тохиолдог чамд гардаг уу? Утсаа ашиглахаас өөрөөр юу хийж болох вэ?

Чи сайн амарч чаддаг уу? Сайн амарч унтахтай холбоотойгоор нийгмийн сүлжээний хэрэглээгээ яаж зохицуулж байна вэ?

Хүмүүсийг идэвхтэйгээр гүйлгэж аль болох удаан цагийг үүнд өнгөрөөж байхаар нийгмийн сүлжээг загварчилсан байдгийг чи мэдэх үү? Дуртай платформуудаа ашиглаж байхдаа үүнийг чи мэдэрч, үүний нотолгоог олж харж байв уу?

Идэвхжүүлэлт 4: Нийгмийн сүлжээ ашиглахтай холбоотой үнэнээ хүлээх нь

Зорилго:

Бинго тоглоом тоглоод, нийгмийн сүлжээг хошин байдлаар олж хар.

Шаардлагатай зүйлс

Нийгмийн сүлжээний үнэнээ хүлээх бинго карт.

Чи технологийг ашиглаж байна уу, технологи чамайг ашиглаад байна уу?

Виртуал орон зайн гүнзгий нүхэнд унасан мэт санагдах
[хачин жигтэй, ойлгомжгүй, логикгүй нөхцөл байдалд гацаж, үүнээс зугтаахад ихэнхдээ хэцүү байдаг] Унтах, хичээлээ хийх, бодитоор [бодит амьдрал дээр] хүмүүстэй уулзахын оронд утсаа ухсан Төгс зураг авч, инстадаа [инстаграмд] тавих хэнээрхэлд автсан.
Огт танихгүй хүн миний пост дээр сэтгэгдэл бичсэн [хэн юм бэ?] Үүнийг хэрхэн хянахаа сурахын тулд Аюулгүй сонголт сургалтад хамрагдсан [та нар ч бас] Нэг юм авах гээд бодсон чинь л миний фийд дээр сурталчилгаа нь гараад ирсэн [аймаар]
Надад муухай сэтгэгдэл төрүүлдэг, дургүй хүмүүсээ дагасан. [яагаад] Утгагүй үзэл бодолтой, тийм сэтгэгдэл бичсэн хүнийг найзаасаа хассан. [энэ чинь зөв] Бүхэлд нь уншилгүйгээр нийтлэл хуулж постолж байсан [гарчиг нь л хамгийн чухал нь шүү дээ]

Нийгмийн ацан шалаанд орсон асуудал, Мэдлэгийн лабаас авав

Заавар

Оролцогчдыг цөөн хүнтэй багт хуваа, өөртөө ойр байгаа хүнтэй хоёр хоёроороо болохыг хүс.

Дээрх бинго картуудын зургийг утсаараа ав, утасныхаа засвар хийх аппликейшныг ашиглаад тогло. (Онлайн сургалтын үед бол дэлгэцийн зургаа аваад маркер ашиглаад тоглоорой.)

Өөрийнхөө хийсэн зүйлийг дугуйл, тэр картаа багийнхандаа юм уу хос болсон хүндээ харуул, нэг карт сонгоо амьдралынхаа жишээнээс хуваалц.

Багаараа юм уу хоёр хоёроороо болоод технологийн хөгжлийн таны амьдралд үзүүлж байгаа эдгээр сөрөг нөлөөг багасгахын тулд авах арга хэмжээ юу байж болох талаараа ярилц.

Идэвхжүүлэлт 5: Нийгмийн сүлжээний ацан шалаа буюу ээдрээт нөхцөл байдал

Зорилго:

Энэ асуултыг тавиад оролцогчидтой нээлттэй хэлэлцүүлэг өрнүүл: Нийгмийн сүлжээ гэх мэт шинэ технологиуд бидэнд тус болж байна уу, ус болж байна уу?

Шаардлагатай зүйлс

ВИДЕО КЛИП: Нийгмийн сүлжээний ацан шалаа – Өсвөр насныхны сэтгэл гутрал, зан байдалд нийгмийн сүлжээ нөлөөлөх нь (2:15)

https://www.youtube.com/watch?v=Ui0UNXsEGJ8

Заавар

Энэ видео клипийг үзээд, дурдагдаж байгаа тоо хэмжээ, трендийг нь анхаарахыг оролцогчдоос хүс.

Оролцогчдыг цөөн хүнтэй багт хувааж хэлэлцүүлэг өрнүүлж, видео клипийг үзсэнийхээ дараа хариултаа чангаар хашхирч хэлэхийг хүс.

Энэ клипний гол чухал зүйлс:

Netflix компаниас нийгмийн сүлжээний нөлөө, бидний амьдралд манипуляц хийхдээ сэтгэлзүйг хэрхэн ашиглаж байгаа тухай нь “The Social Dilemma” (Sep. 2020) буюу Нийгмийн сүлжээний ацан шалаа гэдэг видео бичлэгийг цацсан юм.

Америкийн насанд хүрэгчдийн гуравны нэг хувь нь, мөн 18-29 настай хүмүүсийн бараг тал нь онлайнд “бараг дандаа” байдаг гэж хэлжээ. [Пью судалгааны төв, 2019]

Өсвөр насныхны 35% орчим нь өдөрт гар утас болон бусад хэрэгсэлдээ гурван цаг зарцуулдаг, 71% нь өдөрт тав болон түүнээс дээш цаг зарцуулдаг бөгөөд өдөрт нэгээс цөөн цагийг зарцуулдаг хүүхдүүдээс илүү амиа хорлох эрсдэлтэй байна. [iGen, 2017]

5000 хүн хамруулсан нэгэн судалгаагаар өөрсдийгөө сэтгэц болон бие махбодын эрүүл мэнд, амьдралдаа сэтгэл хангалуун байх явдал багассан гэж хариулсан хүмүүсийн нийгмийн сүлжээний хэрэглээ өндөр байгаа хамаарал ажиглагдсан байна. [American Journal of Epidemiology, Feb. 2017]

Америкт, 15–19 насны охидын өөрийгөө гэмтээж хорлох, амиа егүүтгэх тохиолдол сүүлийн 10 жилд (2011-2013 оноос хойш) хоёр дахинаас илүү (62% өөрийгөө гэмтээж хорлох, 7% амиа хорлох) нэмэгдсэн бол 10-14 насны охидын хувьд бараг гурав дахин (182% өөрийгөө гэмтээж хорлох, 151% амиа хорлох) нэмэгджээ.

Энэ огцом өсөлт нь нийгмийн сүлжээ анх гарч ирсэнтэй уялдан эхэлжээ. Энэ клип дээр сэтгэцийн эрүүл мэндийн ээдрээтэй асуудал хөндөгдсөн.

Асуу: Энэ видео клипний аль хэсэг нь чамд танил сонсогдож байна вэ? Үүнтэй холбоотойгоор өөрт тохиолдсон зүйлээ яримаар байна уу?

Нийгмийн сүлжээнд байдаг ямархуу контентууд чамд муухай сэтгэгдэл төрүүлдэг вэ? Хэр олон удаа чамд харагддаг вэ?

Өдөр тутам биеэ авч явах байдалд чинь нийгмийн сүлжээ хэрхэн нөлөөлдөг гэж чи бодож байна вэ?

Бид дуртай ч, дургүй ч нийгмийн сүлжээ бидний бодит болон виртуал ертөнцийн салшгүй хэсэг болсон. Бодит ертөнц дээр буй нөхөрлөл, харилцаагаа сайн авч явахын зэрэгцээ үүнийг зохистой ашиглаж сурах нь чухал байна. Нийгмийн сүлжээ бидний сэтгэцийн эрүүл мэндэд хүртэл нөлөөгөө тусгадаг гэдгийг ойлгож авснаар үүнд зориуд хил хязгаар тавьж, энэхүү виртуал орон зайд хөгжин, дэвжих боломжтой.

Сургагч багшид зориулсан тайлбар:
Нийгмийн сүлжээг сайн ашиглаж, эерэг нөлөөлөгч байхад нь өсвөр насныханд зааж сургацгаая. Бид нийгмийн сүлжээний сайн талыг ч мэддэг байх нь зүйтэй. Нийгмийн сүлжээ муу гээд өсвөр насныханд дандаа яриад байх юм бол тэдэнтэй харилцахад маань ангал үүсэж, энэ орон зайд өсөн хөгжихөд нь дэмжиж чадахгүйд хүрнэ.

Бид нийгмийн сүлжээний юунд ДУРТАЙ вэ?

Энэ нь боловсрол олгодог. Наран дор буй ямар ч зүйлийн талаар зааж чадах дуусашгүй баялаг контент үүнд агуулагдаж байгаа.

Энэ нь биднийг холбож, хоорондоо харилцахад тусалдаг. Илүү гүнзгий, сайн нөхөрлөх боломжийг энэ нь хүмүүст олгосон. Дэлхийн аль ч өнцөг буланд байгаа нэгэнтэй хэзээ ч хамаагүй харилцахад маань тусалдаг. Хүнтэй харилцах чадвараа хөгжүүлэхэд маань тусалдаг.

Дуу хоолойгоо гаргах боломж өгдөг. Зурагт, радиогийн үндсэн сувгуудаар гарах боломж хүн бүрд байхгүй. Энэ нь хүмүүст дуу хоолойгоо гаргах боломж өгч, явцын дунд дагагчдынх нь тоог нэмэгдүүлдэг бөгөөд тэдний хэлэх гэсэн санаа маш эрчимтэй арга замуудаар тархдаг.

Үүд хаалга нээдэг. Эндээс бид зөвхөн контентууд үзээд зогсохгүй янз бүрийн зүйлийг амьдралаараа үзэж туулсан хүмүүст хүрэх үүд хаалга болдог. Дэлхий дээр болж байгаа үйл явдлууд, бидний байгаа орчноос гадуур болж байгаа зүйлсийн талаар мэдэж авч болдог. Дэлхий ертөнцийн талаарх бидний үзэл бодлыг өргөтгөж, нийгмийн идэвхтэй гишүүн байх чадварыг олгодог.

Бидэнд урам дэм өгдөг, хөгжил хөөртэй байлгадаг. Ялгаварлан гадуурхагдсан, зөрчил тэмцэл дунд буй, сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудалтай хүмүүст контентоо хүргэж урам дэм болдог. Инээд хөөр бол сайн эм юм.

Бид нийгмийн сүлжээний юунд ДУРГҮЙ вэ?

Нэрээ нууцалж болдог. Хэзээ ч уулзаж байгаагүй муу уулзахгүй хүндээ маш муухай, хатуу харгис хандах боломжийг нэрээ нууцлах боломжтой чанар нь бий болгож байдаг. Үүний нэг харамсалтай жишээ нь Аманда Тодд гэх охин онлайн секстинг буюу онлайнаар бэлгийн харьцааны сэдэлтэй зурвасаар дарамтлуулж дээрэлхүүлснээсээ болоод амиа хорлосон түүх байдаг.

[https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/the-story-of-amanda-todd]

Өөрийгөө дорд үзэх сэтгэгдэл төрүүлдэг. “Төгс” бие галбир, “төгс” амьдралтай үргэлж харьцуулагдсанаар бидний өөрийгөө үнэлэх үнэлэмжид сөргөөр нөлөөлдөг. Хангалттай олон лайк аваагүйдээ, өдөр бүр харж байгаа төгс амьдралын зураглалд хүрэхээргүй амьдарч байгаадаа бид гутардаг.

Анхаарал сарниулдаг. Шинэ мэдээ ирж байгаа дуу гарахад бидний анхаарал сарниж байдаг бөгөөд энэ нь ихэнхдээ ач холбогдолгүй зүйлс байдаг. Найз нөхөдтэйгөө цуглаж, уулзаж ярилцаж байх үед утасны мэдэгдэл ирэх бүрд анхаарал сарниж байгаа нь өнөөгийн бидний хувьд хэвийн зүйл болж хувирчээ.

Хүсэл бүр даруй гүйцэлдэж байх ёстой мэт заадаг. Бид үргэлж холбоотой байх тул бусад хүмүүс бидэнд даруйдаа хариу өгч байх ёстой юм шиг санадаг бөгөөд тэгээгүй үед нь бухимддаг. Бид ч бас авсан бүх зурвастаа хариу өгөх ёстой юм шиг санаад өмнөө сууж байгаа хүмүүсийг орхигдуулах юм уу хийж байгаа ажлаасаа байнга сатаарч байдаг.

Контент, мэдээлэлд хүрэх томоохон үүд хаалга болдог . Гэвч аль мэдээлэл нь үнэ цэнтэй, найдвартай вэ гэдгийг ялган салгахад хэцүү байдаг. Дэмжин туслах хүмүүстэй холбогдох үүд хаалга нээлттэй байгаа нь сайхан хэрэг боловч бас аюултай юм. Өөрийн чинь юм уу гэр бүлийнхний чинь баримталдаг үнэт зүйлийн эсрэг явдаг хүмүүсийн бүлгүүдийн нөлөөнд алгуур автсаар тэдний үзэл баримтлалыг дагадаг болох магадлалтай. Мэдээлэлд хүрэх томоохон үүд хаалга байгаа нь бас FOMO (Fear Of Missing Out буюу орхигдож үлдэх) айдас бий болгодог. Яагаад гэвэл, үзэж туулж чадахаасаа илүү их зүйлийг бид мэддэг болчихсон хэрэг.

Цаг зав бардаг. Бид нийгмийн сүлжээнд холбогдоод ямар нэг буруу муу зүйл хийгээгүй боловч амьдралынхаа хамаг цаг, эрч хүчийг үүнд зарцуулснаараа сайн зүйл ч хийж чадахгүй байгаа юм. Бусадтай харилцаагаа барьж байгуулж, чадвараа хөгжүүлэхэд саад болж, хамаг цаг зав маань виртуал ертөнцөд зориулагдсан учраас амьдралдаа олон зүйлийг амсаж туулж чадахгүй алддаг.

Хүмүүсийг хооронд нь холбох эрхэм зорилгоор бүтээгдсэн арга хэрэгсэл боловч үүнд хязгаарлагдмал талууд их. Зурвас, зураг, мийм, эможи зэргээр бодит харилцааны баялаг, гүн гүнзгий байдлыг орлуулах боломжгүй.

Нийгмийн сүлжээ бидэнд өөрөөр яаж нөлөөлж байна вэ?

Хувийн мэдээллээ алдах

Олон нийтийн сүлжээгээр (цахим шуудангийн хаяг, кредит картын мэдээлэл, төрсөн өдөр, гэр бүлийн гишүүд, боловсрол, ажлын түүх гэх мэт) хуваалцсан мэдээлэлд чинь хүмүүс нэвтрэх боломжтой. Чиний энэ мэдээллийг ‘‘хулгайч нар’’ ашиглаж, чиний дүрээр бусадтай холбогдох, чиний таньдаг хүмүүст хандаж, боломжийг чинь ашиглаж болох юм. Чи онлайнаар хэр их зүйл нийтэлнэ тэр хэмжээгээр ийм аюулд өртөх магадлал их болно. Хэрэв цамцан дээрээ нэр, хаягаа бичээд гудамжаар алхвал энэ үнэхээр аюултай, бас ухаалаг бус хэрэг болно. Гэтэл яг ийм зүйлийг интернэт дээр үйлдэх нь яагаад ухаалаг хэрэг гэж?

Бүх хүн чиний мэдээлэл рүү хандаж, дуртай зүйлээ олж мэдэх боломжийг хаахын тулд хувийн тохируулгаа үргэлж шалгаж бай.

Хил хязгаар дутагдахын аюул

Онлайнд хил хязгаар тавих боломж дутмаг. Хэт их зүйл хуваалцах, танихгүй хүмүүстэй холбогдох гэх мэт. Түүнчлэн (бэлгийн харьцаа, хүчирхийлэл бүхий юм уу сэтгэл сэртхийлгэм агуулгатай) зүйл бус контентыг хуваалцах амархан байгаад бид санаа зовох ёстой юм. 15 настайдаа тоглож байгаад шийтгүүлж, хүчээр тэнэг зүйлс хийж байгаа зургаа хуваалцах нь хөгжилтэй санагдах ч энэ зураг чинь сүүлд чамд гай болж болох юм. Жишээ нь, ажилд авах гэж байгаа газрын хүмүүс, хадам ээж чинь чиний тухай хайлт хийгээд олж болно. Чи тэр зургаа устгачихсан байлаа ч өөр нэгэн нь, өөр нэг газар оруулчихсан байж болно шүү дээ. Чиний дижитал хөлийн мөрийг мөшгөх боломж бий. Итгэхгүй байна уу? Өөрийнхөө нэрээр онлайн хайлт хийгээд үз.

Тренд дагахын аюул

Зарим тренд онлайн дээр газар авах гайхалтай чадвартай байдаг бөгөөд амьдралаа өөрчлөх шийдвэр гаргахад нь хүмүүст нөлөөлөх хүчтэй. Өөр зарим трендүүд хөнгөхөн агуулгатай, зарим нь Мөстэй ус толгой дээрээ асгах дуудлага гэх мэт зөв сайн зорилготой байдаг.

[https://www.als.org/stories-news/ice-bucket-challenge-dramatically-accelerated-fight-against-als]

Гэтэл зарим нь Угаалгын нунтаг идэх гэх мэт хачин утгагүй, маш аюултай дуудлагууд байсан.

[https://www.washingtonpost.com/news/to-your-health/wp/2018/01/13/teens-are-daring-each-other-to-eat-tide-pods-we-dont-need-to-tell-you-thats-a-bad-idea/]

Индонезид өсвөр насны хүүхдүүд явж байгаа ачааны машины урдуур гүйх ТикТокийн үхлийн аюултай чалленжид нэгдсэн байна. Үүнийг “үхлийн тоглоомын тэнгэр элч” гэж нэрлэсэн ба одоогоор хоёр хүүхэд нас баржээ.

[https://www.insider.com/teens-indonesia-jumping-front-moving-trucks-in-deadly-tiktok-challenge-2022-6]

Цахимаар дээрэлхэгчид ба мөшгөгчид

Цахимд бусдыг дээрэлхэх явдал дэлхий даяар газар авч байна. Ялангуяа, өсвөр насныхны дунд энэ асуудал маш их гаарч байна. Өнөөдөр өсвөр насны маш олон хүүхэд интернэтэд холбогдох болсон төдийгүй мэдээллийг түгээхэд ч хялбар болжээ. Хорон санаатай хүмүүс зориудаар бусдын талаар цуурхал тараах, мөн даажигнах, заналхийлэх, айлган сүрдүүлэхэд амархан болсон. Хэдийгээр эдгээр аюул занал, цуу үг хаанаас анх гарсныг эрж тогтоох боломжтой ч цахим дээрэлхэл нь түгээмэл болсон учраас төсөөлж байснаас ч илүү хор хохирол үзүүлэх аюултай болоод байна. Зарим тохиолдолд, үүнээс болж хэн нэгэн амь насаа егүүтгэх эрсдэл ч нүүрлэх боломжтой.

Насанд хүрээгүй хүүхдийг онлайнаар садар самуунд уруу татах аюул

Алдартай компьютер тоглоомын чаат өрөөнүүдээс авхуулаад нийгмийн сүлжээний платформууд хүртэл шургалсан бэлгийн гаж донтнууд өсвөр насныхныг амархан урхидаж, эрхэндээ оруулан, айлгаж сүрдүүлэх байгаа болгож байна. Өсвөр насныхны нийгмийн сүлжээ хэрэглэж байгаа болон тэдний ая талыг олж, цаашид харилцаа үүсгэх зорилготой сэтгэгдэл бичээд, найз болох хүсэлт явуулахыг нь болгоомжгүйгээр зөвшөөрч байгаа явдал тийм хүмүүст өгөөш болж байна. Ийнхүү гэмгүй сайхан найзалж буй мэт эхлээд цаашид хүчээр нүцгэн зургийг нь явуулуулж, бэлгийн харьцааны талаар зүй бус яриа өрнүүлэхэд хүртэл гаардаг. “Бэлгийн харьцаатай холбоотой дарамт” үзүүлэх нь бас маш их дэлгэрч байгаа аюул юм. Хуучин үерхэж байсан хүн юм уу тухайн хохирогчийн бэлгийн харьцааны үйлдэл хийж байгаа зураг, бичлэгийг олж авсан этгээд үүнийг нь гэрийнхэн, найз нөхдөд нь илгээнэ, платформууд дээр нийтэд ил тавина гэж сүрдүүлээд, гаж донтнууд улам илүү эрээ цээргүй зураг, бичлэг явуулахыг, бэлгийн харьцаанд орохыг шаардаж “бэлгийн харьцаатай холбоотой дарамт” үзүүлдэг.

Насанд хүрээгүй хүүхдүүдийг онлайнаар садар самуунд уруу татахтай холбоотой дараах тайлан илтгэлүүдийг уншаарай. Уг асуудлын талаар оролцогчдод ойлголт өгөхийн тулд эдгээр видео клипнүүдийг үзүүлж болох юм. ВИДЕО КЛИП: Гаж донтонтой болзсон нь: “Багш” [https://youtu.be/i4iIBEM-gvo] 15 настай охин болж дүрээ хувиргасан сэтгүүлч ВиЧатаар түүнтэй холбогдсон хүүхдийг садар самуунд уруу татагч гаж донтонтой уулздаг. Тэрээр охинтой шууд уулзаад л хамтдаа зочид буудалд орохыг санал болгосон байдаг.

Нэмэлт мэдээллийг: https://www.rage.com.my/predator/

ВИДЕО КЛИП: Нийгмийн сүлжээний аюулыг 11 настай охин болон дүрээ хувиргасан ээж илчлэв

[https://youtu.be/dbg4hNHsc_8]

11 настай охин болж дүрээ хувиргасан 37 настай нэгэн ээж Инстаграм, Снапчат, ТикТок, Кик зэрэг нийгмийн сүлжээний платформууд дээр хүүхдүүдийг ямар аюул отож байгааг илчилжээ. Хүүхдүүддээ тавих хараа хяналтаа сулруулах юм бол хэдхэн минутын дотор л онлайн гаж донтнуудын урхинд орж, хүүхдийг садар самуунд уруу татах, сэтгэлзүйн хүчирхийлэлд автах магадлалтай ажээ.

Эдгээр асуудлыг хөндөн гаргахдаа бид айдас төрүүлэх зорилготой биш, харин анхаарч ойлгоосой гэсэндээ юм. Нийгмийн сүлжээг зөв сайн, аюулгүй байдлаа хамгаалж ашиглаж сурах боломжтой гэж бид бодож байна. Нийгмийн сүлжээн дэх хаягаа шууд устгах юм уу үүнийг хайхрамжгүй ашиглахын оронд бусдын сөрөг нөлөөнд автагч биш, эергээр нөлөөлөгч болох мэргэн ухаан, ялгах чадвараа хөгжүүлэх хэрэгтэй.

Өсвөр насны хүүхдүүд энэ орон зайд хэрхэн эергээр нөлөөлөгч болж, өөрчлөлт хийж чадна гэж чи бодож байна вэ?

Дүрэм журам чухал. Нийгмийн сүлжээнд нэвтрэх доод насыг 13 гэсэн байдаг нь тодорхой шалтгаантай юм. Хууль зүйн болон аюулгүй байдал, хувийн мэдээлэл талаас ийм байгаа юм. Насандаа тохирсон вэбсайтуудыг ашиглах нь аюулгүй байдлаа хадгалахад тусална. Хувийн мэдээллийн тохируулга нь баталгаатай хамгаалалт биш боловч маш тустай. Тиймээс тохируулгаа хэрхэн хийх, хувийн мэдээллээ яаж хянах талаар сурч мэдэхэд цаг зарцуулаарай.

Чиний юу нийтэлж байгаа чинь чухал. Аливаа зүйлийг нийтлэхээсээ өмнө бодож тунгаа. Бидний постолж байгаа бүх зүйлийг хязгааргүй олон, үл үзэгдэх үзэгчид харж байгаа. Пост хийхийн өмнө T.H.I.N.K.:

T: Энэ үнэн үү? Нийтэлж байгаа мэдээллээ 100% үнэн гэж итгэлтэй байх ёстой. Эргэлзэж байвал бүү нийтэл.

H: Энэ тустай юу? Үүнийг үзэх хүмүүст энэ пост тустай, ашигтай юу? Хэрвээ “үгүй” бол бүү нийтэл.

I: Энэ нь урам зориг төрүүлдэг үү? Заавал пост буюу нийтлэл бүр бусдад урам зориг, сэтгэлийн тэнхээ хайрлахын төлөө байх ёсгүй ч бид нийгмийн сүлжээг ашиглаад бусдын талаар гомдоллож, бусдын урам зоригийг мохоож болохгүй. Уураа гаргах, гомдол тоочих гэж байвал энэ постоо хийх эсэхээ дахиад бод.

N: Энэ зайлшгүй шаардлагатай юу? Энэ мэдээлэл хэнд ашигтай вэ? Бусдын мэдэх ёстой зүйлийг чи дамжуулж байна уу? Тийм бол, үүнийгээ нийтэл! Харин бусдын хувийн мэдээллийг хов жив маягаар тараах гэж байгаа бол бүү нийтэл.

K: Энэ нь эелдэг зөв үү? Егөө, ёжлолыг онлайнд тавих үед хүмүүс зөвөөр ойлгож чаддаггүй гэдгийг санаарай. Зарим хүнд чиний пост эвгүй сэтгэгдэл төрүүлж, гомдоох уу? Чамд илэрхий ойлгомжтой зүйлийг бусад хүн сайн ойлгохгүй байж болно шүү дээ.

Асуудлыг шийдвэрлэх нь чухал. Бусадтай үүссэн асуудлынхаа талаар тулж ярилцахын оронд өөрийнхөө “бодлыг” бичиж байна гэж нийгмийн сүлжээнд нийтэлж болохгүй. Үүний оронд нүүр тулж уулзаад, асуудлаа шийдсэн нь дээр. Холбоо харилцаа бий болго. Эргэлзээ, үл ойлгогдох байдлыг биш.

Зөвшөөрөл чухал. Хүний зургийг өөрийнх нь зөвшөөрөлгүйгээр интернэтэд бүү байршуул.

Биеэ авч явах байдал чухал. Ямагт эелдэг боловсон бай. Бүх хүнийг хүндэл, ууртай үедээ пост битгий хий. Алтан дүрмийг дага. Бусдыг яаж өөрт чинь хандаасай гэж хүсэж байгаагаараа өөрөө тэдэнд тэгж ханд. Онлайнаар харилцаж байгаа хүндээ бодитоор нүүр тулаад хэрхэн хандаж, ярилцах байсан тэр маягаараа хандаж, ярилц. Хүмүүс ямар хариу хандлага гаргах нь чиний хариуцах зүйл биш боловч тавьсан постоороо бусдад муухай сэтгэгдэл төрүүлэх вий гэдэгт анхаарч бай.

Хамт олон чухал. Чамд сайнаар нөлөөлнө гэдгийг нь баттай мэдэх хүмүүсээр итгэлтэй хамт олноо бүрдүүлж, холбоотой бай.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 6: Дижитал амьдралаа дахин төсөөлбөл

Зорилго:

Нийгмийн сүлжээг ашигладаг арга барилаа өөрчлөх чадварыг оролцогчдод олгох.

Шаардлагатай зүйлс

Дэвтэр

Заавар

Дижитал хэрэглүүр тэдний амьдралд хэрхэн нөлөөлж буй үүрэг ролийг харуулсан байдлаар дор буй өгүүлбэрийг гүйцээж бичихийг оролцогчдоос хүс:

Миний дижитал амьдрал _________________ байна. Яагаад гэвэл, ____________________.

Жишээ:

- Миний дижитал амьдрал бол ертөнцийг харах цонх юм. Яагаад гэвэл, шинэ шинэ зүйлийг олж мэдэж, өөр бусад боломжуудыг төсөөлж харахад тусалдаг.

- Миний дижитал амьдрал бол галзуу хулгана шиг. Яагаад гэвэл, энэ нь маш хөгжилтэй бөгөөд өөд, уруу олонтой.

- Миний дижитал амьдрал бол олон янзын хүмүүстэй уулзаж танилцах үдэшлэг шиг. Яагаад гэвэл, энэ нь бужигнаж, хянах аргагүй буцлах хэр нь хөгжилтэй сайхан байдаг.

Оролцогчдыг уриал

Нийгмийн сүлжээний дадлаа хэрхэн өөрчлөхийг хүсэж байгаа төлөвлөгөөгөө гарга. Юуг хэзээ өөрчлөх, тэрнийхээ оронд юу хийхээ бодож тооц. (Дадал зуршлаа өөрчлөх амаргүй. Хийгээгүй юмаа бодоод байх биш, хийх зүйлсээ ч олж мэд!)

[Янз бүрийн хариулт ирж болно. Боломжит хариултууд]

Миний нийгмийн сүлжээний чалленж бол:

Зарим хаягийг дагахаа болих

Өдөрт хэчнээн цаг хэрэглэх вэ гэдэгтээ хязгаар тогтоох юм уу аппликейшнээр хянах

Moment, ZenScreen зэрэг аппликейшн ашиглаад нийгмийн сүлжээ ашиглах зуршлаа тогтоо.

Өдөртөө цахим хэрэглүүрүүд ашиглахгүй тодорхой цаг тогтоо. Оройн хоолны үеэр, гэрийн даалгавраа хийхдээ гэх мэт

Шөнө гар утсаа өрөөндөө авч орж цэнэглэхгүй, өөр газар тавих.
Common Sense Media-аас авав.

Зорилго:

Порнографын хөнөөлт уршгийг ойлгоход нь хүүхдүүдэд туслах.

Оршил

Өргөн нэвтрүүлгийн сувгууд жинхэнэ хайрын талаарх бидний үзэл санаа, төсөөллийг гажуудуулдаг бол түүнээс ч илүү хор хөнөөлтэй олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл бас байдаг нь порнограф юм.

Эсрэг хүйсийн хүний гоё сайхан дүр зургийг харах нь чамайг өдөөж, эрэгтэй / эмэгтэй хүний талаарх үзэл бодлыг чинь өөрчлөх боломжтой. Порнограф нь хайр сэтгэлийн талаарх бидний төсөөллийг гажуудуулаад зогсохгүй, дотно харилцааны талаарх ойлголтыг ч мөн буруу тийш эргүүлдэг.

Порнограф нь хүн хүнээ хүндлэх ёсыг хөхиүлэн дэмжихийн оронд хүний үнэ цэнийг уландаа гишгэж, хувийн жаргалын төлөө ашиглах объект болгодог. Санамсаргүй тохиолдлоор садар самуун зураг харах ч хүртэл ойр дотно харилцааны талаарх чиний үзэл бодлыг өөрчилж болох юм.

Порнографыг олон нийтийн мэдээллийн гол хэрэгслүүдтэй харьцуулбал, илүү урт удаан хугацаанд үргэлжлэх хор нөлөөтэй байдаг. Түүнчлэн донтуулах ч аюултай. Сэтгүүлийн зураг гэх мэт харлаа гээд ямар ч хор хөнөөлгүй мэт зүйл нь хүнийг урхидаж, илүү задгай зураг харах хүслийг өдөөдөг. Нэгэн цагт жигшмээр байсан зүйл яваандаа ердийн зүйл мэт санагдаж эхэлдэг. Тийнхүү бид тэдгээр материалд зүгээр л ‘‘шүүлт’’ тавих биш, харин ой санамждаа анхнаасаа огт оруулахгүй байх хэрэгтэй юм.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Порнограф гэж юу вэ?

Зорилго:

Порнограф гэж юу болохыг тодорхойлоход нь туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар, маркер

Заавар

1. Оролцогчдыг охид, хөвгүүдээр нь ялгаж суулгаад, ‘‘порнограф’’ буюу ‘‘садар самуун’’ гэхээр толгойд нь юу орж ирж байгааг бичихийг хүс.

Тэдний бичих магадлалтай үг / хэллэг: нүцгэн бие, үзэсгэлэнтэй эмэгтэй/ сайхан залуу, бэлгийн харьцаанд орох, хууль бус, буруу, интернэт, бэлгийн дур хүсэл, гар хангалга,

2. Эсрэг хүйсийнх нь хүүхдүүд порногафын талаар ямар ойлголттой байдгийг хүүхдүүдэд үзүүл. Охид, хөвгүүдийн ялгаатай ойлголтыг онцолж, хичээлийн дундуур сөхөж яриарай. Ялгаатай ойлголтын жишээ:

Хөвгүүд Охид

Ийм зүйл үзэх нь хэвийн Зөвхөн хөвгүүд, эсвэл хэвийн биш, асуудалтай хүмүүс л порно үздэг
Ерөнхийдөө сонирхолтой Жигшмээр зүйл, гэхдээ сонирхол татдаг
Найзуудтайгаа ярилцаж болохоор зүйл Хамгийн дотнын найздаа ч хэлмээргүй нууц

Тодорхойлолт:

Секст уриалан дуудсан юм уу сексийг илэн далангүй харуулсан ямар нэг (дүрс бичлэг, дуу бичлэг, хэвлэмэл) материалыг порнограф гэдэг.

Порнограф бол хүмүүсийн бэлгийн дур хүслийг өдөөх зорилготойгоор хийгдсэн зүйл юм.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 2: Порнограф ба тархи

Зорилго:

Порнограф нь тархинд мэдрэлийн холбоосны замуудыг үүсгэж, батжуулж байдгийг оролцогчдод харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Баримлын шавар

Хуванцар хутга

Заавар

1. Баримлын шавраараа тархины дүрс хийгээд хүүхдүүд рүү харуулаад барь.

2. Бид ямар нэг зүйлийг үзэж туулах үед тархинд мэдрэлийн холбооснууд үүсдэг гэдгийг оролцогчдод тайлбарла. [Хуванцар хутгаа ашиглаад шавраар хийсэн тархин дээрээ зам зурж үзүүл.]

3. Тухайн амсаж буй мэдрэмж нь тааламжтай байх аваас тархи үүнийг шууд л дуртай зүйлээ болгоод сонгоход амархан байна. [Хэрвээ тархины энэ зам дээр ус урсгавал голдирлын дагуу урсана. Яагаад гэвэл, хэдийнээ ухагдаж зам үүссэн байна гэсэн үг.] already been carved out.]

4. Бид тухайн зүйлийг дахиад хийх юм бол энэ зам улам гүнзгий болно. [Хуванцар хутганы ирээр замыг улам гүнзгий болго.]

Тайлбарла:

Порнографыг бүр зуршил болгон байнга үзэх юм бол улам их порнограф үзэх хүсэл бүхий замыг тархиндаа сийлээд байна гэсэн үг.

Бидний амсан туулж байгаа зүйл тархинд зам үүсгэнэ. Үүнийгээ дахин давтан хийвэл энэ замууд гүнзгий болж, тэр зан зүйлээ дахиад хийх сонголт хийхэд улам амархан болно.

Порнограф их үзээд л байвал—үүнээс таашаал аваад л байвал порнограф улам ихээр үзэх хүсэлтэй болно.

Яагаад гэвэл, тархинд тэр зам үүссэн учраас тэр зүйлээ (порнограф үзэх) дахиад сонгоод, хийхэд амархан болж, замаа улам гүнзгийрүүлж, зогсоох аргагүй болно.

Хамтдаа идэвхжиж буй тархины мэдрэлийн эс хоорондоо холбогддог, өөрөөр хэлбэл, хоёр өөр үйлдлийг тархи нэг болгож холбож байна. Тиймээс хэсэг хугацааны дараа гэхэд порнограф үзэж байж л бэлгийн дур хүсэл төрөх болдог.

Порнограф үзээд, бэлгийн таашаал авах юм бол чиний тархинд порнографыг бэлгийн таашаалтай холбосон холбоос үүснэ.

Үүнээс болоод хожим хойно хань ижилтэйгээ жинхэнээсээ/үнэнээр бэлгийн дотно харилцаа үүсгэх чадварт чинь саад учирна. Яагаад гэвэл, чиний тархи бэлгийн дур хүслийг порнографын дүрслэлүүдтэй л холбож үзээд байна.

Үндсэндээ, порнограф бол маш их донтуулах шинж чанартай, тархинд маш их таашаал өгдөг. Ийм ч учраас бидний тархи хэвийн ажиллахад порнограф ноцтой аюул учруулдаг.

Хэрвээ тухайн үзэж буй порнографт хүчирхийлэл, фетиш хүсэл, хүчин, доромжлол юм уу порнографын өөр ёс бус төрлүүд агуулагдаж байвал үүнийг үзэж буй хүний хувьд сэтгэл татаж, бэлгийн дур хүсэл төрүүлмээр зүйлс болж эхэлдэг
https://fightthenewdrug.org/true-story-how-porn-twisted-my-sexuality/

Порнограф байнга үзсээр байгаад хань ижилтэйгээ байхдаа бэлгийн дур хүсэл төрөхөө больчихсон хүмүүс байдаг. Тэдний хувьд хань ижилтэйгээ бэлгийн харьцаанд орсноос порнограф үзэх нь илүү таашаалтай болно.

Порнограф бол жинхэнэ дотносол биш гэдгийг оролцогчдод сануулах.

Нэмж унших зүйлс: https://fightthenewdrug.org/how-porn-can-change-the-brain/

Порнограф is:

Хор хөнөөлтэй

Учир нь порнограф нь бэлгийн дур хүслийг өдөөхийн тулд хийгдсэн байдаг тул жинхэнэ харилцаа ба гэрлэлтийг хөнөөдөг.

Порнограф бүтээх ажил хийдэг хүмүүс мөлжлөгт автдаг. Порнографын үйлдвэрлэл нь биеэ үнэлэх, бэлгийн мөлжлөг хийж хүн наймаалах зэрэгтэй холбоотой байдаг. Порнограф үзэх гэж мөнгө төлөх, үүнийг үзэх нь дарлал мөлжлөгийг дэмжиж, тухайн салбарт ажиллаж байгаа хүмүүст хортой нөлөөлнө.

Улам даамжирдаг

Харахад ямар ч хор хөнөөлгүй мэт хөнгөн чанарын зүйл (сэтгүүлийн зураг гэх мэт) нь порнографын ‘‘хар тамхи-марихуан’’ мөн гэдэгтэй судлаачид санал нийлдэг. Энэ нь хүмүүсийг бүр илүү садар самуун, эрээ цээргүй, гаж хувилбарууд буюу хүндэрсэн хувилбар болох “героин” руу хөтлөн дагуулдаг бөгөөд иймэрхүү зураг, видеог интернэтээс хялбархан олж харах боломжтой.

Донтуулдаг

Порнографын урхинд нэг удаа орсон хүн түүнийг ахин дахин үзэх сонирхолтой болдог. Ийнхүү үзэхдээ өөрийгөө өдөөж бэлгийн ханамж авч байна уу, үгүй юу гэдгээс үл шалтгаалан үзэж буй зүйл нь оргил хэсэгтээ хүрэх үед серотонин даавар ялгардаг байна.33 Энэ даавар нь маш их тайвшрал, сэтгэл ханамжийг мэдрүүлж, стрессээс ангижруулж байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг. Тийм учраас порно буюу садар самуун юм үздэг хүмүүс үүнийгээ салахгүй ахин дахин үзсээр байдаг.

Сэтгэлзүйн энэ донтолт нь хэсэг хугацааны дараа бие махбодын донтолт болж хувирдаг. Учир нь порнограф нь яг л хар тамхи шиг үйлчилдэг. Хар тамхи нь мэдрэлийн эсийн мэдээллийг дамжуулагч нейротрансмиттер мэт нөлөө үзүүлснээр тухайн хүн тэрхэн мөчид сэтгэлийн асар их таашаалыг мэдэрдэг бол порнограф нь серотонин дааврыг их хэмжээгээр ялгаруулах замаар хүнд өөр төрлийн таашаалыг мэдрүүлж урхиддаг байна.34 Энэ байдал байнга давтагдах юм бол хүн өөрийн нейрокемикал буюу тархиндаа үүсэж байгаа биохимийн бодист донтож эхэлж байна гэсэн үг. Тэрээр хар тамхинд донтохтой адил сэтгэлийн асар их таашаал авахын тулд тэдгээр нейрокемикалд хорхойтон дурлаж, тэр биохимийн бодисыг улам их ялгаруулж, өдөөх гэж порнографыг ахин дахин үздэг. Чухам ийм учраас порнографт донтсон хүн хэдийгээр үүнээс салахыг туйлын их хүслээ ч үзэхээ болиход маш хүнд байдаг байна.

Түүнчлэн, байн байн порно үзэх нь сэтгэлзүйн ноцтой нөхцөл байдалд хүргэдэг ба үүнийг desensitization буюу мэдрэг чанар буюу сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмжээ алдах үйл явц гэж нэрлэдэг. Сэтгэл судлаачид arachnophobia буюу аалзнаас айх эмгэгтэй өвчтөнүүддээ аалзыг дахин дахин үзүүлэх замаар өвчнийг нь анагаадаг шиг порнографыг ахин дахин үздэг хүмүүсийн хувьд, өмнө нь үзээд гайхширч, эсвэл жигшиж байсан зүйл ердийн л байдаг зүйл мэт санагдаж, нөлөө нь суларч байгааг анзаардаг. Тэрээр анхны удаа мэдэрч байсан сэрэл мэдрэмжээ дахин мэдрэхийн тулд боолчлол, яргаллын төрлийн (bondage and sadomasochist-BDSM) порнограф гэх мэт илүү хүнд хэлбэрийг эрж хайх магадлалтай болдог. Тэр ч бүү хэл адгуус амьтантай хурьцах болон бэлгийн хүчирхийллийг харуулсан порнографт автах аюултай. Зарим тохиолдолд, донтсон хүмүүс бодол төсөөлөлдөө байсан зүйлсийг бодит амьдрал дээр хийж эхлэх нь бий.

Порнограф нь дараах зүйлс БИШ:

Зүгээр нэг үзвэр, кино ший биш.

Энэ нь бидний тархинд сэтгэлзүйн болон бие махбодын нөлөө үзүүлж, сэтгэл санаа, харилцаанд үр дагавраа үлдээдэг. Бэлгийн харьцаа бол эхнэр, нөхөр хоёрын дунд л байх ёстой бэлэг юм. Тэд гэрлэлтийн андгай дотор зөвхөн бие биедээ өгөгдсөн хос билээ. Порнограф болон хүсэл тачаалын бусад хэлбэрүүд нь бэлгийн харьцаа, таашаалыг хэнээс ч авч болдог зүйл мэт үздэг. ‘‘Өгөх’’-өөс ‘‘авах’’ руу чиглэсэн энэ шилжилт нь маш их сэтгэлийн шаналал, хүчирхийлэл, зовлон зүдүүрт хүргэж болох юм.

Хүндлэлтэй биш

Энэ нь хүний үнэ цэнийг шаварт хутгаж, хүн гэдэг бол хүндлэл хүлээх зохистой бодгаль биш, харин хувийн жаргалын төлөө ашиглах боломжтой ‘‘эд зүйл’’ гэсэн итгэл үнэмшлийг хөхиүлэн дэмждэг. Эмэгтэй хүнийг (ихэвчлэн) бэлгийн дур хүслээ хангаж, хүчирхийлж, хөсөр хаях объект буюу ‘‘эд зүйл’’ мэтээр дүрслэн харуулдаг. Харин эрчүүдийг мунаг тачаалаараа удирдуулсан өөрийн ухаангүй машин шигээр дүрсэлдэг.

Жишээ нь:

2013 оны сүүлчээр Иосеф Гордон-Левитийн (Америкийн жүжигчин) тоглосон найруулагчийн бие даасан бүтээл театруудаар гарсан юм. Сул тавигдсан Дон Жоны талаар медиа тэр чигээрээ амьсгалж байв. Яагаад гэвэл энэ кино гол сэдэв порнограф байлаа.

Өөрийн тоглосон дүр болоод тухайн киноны хэлэх гэсэн гол санааны талаар нэгэн ярилцлагадаа Гордон-Левит ингэж хэлжээ:
“Жоны амьдралд болж буй бүхэн яг нэг урсгалтай замтай гудамж шиг. Тэр хэнтэй ч сэтгэл санаагаараа холбогдож, харилцаа үүсгэж байсангүй. Амьдралдаа учирсан бүсгүйчүүдтэйгээ ч тэр... Зүгээр л хийх ажлын жагсаалтад бичигдсэн зүйл шиг. Тэр сонсдоггүй, зүгээр л авдаа. Киноны эхэнд тэрээр үүнээс сэтгэл ханамж авахаа больсноо мэдэрдэг. Яагаад гэвэл, нэг удаа баарнаас нэг залуу бүсгүйг гэртээ авчраад, порнограф бичлэгээс үзмээр байгаа зүйлсээ жагсааж бичсэнтэйгээ тулгаж хардаг.
Миний бодлоор өргөн нэвтрүүлгийн сүлжээ, порнографын хооронд тийм ч их зарчмын зөрүү байхгүй юм шиг. Аль аль нь энгийн болгож, энгийнээр харуулдаг. Тухайн кино X ангиллынх байна уу, “олон нийтэд үзүүлэхээр FCC-ээр зөвшөөрөгдсөн”байна уу ялгаагүй, нэгэн ижил санааг түгээж байгаа юм. Манай өнөөгийн ахуй соёлд хүнийг яг л эд зүйл шигээр үзэх явдал газар авчээ.”

Тэр киноноос хойш Гордон-Левит олон нийтийн мэдээллийн сүлжээ, порнограф нь хүмүүсийг, хүмүүсийн хоорондын харилцааг хэрхэн сөргөөр дүрсэлж байгаа талаар санаа илэн далангүй илэрхийлсээр ирсэн юм.

Сэтгэл ханамж авчирдаг зүйл биш

Ийм харилцааны эцэст бидний сэтгэл хоосорч, гутранги байдалд ордог. Энэ нь яг л дуртай хоолоо зажилж байснаа залгилгүй нулимаад хаяхтай адил юм.

Бид хэн нэгэн хүнтэй дотно харилцаатай байхаар бүтээгдсэн. Гэтэл порнограф үзэж байгаа хүн цор ганцаараа байдаг. Тиймээс порнограф нь жинхэнэ ханамжийг хүнд өгдөггүй. Порнограф хэрэглэгчдийн дунд ганцаардах, өөрийгөө шоовдорлогдсон мэт мэдрэх явдал элбэг тохиолддог. Учир нь тэд бодол санаа, бие махбодынхоо бусадтай холбогдоход зориулагдсан тэдгээр хэсгийг өдөөдөг боловч тэр бүх сэтгэл хөдлөл эргээд өөр лүү нь чиглэдэг. Тийм учраас порнографаас ангижрахыг хүсэж байгаа хүмүүс компьютероосоо холдоод, өөрийг нь түшиж тулах, жинхэнэ найз нөхөдтэй харилцах хэрэгтэй. Энэ бол чухамдаа тэдний хүсээд байгаа харилцаа холбоо шүү дээ.

Жинхэнэ дотносол биш

Порнограф нь чин үнэнч, дотно харилцаатай бодит хүнээс (ямар ч өөгүй болгож өнгөлөн далдалсан тачаангуй бие биш) авах бэлгийн таашаалаас хөндийрүүлдэг. Жинхэнэ дотно харилцаа гэдэг бол хэн нэгнийг алдаа дутагдал, өв сэвийг нь үр хайхран хайрлах сонголт хийхээс эхэлдэг юм.

Жишээ:

Эр хүн байхуй хэмээх номдоо Терри Крюс (Америк жүжигчин, хуучин Америк хөл бөмбөгийн багийн довтлогч байгаад саяхнаас зурагтын нэвтрүүлэг хөтөлдөг болсон) 12 настайгаасаа хойш хэрхэн порнографт донтсон тухайгаа, гэр бүлийн харилцаанд нь энэ ямар гүнзгий нөлөөлснийг илэн далангүй өгүүлжээ. Том Жойнерийн Өглөөний шоуд ярилцлага өгөхдөө, Крюс, түүний 25 жил ханилсан эхнэр Ребекка нар тэдний амьдралд порнограф хэрхэн нөлөөлсөн талаар нээж ярьсан юм.

“Би хүүхдүүдээ хайрладаг эцэг хүн, эр нөхөр, бүх зүйл байсан боловч сайхан мэдрэмж авахын тулд порнограф мэт зүйл хэрэгтэй байдаг тийм л хүн байв. Энэ бол яг л өөрийгөө архичин ч юм уу тиймэрхүү гэдгээ хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаатай адил. Үнэндээ хүн хоёр ертөнцөд зэрэг амьдарч чадахгүй учраас би Ребекагаас улам улмаар холдсоор байсан.

Порнограф бол хосын дотно харилцааг сүйрүүлэгч. Яагаад гэвэл, үүнээс болж тэдний хооронд хана хэрэм босож эхэлдэг. Маш олон хүн гэрлэлтээ цуцлуулахдаа тэд хэрхэн яаж салж холдож эхэлснээ ч ойлгоогүй байдаг. Би эхнэртээ баригдсан юм биш л дээ. Гэхдээ тэр “чи нэг л биш байна аа” гэж хэлдэг байсан. Сүүлдээ би ийм асуудалтай байгаагаа улайхаас аргагүй болсон... Би зогсож чадахгүй байгаагаа мэдсэн юм.”

Порнограф ба гар хангалга:

Толь бичигт тодорхойлсноор, гар хангалга гэдэгт өөрөө өөртөө бэлгийн ханамж мэдрүүлэхийн тулд өөрийгөө зориуд өдөөх явдал багтдаг.

Гар хангалга бол хурьцал биш боловч бэлгийн үйлдэл мөн. Гэхдээ эцэстээ хурьцалд хөтөлдөг.

Эрчүүдийн 95%-иас илүү нь, эмэгтэйчүүдийн 50% орчим нь гар хангалга хийдэг байна. Ямар нэг зүйл нийтлэг, хүн бүрийн мэдэх зүйл байлаа гэсэн бидэнд хэрэгтэй, сайн зүйл гэсэн үг биш ээ. Жишээлбэл, маш олон хүн хогоо ил хаяж, тамхи татдаг ч хог хаях, тамхи татах нь бидэнд, манай нийгэмд ашиг тустай биш шүү дээ.

[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J056v14n02_07]

Эрчүүд их хийдэг учраас гар хангалга нь эмэгтэйчүүдийн гэхээсээ эрчүүдийн асуудал гэж тооцогдох хандлагатай байна.

Гар хангалгатай холбоотой хэд хэдэн санаа зовоох зүйл бий:

Давтамж: Залхуу санаатай бол залхуу гартай гэдэг. Хийх (илүү дээр) зүйл байхгүй дэмий сууж (өөрөөр хэлбэл, уйдаад) байхдаа гар хангалга хийх зуршил эхлүүлсэн хүн олон байдаг. Хэдийгээр энэ үйлдэл өөрөө буруу муу юм биш боловч зуршил болоод хувирахаараа цаашаа бэлгийн донтолтод хөтөлж байгаа юм.

Сэдэл/Зорилго: Энэ нь өөртөө ханамж авчрах л ганц зорилготой. Байнга хийж, зөвхөн хувийн зорилгоо гүйцэлдүүлэхийн төлөө болохоороо л энэ нь асуудал юм. Яагаад гэвэл, энэ нь тухайн хүний өөр нэгэнтэй ойр дотно харилцаа үүсгэх чадварт муугаар нөлөөлдөг. Ингэснээр бодит харилцаа, жинхэнэ дотнослыг орлох болдог.

Хослох: Гар хангалга ихэнхдээ порнограф үзэхтэй холбогддог. Гар хангалга хийдэг хүмүүс ер нь порнограф үзэж, бэлгийн харьцааны талаар хийсвэр төсөөлөлд автаж, бэлгийн харьцааны туршилт хийж (донтолт нь даамжрах тусам энэ нь улам гажууддаг) энэ байдлаа өөгшүүлж байдаг. Гар хангалга бол порнографын донтолтын асуудлыг гааруулах хальтиргаатай зам шиг юм. Өнөөгийн залуу хүмүүс порнограф хэтэрхий нээлттэй байгаа нь ухаан самууруулж, улмаар хүнийг донтуулж сүйрүүлэх чадалтай юм. Порнографт нэгэнт автвал амьдралынх нь туршид салахгүй дагаж, харилцаанууд, чухал шийдвэрүүд, сэтгэлийн амар амгаланг нь үгүй хийдэг.

Өөрийгөө хэн гэж үзэх вэ гэдэгт ч гар хангалга нөлөөлдөг. Яагаад гэвэл, биеэрээ хийх зүйл, ямар хүн байгаа вэ гэдэг хоёр зүйлийг хооронд нь салгах боломжгүй юм.

Идэвхжүүлэлт 3: Порнограф ба үзэл ойлголт

Зорилго:

Порнограф бидний харилцаанд хэрхэн сөргөөр нөлөөлдгийг ойлгох.

Шаардлагатай зүйлс

Шилтэй ус (бараг ирмэг хүртэл нь дүүргэсэн)

Жижиг чулуу / хайрга

Алчуур / цар

Заавар

1. Шилтэй усаа даавуун дээр юм уу асгарсан ч амархан цэвэрлэж болох зүйл дээр тавь. Чулуунуудыг шилтэй усанд хийвэл юу болох вэ гэж асуу.

2. Чулуунаас хэдийг авч шилтэй усыг амсраараа бялхаж асгартал хий. Чулуугаар порно зургуудыг, харин шилээр тэдний оюун санааг, усаар харилцааны талаарх ‘‘цэвэр ариун’’ ойлголт, төсөөллийг төлөөлүүлж байгаагаа тайлбарла.

3. Чулуунууд шилний ёроол руу живэхэд тодорхой хэмжээний ус савнаасаа гадагшилж байгаатай адил порно зураг, дүрс нь бидний оюун санаанд орж хадагдсанаар эсрэг хүйсийнхээ хүнтэй харилцах гэнэн цагаан хандлагаа бид бага багаар алдаж гээж байдаг гэдгийг тайлбарла.

4. Шилтэй ус руу чулууг тасралтгүй хийсээр бай. Чулуу хийх бүр ус хальж асгарсаар байх бөгөөд яг үүн шиг порно дүрс, зураг бүр бидний ойлголт, төсөөлөл дэх цэвэр ариун байдлыг бага багаар үгүй хийсээр байдаг.

5. Чулуу хийхээ зогсоо. Порно үзэхээ больсон ч үзсэн дүрс, зургууд бидний оюун санаанд хадагдан үлдэх ба тэдгээрийг тийм ч амархан оюун бодлоосоо арчиж чаддаггүй гэдгийг тайлбарла. Асгарсан ус эргээд шилэнд орох боломжгүйн адил танаас хулжин одсон гэм зэмгүй, цагаан цайлган ойлголтууд чинь хэзээ ч эргэж ирэхгүй.

Порнограф нь харилцааны талаарх бидний ойлголтыг өөрчилж, үүнээс үзэж харсан дүр зургууд бидний оюун санаанд хадагдаж ирээдүйн харилцаануудад нөлөөлсөөр байдаг. Хэнийг ч уруу татаж оролцуулаагүй, зөвхөн ганцаараа үйлдэж байгаа мэт боловч энэ нь бусдыг маш ноцтойгоор зовоож шаналгадаг.

Порнографын донтолтоос салахыг хичээж байгаа хүмүүс энэ байдлаа бусдаас нууж хаах хэрэггүй гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Хэр ноцтой донтсоноос үл шалтгаалан үүнээс ангижрах алхам хийж эхлэх нь зүйтэй.

Порнографын донтолтоос салахын тулд хийх гурван алхам

1. Хүлээн зөвшөөр – Порнографт би донтсон байна гэдгээ зоригтойгоор хүлээн зөвшөөр.
Асуудлаа хүлээн зөвшөөрөх нь өөрчлөлт хийх эхний алхам юм. Та хэн нэгэнд үйлдэл дээрээ баригдаж, нэр хүндээ алдаж магадгүй. Гэхдээ ямар ч донтолт, ялангуяа, бэлгийн донтолт бол хөнгөн авч үзэх зүйл биш ээ.

2. Өөр сонголт ол – Цогц өөрчлөлт хий
Өөрийнхөө бие махбод, оюун бодол, сэтгэл хөдлөл болон итгэл үнэмшлийг удирдан жолоодох талаар бодож, амьдралынхаа энэ хэсгүүдийг хоорондоо хэрхэн сүлжилдэн нягтарсан байгааг олж хар.

Бие бялдрын хувьд
Өөрийн сул талыг хүлээн зөвшөөр. Хэрэв чи ядарсан, эсвэл өлссөн үедээ эрч хүч авах гэж юм уу, сэтгэл ханамжийг мэдрэх гэж порно үзэх хандлагатай байвал хооллох, амрах хувиараа маш тааламжтай байдлаар гарга. Жинхэнээсээ гайхаж биширмээр, сонирхууштай зүйлсээс эрч хүчээ авч сур. Зарим нэг нь дасгал хийж, эсвэл гүйлтээр хичээллэдэг бол зарим нь багийн спорт тоглох, салаар ус гатлах, явган алхах гэх мэт адал явдалт үйл ажиллагаанд оролцож болох юм.

Бодол санаа
Бодол санаанд чинь юу оршин байгаад анхаар. Чи эргэн тойрондоо байгаа хүмүүсийг өнгөц байдлаар биш, харин мөн чанарыг нь олж харж, тэдний талаар эелдэг дулаан бөгөөд хүндлэлтэй бодол тээж явдаг уу? Эсвэл тэднийг яаж ашиглаж, завших талаар боддог уу? Жишээ нь: хулгайн харц шидсэнээрээ чи ямар нэг таагүй муухай зүйл бодоход хүрдэг үү?

Порнографаас харсан садар самуун дүр зургуудаа эрүүл саруул дүр зургаар соль. Хувь хүний үнэ цэнийг үнэлж сур. Үүнийг өөрийнхөө таньдаг хүмүүсээс эхэл. Тэдний сайн чанаруудыг (харагдах байдлаас нь чинагш) жагсаан бичээд, яагаад тэднийг хүндэлж явдгаа өөрт нь хэл.

Сэтгэл хөдлөл
Сөрөг мэдрэмж нь амьдралын нэг хэсэг мөн. Уйтгар гуниг, цөхрөлийг бид үр бүтээмжтэй арга замаар даван туулах хэрэгтэй. Бодол санаа, сэтгэл хөдлөлөө хуваалцах сайн найз нөхөдтэй байх нь биднийг сэтгэлээр унагадаг элдэв асуудлыг шийдэхэд тусалдаг. Хэцүү цагт тэдэн рүүгээ хандах нь порнограф үзэж, түр зуур асуудлаас мултрахаас хавьгүй илүү сэтгэл ханамжийг өгдөг.

Итгэл үнэмшил
Чи юунд ач холбогдол өгч байна вэ гэдэг чинь харилцааны талаарх чиний үзэл, үнэлэмж зарчимд нөлөөлөх болно. Хэрэв чи амьдралыг зөвхөн ‘‘өөрийгөө’’ гэж боддог, мөн бэлгийн харьцааг үнэнч байдал гэж үзэхийн оронд ганцхан өөрийн хувийн жаргал гэж боддог бол энэ итгэл үнэмшил чинь харилцаанд хандах чиний хандлагад нөлөөлөх нь гарцаагүй. Энэ нь порнограф үзэх зуршлаасаа салах эсэхэд чинь ч нөлөөлнө.

3. Хариуцлагатайгаар тайлагна – Бодит алхмууд хий
Энэ зан үйлээ зогсоох гэж хүссэн ч чадахгүй байвал тусламж ав! Эцэг эхтэйгээ юм уу мэргэжлийн сэтгэлзүйч, зөвлөгчтэй уулзаж ярилц. Бусдаас анхаарал, тусламж авахаар хандах аваас энэхүү донтолтын нууц бөгөөд ичгүүр гутамшиг мэдрүүлдэг эргүүлгээс гарахад тус болно. Бусдаас дөлөөд л байвал донтолт чинь улам даамжирна. Энэ асуудал маш олон хүнд тулгардаг учраас бусдаа нууж даамжруулж хэрэггүй. Энэ зуршлаас, өөрийг чинь хүлж байгаа хүлээснээс нь ангижрах арга зам бий.

Энэхүү буруу зан үйлийг зуршил болж бат суух юм уу донтолт болон бүрэн эзэмдэхээс урьдчилан сэргийлж хамгаалалтын бодит арга хэмжээнүүд аваарай. Бид дараах аргуудыг санал болгож байна. Үүнд:

Интернэт ашиглахдаа агуулгад нь шүүлтүүр тавьдаг системүүдийг ашигла.

Компьютероо бусдын нүдэнд ил харагдахаар байрлуул. Хүний дэргэд биш учраас уруу татагдаад байх тул өрөөндөө, ганцаараа хэрэглэх нөхцөл бүү үүсгэ.

Порнографийн бүхий л хэлбэрээс зайлсхийхэд чинь тусалж чадах ойр дотнын, итгэл хүлээхүйц насанд хүрсэн хүнтэй ярилцаж бай. Интернэтээр хайлт хийсэн зүйлийн чинь түүхийг орж харж байх эрхийг тэр хүнд өгвөл онлайнаас садар самуун зүйлс олж үзэх уруу татлага арай багасна. Гэхдээ хүн ер нь элдэв арга саам хэрэглээд, өөрийгөө өөгшүүлээд байдаг учраас өөрийнхөө тогтоосон хил хязгаарыг дангаараа мөрдлөө гээд удаан хугацаанд амжилттай хэрэгжих арга зам болж чадахгүй байж мэднэ.

Чи дахин шинээр эхэлж чадна

ДАХИН ЭХЭЛ: Чи тархиа дахин шинээр цэнэглэх / байгаа зүйлсийг нь арчих боломжтой

Порнографт донтсон эсэхээс үл хамаараад порнографын хортой үр дагавруудаас сэргийлэхийн тулд тархиа шинээр цэнэглэх боломжтой.

Хэрвээ ийм зуршилд автаад удаж байгаа бол бүү цөхөрч няцаарай. Порнографын донтолтод ороход чинь нөлөөлж чиний тархинд болсон үйл явц үүнээс гарахад бас тусалж чадна.

Энэ зуршилдаа автахгүй гэсэн сонголт хийх бүр үүнийг хийх хүсэл төрүүлж байгаа, чиний тархинд үүссэн замыг бүдгэрүүлдэг.

Порнограф үзэхгүй гэсэн сонголт олон хийх тусам энэ зуршлаас ангижрахад амархан болно.

ХЯНАЛТ: Та ямар үйлдэл хийхээ өөрөө хянаж чадна.

[Тодруулбал: Хүмүүн бодгалийн оюун ухааны хэмжээс]

Юунд өдөөгддөг болохоо мэд

Бидний хүсэл ихэнхдээ сайн зүйл байдаг [өөрөөр хэлбэл, дотно харилцаа, хэн нэгнээс хамаатай байх гэсэн хүсэл хэрэгцээ мэдрэх нь энгийн зүйл юм]. Энэ хэрэгцээгээ эрүүлээр хангахын тулд найз нөхөд рүүгээ залгаад, тэдэнтэй уулзаж, хамтдаа спортоор хичээллэх, кино үзэх гэх мэт эрүүл зүйлсийг хийж болно.

Гэвч бид заримдаа энэ хүслээ эрүүл бус арга замуудаар хангах урхинд орчихдог. Яагаад? Ганцаардсан/уйтгартай/ууртай/стресс бухимдалтай үедээ порнограф үзэх хүсэл зарим хүнд төрдөг.

Тэгэхлээр нийтлэг өдөөгч нь: Hungry-өлсгөлөн, Angry-ууртай, Lonely-ганцаардсан, Tired-ядарсан, Stressed-дарамтад орж бухимдсан (HALTS) мэдрэмж юм.

Порнограф үзэх хүсэл төрөх үедээ алхам ухраад, дараах асуултыг өөртөө тавьж юунаас болж өдөөгдөж байгаагаа тодорхойлоорой. Порнограф үзэх хүсэл төрүүлэх юу надад тохиолдоод байна вэ? Сайн найзтайгаа маргалдаад уйтгарлаж, бие биеэ ойлголцож чадахгүй байгаа мэдрэмж төрсөн байж болох юм. Сэтгэлийн амар амгалан мэдэрч, тайвшрахын тулд сэтгэлээ засах гээд порнограф үзэх санаа төрсөн байж болно.

"Тайлагна”: Итгэдэг хүндээ хэл

Порнографтай ганцаараа тэмцэх ёстой юм шигээр бүү бод. Маш олон хүн үүнд автаж, орсон байдаг гэдгийг сана.

Өөрийгөө үүнд донтсон гэж үзэж байгаа бол энэ зуршлаа хяналтдаа оруулахад гаднын, нэмэлт тусламж хэрэгтэй болно. Сургуулийнхаа сэтгэлзүйч, зөвлөгчид хандаад тусламж авч болох юм.

Порнограф үзэхээ болих хүсэлтэй байгаагаа гэр бүлийнхэн, найз нөхдөдөө гээд итгэдэг хүмүүстээ хэл. Энэ аян замд хамт байж, урамшуулж дэмжихийг тэднээс хүс. Хариуцлагатайгаар нөхцөл байдлаа тайлагнах нь зөв зүйлийг хийх хүсэл зоригийг нэмэгдүүлдэг нь гайхалтай. Итгэдэг хүндээ асуудлаа хуваалцаж ярилцсанаар өсөж өөрчлөгдөхөд чинь урамшуулах дэмжих боломж тэдэнд гарна.

ӨӨР СОНГОЛТ ОЛ: Өөр эрүүл зүйлсийг сонгож, шинэ эерэг зуршлыг бий болго.

Сөрөг муу зуршлаа зөв сайн зуршлаар соль.

Оролцогчдод хандаад хэл:

Туйлын цагаан баавгайг битгий бодоорой. Үхэр барьж явах. Дугуй унах... Ингэж асуу: Яг одоо чи юу бодож байна вэ? (Туйлын цагаан баавгайг)

Ямар нэг зүйлийг хийхгүй гэдэгтээ хэтэрхий төвлөрвөл тэр зүйлээ хийх хүсэл улам илүү төрөх болдог нь хачирхалтай. Тийм учраас өөр зүйл хийхэд анхаарлаа хандуулсан нь дээр.

Хэрвээ би порнограф үзмээргүй байгаа бол үүнийг л үзэхгүй юм шүү гэдэг дээр хамаг хүчээ төвлөрүүлэхийн оронд өөр хийж болох эерэг зүйл дээр анхаарлаа төвлөрүүлэх нь зүйтэй.

[Жишээлбэл, Найзуудтайгаа уулзаж, спортоор хичээллэх юм уу сайн дурын ажил хийх зэрэг утга учиртай эрүүл саруул зүйл хийх зэргээр өөрийгөө завгүй байлгах боломжтой.]

Өөрөөсөө асуу: Намайг өдөөдөг зүйлсийн давтамжийг эвдэх өөр ямар арга байна вэ?

Чи ганцаардлаасаа болоод порнограф үзэж тайвширч, тайтгардаг бол өөрийнхөө нөхцөл байдлын талаар итгэдэг найзтайгаа ярилцаад үзээрэй.

Амьдралд нийцтэй зүйлс хий. Энэ муу зуршлуудаа зогсоохын тулд юу хийж байгааг чинь тогтмол шалгаж байх зөвшөөрлийг чи найздаа өгч болох юм.

Энэ зуршилдаа автах хүсэл төрөх үедээ эцэг эхдээ энэ талаараа хэлж байхаар зөвшилцөж болно. Ингэснээрээ тэд чиний нөхцөл байдлыг мэдээд чамд цаг гарган ярилцах, өөр эерэг зүйл олж сонгоход чинь тусалж чадна. Үүнээс өөр хийж болох эерэг зүйл дээрээ төвлөр.

Өөрөөсөө асуу: Энэ хэрэгцээгээ хангах илүү дээр, эрүүл арга зам байна уу?

Гүйлт хийвэл толгойгоо сэргээхэд тусалж магадгүй. Найзтайгаа муудалцсан бол очоод эвлэрч, хоорондын асуудлаа ярилцаад шийдэх хэрэгтэй байж ч болно.

Аюулгүй байдлын хамгаалалтуудаа ашигла

Суларч, алдаа гаргаж болзошгүй үед эрүүл зуршлуудаа хамгаалан авч үлдэхэд туслах хамгаалалт хийж сур. Өрөөнийхөө хаалгыг онгорхой орхих юм уу ядаж түгжихгүй орхиж байж болох юм. Гар утас, дижитал төхөөрөмжүүдийг зөвхөн гэр бүлээрээ байдаг том өрөөндөө юм уу “хүмүүстэй хамт” байдаг газраа л ашиглах зуршил тогтоо. Ухаалаг утас, зөөврийн компьютертоо шүүлтүүрийн программ суулга.

УСТГА: Өөрт буй эрүүл бус зуршил, хийдэг зүйлсээ устгаж арилга

Буруу, таагүй нөхцөл байдлаас өөрийгөө авч гар

Эрүүл бус зуршилдаа буцаад халтирч орох урхи зангаас идэвхтэйгээр ХОЛДОН ЗАЙЛ. Уруу татлагад орох юм уу уруу татлагад ойртохГҮЙ байсан нь ухаалаг. Ялангуяа, сул байгаа үедээ [жишээ нь, найзтайгаа харилцаагаа таслаад өөрийгөө өрөвдөж ганцаархнаа өрөөндөө өөрийгөө түгжих, бэлгийн хүсэл өдөөсөн үг хэллэгтэй дуу сонсох]

Урхи болох зүйлсийг зайлуул

Боломжтой үедээ өдөөлт болдог зүйлсийг зайлуулж, арилгаж бай [жишээлбэл, порнограф бүхий материалууд байгаа бол устга, порнографтай холбоотой, өөрийгөө тайвшруулахад тусалдаг эд зүйлсийг гаргаж хая.]

Бодитой хүсэл хүлээлт тавь!

Хэрвээ чи ийм зуршлуудад автаад удаж байгаа бол үүнээс салах амаргүй төдийгүй, ганцхан шөнийн дотор өөрчлөх боломжтой биш ээ. Тиймээс эргээд энэ муу зуршилдаа автах аваас өөрийгөө хэт буруушаах хэрэггүй. Харин дараагийн удаа алдахгүйн тулд яах вэ гэдэг дээрээ төвлөр.

Хүчтэй хүсэлдээ автан үйлдэл хийхгүй байхаар сонгож, амжилттай байх болгондоо дараагийн удаа энэ зуршлаасаа татгалзах бүр амархан болно (тархинд чинь үүссэн зам бүдгэрч байгаа) мөн эрүүл, утга учиртай зуршил суулгахад амархан болно (тархиндаа шинэ зам үүсгэх) гэдгийг санаарай.

ДҮГНЭЛТ

Тэргийг хэн түрж байна вэ?

Ухаалаг хэрэглэгч байгтун! Мэдээллийн хэрэгслээр амьдралаа, үнэт зүйлээ, харилцаагаа бүү захируул. Мэдээллийн хэрэгсэлтэй холбоотой асуудал дээр дараах асуултыг өөртөө тавь. Үүнд:

Чи тэргийг түрж байна уу, эсвэл чи тэргэн дотор суучихсан байна уу?

Чи технологийг ашиглаж байна уу, эсвэл технологи чамайг ашиглаад байна уу?

Чи бусдын нөлөөнд автаад байна уу, эсвэл чи бусдад сайнаар нөлөөлж байна уу?

Бид мэдээллийн хэрэгслийн идэвхгүй хүлээн авагч байх үедээ тэдгээр нь чухам юу болох, яаж хүлээж авч, ашиглах талаар огт бодолгүй, дамжуулж буй мэдээ, үзэл санааг нь оюун бодолдоо шууд л нэвтрүүлж байдаг. Бид дэлгэцийн өмнө “тухлаад” эсвэл нийгмийн сүлжээг ухахдаа зүгээр л суугаад, мэдээллийн хэрэгслээр өгч буй мэдээ мэдээллийг огтхон ч шүүн тунгаадаггүй, энэ нь бидний үзэл бодол, итгэл үнэмшилд хэрхэн нөлөөлж болох талаар огт боддоггүй.

Харин ‘‘идэвхтэй’’ үзэгч болохын тулд мэдээллийн хэрэгсэл бидэнд хэрхэн нөлөөлж болохыг эргэцүүлж, муу мэдээг сайнаас нь ялгаж, шүүж сурах хэрэгтэй. Тухайн зар сурталчилгааны цаад санаа, эсвэл тухайн нэвтрүүлгийн (зурагтаар гарч буй шоу, кино) үзэгчдэд өгөх гэсэн гол санаа юу байна гэдгийг анзаарч, улмаар тэр нь бидний баримтлах жишиг, үнэлэмж зарчимд нийцэж байна уу, үгүй юу гэдгийг тодорхойлж сурах хэрэгтэй. Мөн танилцуулж буй ‘‘баримт’’ нь зүгээр л санаа төдий зүйл үү, эсвэл бодит баримт биш байна уу, эсвэл худал мэдээ юу гэдгийг ялгаж салгадаг болох хэрэгтэй.

Медиа буюу мэдээллийн хэрэгсэл бүхэлдээ муу юм биш ээ. Асуудлын гол нь: Тэр тэргийг хэн түрж байна вэ? гэдэгт л оршиж байгаа юм. Чи тэр тэргэн дотор суугаад, бодох, үйлдэх бүхнээ түүгээр заалгаж байна уу? Эсвэл, чи түүнээс ирж байгаа мэдээллийг хянаж, алиныг нь хүлээж авахаа өөрөө шийдэн, тэр тэргийг түрж явна уу?

Технологи, мэдээллийн хэрэгслийг удирдан чиглүүлэх сайн бөгөөд эерэг үнэт зүйлд суурилж, тэтгэж байвал л сайн нөлөөтэй хүчин зүйл байх болно.

Тэгэхлээр дараах зүйлс дээр ойлголтоо өөрчлөхийг өсвөр насныханд уриал:

Мэдээллийн хэрэгсэл Залуу хүмүүс нийгэмд дохио өгөх сэрэмжлүүлгийг хийх хүчтэй.

Мэдээллийн хэрэгсэл Залуу хүмүүс юу чухал вэ гэдгийг тодорхойлох хүчтэй.

Мэдээллийн хэрэгсэл Залуу хүмүүс санал дэвшүүлэх, нөлөөлөх хүчтэй, эерэг шинэ мэдээллийг илэрхийлэх хүчтэй, ятган сэнхрүүлэх хүчтэй. Өөрчлөлтийг авчрагчид байгтун!

Гэр лүүгээ явна

Бүлэг 2-той холбоотойгоор эцэг эх, өсвөр насны хүүхдийн дунд явуулах хэлэлцүүлгийн асуултууд

Хүндэт эцэг эхчүүд ээ,

Аюулгүй сонголт хөтөлбөрийн Бүлэг 2-д буй хичээлүүдээр бид манай өнөөгийн ахуй соёлд олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл ямар нөлөөтэй байгааг ярилцсан.

Өсвөр насныхан гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчих шийдвэр гаргахыг эергээр харж сурталчилж байгаа мэдээллийн хэрэгсэл тун цөөхөн байна. Бэлгийн харьцааг сурталчлах нь гүйлгээтэй бараа мэт бөгөөд мэдээллийн хэрэгслүүд үүнийг тогтмол зарж байна. Өсвөр насныхан үндсэндээ бэлгийн харьцааны талаарх мэдээ мэдээллээр бүслэгдээд байна. Энэхүү ахуй соёлд өөрийнхөө зам мөрийг бий болгохоор мэрийж буй өсвөр насныханд эдгээр мэдээ мэдээлэл дунд шүүлтүүртэй байх нь сорилго бэрхшээл үүсгэж байгаа юм.

БҮЛЭГ 2 дээр өсвөр насны хүүхдүүд дууны үгийг үнэлж дүгнэх, зурагтын нэвтрүүлэг, киног сонгохдоо эрүүл, эрүүл бус ямар санаа сурталчилж байгааг нь ялган салгах чадвараа яаж хөгжүүлэх талаар сурсан. Мөн зар сурталчилгаа, сэтгүүлийн реклам зэргийг үнэлж дүгнээд, эдгээр нь хэрхэн хүмүүст сэтгэл хөдлөлийн тодорхой хандлага төрүүлэхэд чиглэгддэг болохыг олж мэдсэн.

Асуулт:

Бид гэр бүлээрээ ярихдаа төхөөрөмж дээрээ байхаас хэр их цаг зарцуулдаг вэ? Бид гэр бүлээрээ хэрхэн сайжрах вэ?

(Эцэг эх) та хүүхэд байхдаа үе тэнгийнхний сөрөг дарамт авч байв уу, үүнийг яаж давж гарсан бэ? (Өсвөр насны хүүхэд) та үе тэнгийнхний сөрөг дарамт шахалтад байна уу, үүнийг яаж давж байна вэ?

Ямар нэг кино юм уу зурагтын нэвтрүүлэг хамтдаа сууж үзээд тухайн кино/нэвтрүүлгээр ямар санааг илэрхийлж байгаа талаар ярилц. Асуу: Энэ кино/нэвтрүүлгээр ямар эерэг ойлголт санааг гаргасан байна вэ? Асуу: Энэ кино/нэвтрүүлгээр ямар сөрөг ойлголт санааг гаргасан байна вэ?

Энэ БҮЛЭГ сэтгэл санаа ба бие махбодын хувьд харилцаандаа хил хязгаар тавих нь жинхэнэ эрх чөлөөг авчирдаг бөгөөд эрүүл харилцааг бий болгоход зайлшгүй шаардлагатай гэдгийг ойлгож ухаарахад нь өсвөр насныханд тусална.

Модуль 3.1 Хил хязгаарыг ойлгох нь

Модуль 3.2 Өндөр эрсдэлтэй зан үйлд тавих хил хязгаар

Модуль 3.3 Харилцаанд тавих хил хязгаар

Модуль 3.4 Хил хязгаар зөрчихийн үр дагавар

Модуль 3.5 Эрсдэлийг бууруулах уу, эсвэл эрсдэлээс зайлсхийх үү?

Зорилго:

Хүн аливаа харилцаандаа хил хязгаар тавих шаардлагатай гэдгийг ойлгоход нь, мөн өнөөдөр тавьж байгаа хил хязгаар нь ирээдүйн сонголтод нь нөлөөлөх бөгөөд хил хязгаарыг зөрчсөнөөс болж заавал үр дагавар ирдэг гэдгийг ухаарахад нь хүүхдүүдэд туслах. Хил хязгаар нь бидний үнэт зүйл буюу бидэнд чухалд тооцогддог зүйлсэд тулгуурласан байх ёстой.

Оршил

Др. Хэнри Клауд, др. Жон Таунсэнд нар Үерхэл, нөхөрлөлд тавих хил хязгаар номдоо “Энэ нь үндсэн хоёр үүрэгтэй. Нэгдүгээрт, хил хязгаар биднийг тодорхойлдог. Бид хэн бэ, хэн биш вэ, бид юун дээр санал нийлж, юун дээр санал нийлэхгүй вэ, бид юунд дуртай, юунд дургүй вэ гэдгээ үүгээрээ харуулдаг ” гэж бичсэн байдаг.

Бид бусдад өөрсдийгөө үг яриагаараа илэрхийлэхгүй байж болох ч тэрхүү харилцаандаа хил хязгаар тавьж байна уу, үгүй юу, тавьж байгаа бол хаагуур нь хил татаж байна вэ гэдэг нь бидний хэн болохыг тэдэнд таниулж байдаг. Хэрэв би өөрийнхөө сонголтоор ямар нэг үйл ажиллагаанд оролцохоор шийдсэн бол өөрийн үйлдэл, үнэ цэнэ, сэтгэгдлийг түүнтэй холбохдоо тайван байх болно. Харин би тухайн үйл ажиллагаанд оролцохыг үнэхээр хүсэхгүй байна гэдэг нь өөрийн үйлдэл, үнэ цэн, сэтгэлээ тухайн зүйлтэй холбохыг хүсэхгүй байгаагийн илэрхийлэл юм. Жишээ нь: Хэрэв би эрүүл амьдралын хэв маягийг сонгож спортлог байхаар шийдсэн бол идэвхтэй хөдөлж, спортоор хичээллэх болно. Хэрэв би хүн бүр байгаагаараа хүндлэгдэх эрхтэй бөгөөд гадаад үзэмж, хөгжлийн бэрхшээл, сул талаасаа болж доромжлогдох ёсгүй гэж боддог бол найз нар маань бусдаар доог тохуу хийхэд тэдэнтэй нэгдэхээс татгалзах болно.

Др. Хэнри Клауд, др. Жон Таунсэнд нар мөн “Хил хязгаарын хоёр дахь үүрэг нь биднийг хамгаалах явдал юм. Хил хязгаар нь сайныг гаргахгүй хадгалж, саар мууг оруулахгүй хаах үүрэгтэй. Бидэнд тодорхой хязгаарлалт байхгүй бол эмгэг, хортой нөлөөнд автаж, өөрсдийгөө бусдад тавьж өгч болох сул талтай... Та юуг хүлээн зөвшөөрөх, юуг хүлээн зөвшөөрөхгүйг бусдад мэдүүлснээрээ хил хязгаар нь таны хамгаалалт болдог” гэжээ

Хил хязгаар тогтоосноор хүмүүс чамд хэрхэн хандах ёстойг тодорхой болгож, хэрэв тэр ёсоор хандахгүй байвал, эсвэл чамд муугаар нөлөөлөхийг оролдох үед өөрийгөө хамгаалах алхам хийж чаддаг болно. Хэрэв бидэнд тодорхой хязгаар байхгүй бол бусад хүмүүс, мөн чи ч бас юу нь зохистой, юу нь хүлээн зөвшөөрөхүйц вэ гэдгийг мэдэхгүй. Тодорхой хил хязгаар тогтоогоогүй хүмүүс ихэвчлэн яагаад ийм болов гэдгийг нь ч ойлголгүйгээр сэтгэлдээ хүнд шарх тээж үлддэг.

Хил хязгаар тогтоосноор чи тохиолдож болзошгүй ямарваа нэг нөхцөл байдалд ямар сонголт хийх тухайгаа бодож, тэрхүү сонголт нь ямар үр дагаварт хүргэж болох талаар эргэцүүлэхэд тусална. Жишээ нь: Чиний найз охин/хөвгүүн та хоёрын харилцаа бие махбодын хүрэлт, үнсэлт гэх мэт хязгаарын хувьд хэр зайтай байх хэрэгтэй вэ?

Хэрэв хил хязгаараа урьдчилан тогтоохгүй бол эцэст нь харамсах юм уу, хараахан өөрөө зохицуулж чадахааргүй бэрхшээлтэй үр дагаврыг үүрэхэд хүрч болно. Чиний найз нөхөд, чиний биед ялгарч буй даавар, тэр ч бүү хэл хийсэн үйлдлийнхээ үр дагавруудад чиний өмнөөс сонголт хийх боломжийг олгохын оронд хил хязгаар тогтоох нь хувь хүний эрх чөлөө буюу сонголт хийх эрх чөлөөг чамд олгоно!

Анна Кэтрийн өөрийн бичсэн Хил хязгаар, хаагуур нь хилээ зурах вэ? нэртэй номдоо, “хэн нэгэнтэй учрах бүрдээ бид үнэт зүйлээ хамгаалах уу, эсвэл өөрийгөө тавиад өгөх үү гэдгээ харуулах болдог. Эрүүл хил хязгаар тогтоосноороо бид эрхэм чанараа хадгалж үлддэг. Энэ нь биднийг жинхэнэ өөрөөс маань, хайртай хүмүүсээс маань салгаж холдуулдаг хамгаалалтын арга зэмсэгтэй адилгүй бөгөөд хил хязгаар аюул хорыг шүүн ялгаж байдаг” гэжээ.

Идэвхжүүлэлт 1: Үнэт зүйлээ тодорхойл

Зорилго:

Үнэт зүйлээ тодорхойлоход нь оролцогчдод тусал. Яагаад гэвэл, энэ нь тэдний гаргах шийдвэр, амьдралдаа эрүүл хил хязгаар тогтоох чадварт нөлөөлж байдаг.

Шаардлагатай зүйлс

Оролцогчдоор 16 ширхэг жижиг дөрвөлжин цаас бэлдүүл (наалттай тэмдэглэлийн цаас байсан ч болно).

Заавар

Нэг цаасан дээр дараах зүйлийг тодорхойлон бичүүл:

ГУРВАН хийх хамгийн дуртай зүйл (3)

ТАВАН амьдралд чинь маш чухал хүн (5)

ГУРВАН цаашдын амьдралын зорилго (3)

ГУРВАН хамгийн дуртай юм/эд зүйл (3)

ХОЁР хэзээ нэг өдөр авахыг хүсдэг зүйл (2)

Хийх дуртай зүйл, хүн , зорилго, хамгийн дуртай эд зүйл, хэзээ нэг өдөр авахыг хүсдэг зүйл бүрээ нэг нэг цаасан дээр бич.

Бэлэн болсон бол энэ бүх цаасаа ширээн дээрээ дэлгэж харуулахыг оролцогчдоос хүс.

Нэг түүх уншиж өгнө гэдгээ оролцогчдод хэл. Түүхийн нэг хэсгийг уншсаны дараа тэд шийдвэр гаргах ёстой ба, үүнд 10 секундийг зориулах юм.

Дор буй зохиомол түүхийг уншаад, хэсэг бүрийг уншаад 10 секунд зогсож, аль цаасаа хаях вэ гэдгээ сонгох шийдвэр гаргах боломж оролцогчдод олго. Хаяхдаа бүр ураад, жижиглэх хэрэгтэй.

Түүх унших

ЭРТ УРЬД ЦАГТ . . .

1. Чи цэцэрлэгт хүрээлэн яваад нэгэн ховор төрлийн шавжид хазуулав. Бие чинь эвгүйрхэж эхлэхэд эмч чамайг маш ноцтой өвчин туссан байна гэж оношлов. Чамд ямар эмчилгээ хийхээ эмч мэдэхгүй байгаа бөгөөд уг өвчнөөс болж үхэх эсэхийг ч хэлж мэдэхгүй байна. Тэрээр хийх дуртай зүйлсийнхээ НЭГИЙГ боль гэж чамд хэлэв.

[10 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

2. Өвчин туссан болохоор чи эмнэлэгт хэвтлээ. Ингээд ирээдүйн зорилгынхоо НЭГЭЭС татгалзах ёстой болов.

[10 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

3. Ажилдаа яваагүй удсан болохоор мөнгөний гачигдалд орж, өөрт байдаг хамгийн дуртай зүйл/эд юмныхаа НЭГЭЭС татгалзах болов.

[10 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

4. Ноцтой халдвар авсан болохоор дахиад эмнэлэгт хэвтэх болов. Эмчилгээний төлбөр нэмэгдсээр, чи дахиад өөрт байдаг хамгийн дуртай зүйл/эд юмныхаа НЭГЭЭС татгалзах болов.

[10 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

5. Чи ажлаа нөхөж хийх гэж оролдсон боловч өвдсөн учраас маш их ядарсан байв. Ойрын ирээдүйд тавьсан зорилгынхоо НЭГЭЭС татгалзах болсон бөгөөд хийх дуртай бас НЭГ зүйлээсээ татгалзах ёстой болов. Түүнчлэн, чиний амьдралд байдаг ХОЁР чухал хүн чамтай харилцаагүй болов. Яагаад гэвэл, тэдэнтэй харилцаатай байж чи чадсангүй.

[15 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

6. Чиний өвчин хүндэрч, байнга эмнэлэгт хэвтэх ёстой болов. Чамд дээр ГАНЦХАН (хүн) зочин л эргэлтээр ирж, ГАНЦХАН дуртай зүйлээ эмнэлэг дээр авчрах боломжтой. Амьдралдаа чухал ХОЁР хүнээ хасаж, хамгийн дуртай зүйл/эд юмнаасаа НЭГ, хэзээ нэгэн өдөр авна гэж бодсон НЭГ зүйлээсээ татгалзах болов

[15 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

7. Ховор төрлийн шавжид хазуулсныг эмчилж чадах тусгай эмнэлэг гадаадад байдаг тухай эмч чинь дуулгав. Дахиад зовуурь илэрч магадгүй учраас чи амьдралынхаа үлдсэн хугацаанд тийш нүүж, тэр эмнэлэгтэй ойр амьдрах шаардлагатай болов. Одоо өөрт үлдсэн цааснаасаа ГУРВЫГ нь хасах ёстой. Юу юу байх вэ?

[15 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

8. Чи одоо ганцхан энэ хүнтэй, зорилготой, хийх дуртай зүйлтэй, эд юмтай мөн хэзээ нэг цагт олж авах хүсэлтэй зүйлтэйгээр амьдралаа дахин эхлэх гэж байна. (Хоёр цаас үлдсэн байгаа)

[15 секунд түр зогсоод, шийдвэр гарах боломж оролцогчдод олго]

АСУУ: Зарим сонголтыг хийхэд илүү хэцүү байв уу?

Бид үнэт зүйлдээ тулгуурлаж шийдвэрээ гаргадаг. Хэдийгээр бусдын үнэт зүйл, дүрэм журмыг хүндэтгэх нь зүйн хэрэг боловч өөрийнхөө үнэт зүйл, дүрэм журмыг бий болгохоос нааш өөрийнхөөрөө байх, өөрийгөө хүндлэх боломжгүй юм. Бидний гаргаж байгаа шийдвэр амьдралдаа юуг үнэ цэнтэйд тоодог болохыг маань харуулдаг. Энэ бол өөртөө зориулаад эрүүл хил хязгаар тавих эхлэл юм.

Үнэт зүйлс яагаад чухал вэ?

Бидний үнэт зүйлс тодорхой байх аваас маш хэцүү асуултад хариулахад маань хэрэг болдог:

Миний амьдралыг юу утга учиртай болгодог вэ?

Би бусдад ямар замаар нөлөөлөх вэ?

Надад тохирох ажил юу вэ?

Би ямар хүнтэй гэрлэхийг хүсэж байна вэ?

Тодорхой зарим зүйлийг үнэт зүйлээ болгох жишээ:

ХАРИУЦЛАГАТАЙ БАЙДАЛ
Жон хариуцлагатай байдлыг үнэт зүйлээ болгодог учраас бүлгийнхээ төсөлт ажлыг сайн хийж чадаагүйн төлөө ирж буй үр дагаврыг нуруундаа үүрэхээс айгаагүй.

БУСДАД ҮЙЛЧЛЭХ
Бусдад үйлчлэхийг Сэм үнэт зүйлээ болгодог учраас долоо хоногийн амралтын өдрүүдээрээ хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлдэг байгууллага дээр сайн дурын ажил хийдэг.

ГЭР БҮЛ
Сюгийн хувьд гэр бүл нь нэгд байдаг учраас ажлын хуваарь нь хэцүү ч гэлээ ямар ч байсан оройн хоолоо өдөр болгон гэрийнхэнтэйгээ идэхийг зорьдог.

ӨӨРИЙГӨӨ ХҮНДЛЭХ
Жэнийсийн хувьд өөрийгөө хүндлэх нь чухал учраас өөрийнх нь үзэл бодлыг үл хүндэлж, бусдын өмнө доош хийж байдаг найз залуугаасаа салахаар шийдсэн юм.

Онлайн хэрэглүүр ашиглах нь

Энэ идэвхжүүлэлтийн дижитал хувилбарыг эндээс олж авч болно. https://family.org.my/no-apologies/na-worksheets/na-worksheet-valuable-squares/

(идэвхжүүлэлтийн өөр нэг хувилбар)
Идэвхжүүлэлт 2: Үнэт зүйлээ тодорхойл

Зорилго:

Тэдний гаргах шийдвэрт үнэт зүйл нь хэрхэн нөлөөлдгийг тодорхойлоход нь оролцогчдод туслах.

Заавар

Тэдэнд тулгарах сонголтуудыг чангаар уншиж өгөхөд алиныг нь чухалд үзэх вэ гэдэг сонголтоо тэд тухай бүр шийдээд явна гэдгийг нь оролцогчдод хэл. X баганад байгаа сонголтыг хийж байгаагаа босож зогсоод, Y баганад байгаа сонголтыг хийж байгаагаа сандалдаа сууснаар харуулж болох юм. (Онлайнаар хичээллэж байгаа тохиолдолд, X баганад буй сонголтыг хийж буйгаа “эрхийгээ гозойлгосон” тэмдгээр, Y баганад буй сонголтыг хийж байгаагаа “алга ташиж” буй тэмдгээр харуулж болно).

Чи дараахын алиныг сонгох вэ:

X Ц.

Spotify ашиглах Netflix ашиглах
Instagram ашиглах TikTok ашиглах
Тайзан дээр гарах Үзэгчийн суудалд суух
Гэрийнхээ түлхүүрийг гээх Гар утсаа гээх
Тамирчин болох Зураач болох
Олуулаа ажиллах Ганцаараа ажиллах
Зогсолтгүй ярьдаг хүнтэй хамт арал дээр гацах Ганцаараа арал дээр гацах
Тийм ч дотно биш олон найзтай байх Ганцхан сайн найзтай байх
Мөрөөддөг хүнтэйгээ гэрлэх Мөрөөдлийн ажилдаа орох
Найзуудтайгаа хамт байх Гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт байх
Эрүүл боловч ядуу байх Баян мөртөө хүнд өвчтэй байх
Сайн үйлсээрээ хүмүүст бахархуулах Эрх мэдэлтэй учраас хүмүүс чамайг хүндлэх

Сургагч багш та өөрийн улсад тохиромжтой, хүмүүсийн сайн мэддэг зүйлсийг энд оруулж болно..

АСУУ: Зарим сонголтыг хийхэд илүү хэцүү байв уу?

Хийхэд хэцүү байсан сонголтоосоо жишээ болгон хэлэхийг, эцэст нь шийдвэрээ яаж гаргаснаа тайлбарлахыг оролцогчдоос хүс.

Бид өдөр бүр шийдвэр гаргадаг. Зарим шийдвэрийг гаргахад амархан байхад зарим нь тун хэцүү бөгөөд илүү их бодож тунгаах шаардлагатай болдог. Бидний гаргах шийдвэр, сонголтод үнэт зүйл маань нөлөөлдөг. Тийм учраас, юуг үнэт зүйлээ болгодгоо, юуг чухал гэж үздэгээ сайн мэддэг байх хэрэгтэй. Үнэт зүйлээ мэдэх нь эрүүл хил хязгаар тавьж, зөв сонголт хийх боломжийг олгоно.

АСУУ: Бид хаанаас үнэт зүйлээ олж авдаг вэ?

Миний найз нөхдийн хүрээлэл дунд байгаа хүн нөлөөлсөн үү, мэдээллийн хэрэгслээс авсан мэдээлэл надад нөлөөлсөн үү?

Энэ нь тодорхой мэдээлэл дээр үндэслэн өөрт хамгийн сайн гэж үзээд үнэт зүйлээ болгох шийдвэр байв уу?

Нийлж байгаа найз нөхдөөс, мэдээллийн хэрэгслээс авч байгаа мэдээ мэдээллээс шалтгаалаад бидний үнэт зүйлс өөрчлөгдөж болох боловч бидний зан чанарын давуу тал тэгж өөрчлөгдөхГҮЙ.

Тиймээс, үнэт зүйлээ өөрчлөхгүй, цаашдаа үнэт зүйлээ сулруулахгүй байхын тулд зан чанараа барьж, бэхжүүлэх нь маш чухал билээ.

Шүүн тунгаах чадвар нь бас эрүүл хил хязгаар тогтоож, сайн сонголт хийхэд чухал хүчин зүйл юм.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Нарийн тодорхой, хувийн чанартай

Зорилго:

Хил хязгаарын талаар ойлголт авч, хил хязгаарыг хүн өөрөө тодорхойлж, баримталж, мөн хүндлэх хэрэгтэй гэдгийг мэдэж авахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Өнгийн наалт / скоч

Өрөөний 2 булангаас даалгаврыг сайн дураар гүйцэтгэх 4 хүүхэд – 2 эрэгтэй, 2 эмэгтэй

“А” болон “Б” үсэг бичсэн, тус бүр хоёр цаас

A

◀︎3 ЗАРЫН УРТ▶︎

Б

A

◀︎3 ЗАРЫН УРТ▶︎

Б

Заавар

1. “А” нь “Б” рүү нэг нэг алхмаар аажмаар ойртох бөгөөд “Б” нь “А”-г зогс гэж гараа өргөх хүртэл ойртсоор бай гэж хэл. Мөн “А” нь “Б”-гийн хувьд хэтэрхий ойрхон эвгүй санагдаж байвал хойшоо алхахыг түүнээс хүсэж болно.

2. “А” болон “Б”-н хоорондох зайг хамгийн сүүлийн байдлаар тэмдэглэ. Энэ нь “Б”-н хувийн орон зайг илэрхийлж байгаа юм. Та энэ зайг өнгийн наалтаар тэмдэглэж болох ч, тэднийг байранд нь түр зогсоож байгаарай.

3. “Б”-ээс АСУУ: Хэрэв чамайг зогс гэж гараа өргөсний дараа ч “А” зогсохгүй урагшлаад байсан бол чамд ямар санагдах байсан бэ? Яагаад?

Хэрэв “А” чиний найз биш, автобусны буудал дээр зогсож байсан огт танихгүй хүн бол чи яах байсан бэ?

[Багийнх нь хүн өөр рүү нь ойртож, “шугамыг давах” тусам “Б”-д таагүй, эвгүй сэтгэгдэл төрснөө илэрхийлэх болно. Тухайн хүнийг огт танихгүй байх тусам таагүй эвгүй сэтгэгдэл улам нэмэгдэнэ.]

4. Энэхүү “аюулгүйн зай” нь хүний “хувийн орон зай”-г илтгэж, хил заагийг тогтоож байдаг. Хүн бүр өөрийн мэдэлгүй өөрсдийн хил хязгаарыг тойруулан тогтоодог.

Энэхүү хил хязгаараас гадагш байгаа хүмүүстэй харилцаж буй үед бид эрх чөлөөтэй, тайван байж чаддаг. Тухайн хүнд итгэх итгэл нэмэгдэхийн хэрээр бидний хувийн орон зай өөрчлөгдөж байдаг. Мөн бид дотнын найз, гэр бүлийнхэн зэрэг хүмүүстээ өөр өөр хил заагийг тогтоодог. Харин хил заагийг маань зөрчих үед бидний тайван байдал алдагдаж, хамгаалалтын байдалд шилждэг. Жишээ нь: Цахилгаан шатанд олон хүнтэй шахцалдаж явах үед хурдхан гарах юм сан гэж бодогддог биз дээ.

Үүнтэй адилаар бид өөрсдийн хийж байгаа бүх зүйлд тодорхой хил хязгаарыг тогтоох хэрэгтэй. Эдгээр хил хязгаар нь “хорьж хязгаарлах”-ын тулд биш, харин тохиож болзошгүй эрсдэлээс биднийг хамгаалахын төлөө байдаг билээ.

Хил хязгаар ... үүнийг тодорхойлно:

Чи хэн бэ?

Чи юу бодож, юу мэдэрч, юу хийдэг вэ?

Чиний эрхэмлэдэг зүйлс болон хүлээн зөвшөөрдөг, хүлээн зөвшөөрдөггүй зүйл өөрийнхөө хувьд чухал гэж урьдаас тогтоосон шийдвэр зарчим дээрээ үндэслээд сонголтоо хийдэг.

Чиний үүрэг хариуцлага аль нь мөн, аль нь биш вэ ингэснээрээ чи амьдралаа өөрөө хянана; сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмж, биед ялгарч буй дааврын нөлөө, найз нөхөд, нөхцөл байдлаар өөрийгөө удирдуулахгүй.

5. Энэхүү ялгааг жишээ болгон хүн бүрийн хувийн орон зай ялгаатай гэдгийг тайлбарлаарай. Зарим хүмүүст илүү их орон зай хэрэгтэй байдаг бол харин заримд нь бага байж болдог. Гэвч бүх хүнд өөрийн гэсэн хувийн орон зай хэрэгтэй бөгөөд бусад хүмүүс үүнийг нь хүндлэх хэрэгтэй юм.

Үүний адилаар ямар нэг үйл ажиллагаанд оролцохдоо хүмүүс өөр өөр хил хязгаар тогтоодог. Жишээ нь: зарим насанд хүрэгчид архи согтууруулах ундаа огт уудаггүй байхад зарим нь согтчихгүй л бол нийтийн үйл ажиллагаанд уух нь зүгээр гэж боддог. Чиний хувьд зүгээр зүйл бусад бүх хүмүүсийн хувьд ч зүгээр гэж бүү эндүүрээрэй, бусдын баримталдаг хил хязгаарыг мэдэж хүндлээрэй.

Юу мэдэрч байгаагаараа бус, юу мэдэж байгаадаа (юу үр ашигтай вэ гэдэгт) суурилан хил заагаа тогтоож, хилийн шугамаа тат. Ямар хил хязгаар тавьснаас үл хамааран хүн бүрд өөрсдийгөө хамгаалахад нь хил хязгаар хэрэгтэй байдаг. Хил хязгаараа хаагуур зурах вэ гэдгийг өөрсдийн таатай ‘‘мэдрэмж’’-д бус, аль нь хамгийн сайн бэ гэдэгт үндэслэн шийдэх хэрэгтэй.

Жишээ нь: Чи марафон гүйлтээр хичээллэдэг мөртөө түргэн хоолонд нугасгүй нэгэн гэж бодъё. Тэгвэл чи түргэн хоолонд шунан дурладаг хүсэлдээ үндэслэн идэх хоолныхоо хэмжээнд хил хязгаар тогтоох нь тэнэг хэрэг болно! Харин түргэн хоол шим тэжээл багатай, өөх тос ихтэй гэсэн үнэнд суурилан шийдвэр гаргаж байж л тамирчны хувьд зорилгодоо хүрэхэд нэг шат ахих болно.

Бид юу ч хийсэн энэ зарчим хэрэгжинэ. Бид тухайн зүйлээс юу мэдэрч байгаадаа бус, бидэнд аль нь чухал вэ гэдгийг тунгаан бодсоны үндсэн дээр хил хязгаараа тогтоох хэрэгтэй.

Гүнзгийрүүлж үзье

Эрүүл хил хязгаар тогтооход ямар ямар саад учирдаг вэ?
Боломжит хариултууд:

Найз нөхдөдөө гологдох, хаягдах айдас

Тулж нүүрэлдэхээс айх айдас

Өөрийгөө буруутгах, ичгүүр

Эрүүл хил хязгаар хэрхэн тогтоох талаар зааж сургагдаагүй

Бусдын хэрэгцээ нь өөрийн хэрэгцээнээс илүү чухал юм шиг санагдах

Эрүүл хил хязгаар тогтооход учирдаг саад бэрхшээлүүдийг даван туулах арга замууд юу юу байх вэ?
Боломжит хариултууд:

Хил хязгаар тавих шаардлагатай амьдралын салбаруудаа тодорхойлох.

Тухайн хил хязгаарыг бусдад ойлгуулах.

Хил хязгаараа тогтооход өөрийгөө буруутгах мэдрэмж, ичгүүр гутамшиг саад болохыг үл зөвшөөрөх. Өөртөө санаа тавих нэг чухал салбар энэ юм.

Хил хязгаараа хэрхэн тогтоох талаар сурч мэдэхэд цаг гаргах. Энэ бол үйл явц юм.

Чиний хил хязгаарыг дэмжиж, хүндэлдэг хүмүүсээр өөрийгөө хүрээлүүлэх.

Амьдрал, харилцаанд хил хязгаараа тогтоохгүй бол бүр их дарамт зовлонтой байх болно. Үнэт зүйлээ тодорхой болгож, тэдгээрийгээ хамгаалах хил хязгаараа тогтоо.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 4: Амьдралын юүлүүр

Зорилго:

Хил хязгаар хэдий хааж хориглож байгаа юм шиг санагддаг ч үнэндээ биднийг илүү гайхалтай эрх чөлөө рүү хөтлөн дагуулдаг гэдгийг олж харахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Юүлүүр (том, тод өнгөтэй байвал сайн)

Заавар

1. “Өнөөдөр чи ямар нэг зүйлд ‘Үгүй’ гэж хэлснээрээ… ирээдүйнхээ төлөө ямар нэг зүйлд ‘За’ гэж хэлж байгаа хэрэг юм” гэсэн үгтэй слайдыг гаргана уу.

2. Юүлүүрийг оролцогчдод харагдахаар барьж, өргөн тал руу нь заана уу.

3. АСУУ: “Хүссэн бүхнээ хийж болох, ямар ч дүрэм журамгүй эрх чөлөөнд дуртай хүн хэд байна вэ?”

Бид өсвөр залуу насандаа энэ юүлүүрийн өргөн хэсэг шиг амьдрах боломж байдаг – залуу насны 5-10 жилд маш олон эмх замбараагүй харилцаа, сексийн хамтрагчидтай байх гэх мэт. Эсвэл бид тамхи татаж, хар тамхи хэрэглэж, архи их хэмжээгээр хэрэглэх сонголт ч хийж болох юм. Гэвч цаг явахын хэрээр бидний хийсэн тэдгээр сонголтын үр дагавар нь бидний цаашдын сонголтыг хязгаарлаж эхлэхийг ойлгох болно. Жишээ нь: Нэг шөнийн явдал нь төлөвлөөгүй жирэмслэлт болж, өсвөр насны ээж дизайны сургуульд явах мөрөөдлөө орхих хэрэгтэй болно. Иймэрхүү байдлаар залуу насандаа гаргасан зарим муу шийдвэрийнхээ үр дагавар, хариуцлагыг үүрэн, үлдсэн бүх амьдралаа юүлүүрийн нарийхан хэсэгт амьдарч өнгөрүүлэх болдог. Ингэх нь яг зээлийн карт аваад галзуу хүн шиг дэлгүүр хэсэж мөнгөө үрж, насаараа төлж баршгүй өр зээлтэй болж байгаа мэт.

4. Одоо юүлүүрийг дахин харуулаад, нарийн талыг заана уу.

Бид өөрсдийн харилцаа, үйлдэлдээ хил хязгаар тогтоож, өөрсдийгөө “хязгаарлан” юүлүүрийн нарийн хэсэгт амьдрах хэрэгтэйг тайлбарлана. Юүлүүрийн нарийн талаас өргөн тал хүртэл тойруулан удаанаар заан явсаар өргөн талд хүргээд: Гэвч үнэндээ ингэснээр ирээдүйд мөрөөдлөө биелүүлж, эрүүл харилцаанд жаргалтай амьдрах гэх мэт асар их эрх чөлөөг өөрсдөдөө өгч буй хэрэг гэдгийг тайлбарла.

Хил хязгаар ➡️ Эрх чөлөө

Хил хязгаар нь биднийг хязгаарлахаас илүүгээр бидэнд эрх чөлөөг авчирдаг. Үүнд:

Бие биеэ найзын хувиар таньж мэдэх;

Амьдралын зорилгынхоо төлөө явж, өөрийгөө алдахгүй амьдрах.

Хил хязгаар үргэлж сэтгэлд нийцтэй санагдахгүй байж болох ч биднийг хамгаалж чадна.

Зорилго:

Өндөр эрсдэлтэй зүйлс буюу зан үйлд тодорхой хил хязгаар тавихгүй бол тэдгээр ‘‘гулгамтгай налуу’’-гаар амархан доошоо гулсаад унах магадлалтайг хүүхдүүдэд ойлгуулах.

Оршил

Бид амьдралдаа янз бүрийн хил хязгааруудыг аль хэдийн ямар нэг байдлаар тогтоосон байдаг. Жишээ нь: Бид өөрсдийн хувийн орон зайг тогтоож, тийшээ хэн нэвтэрч болох, хэн болохгүйг зааж шийддэг. “Миний өрөө, өрөөнд байгаа зүйлс минийх, ээж маань хиртэй хувцаснуудыг минь ялгаж угааж өгдөгт би баярладаг ч, өрөөг маань эмхэлж цэгцлээсэй гэж хүсэхгүй байна” гэх мэт.

Хүн амьдралдаа маш олон хил заагийг тогтоодог ч хамгийн гол нь тэр хил хязгаарууд хэр оновчтой байна тэр хэмжээгээр бидний ирээдүйн сонголт өргөн байх боломжтой болно. Зарим хил хязгаар маш тодорхой байдаг бол зарим нь “сааралтсан” бүүдгэр байдаг. Тэгвэл бид хэрхэн тодорхой хил хязгааруудыг тогтоох вэ?

Идэвхжүүлэлт 1: Энэ үнэхээр ‘Тийм сүйдтэй юм биш’ гэж үү?

Зорилго:

Өндөр эрсдэлтэй зүйлс буюу эрсдэлт зан үйлийн үр дагавар, хил хязгаараа тогтоохын ач холбогдлын талаар бодож тунгаахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар

Маркер

Заавар

1. Хүүхдүүдийг цөөн хүнтэй багт хуваа (Онлайн сургалтын үед: Хүүхдүүдийг хэсэг хэсэг болгон хувааж хуваарил)

2. Баг бүрд өндөр эрсдэлтэй нэг зан үйлийг оноож өг.

3. Хүүхдүүд дараах асуултуудад хариулан, өндөр эрсдэлтэй зан үйлийн талаар мэдэх зүйлтэйгээ холбогдуулан хариултаа цагаан самбар дээр бичнэ. (Онлайн сургалтын үед: Нэг хүнийг сонгоод тэмдэглэл бичүүл.)

Чи ... архи, согтууруулах ундааны талаар хэр мэдэх вэ?

Чи ямар согтууруулах ундаа, архины нэр сонсож байсан бэ?

Боломжит хариултууд: Дарс, шар айраг, спиртүүд, нанчид, коктейль гэх мэт. Тэд мөн тодорхой брэнд юм уу нэрс хэлж магадгүй.

-ний градус нь (хэр хатуу) хэд вэ?

Боломжит хариултууд: Гар аргаар хийсэн шар айраг: 5% орчим, Дарс: 12% орчим, Цэвэршүүлсэн спирт (жин дарс, ром дарс, текила, архи, виски гэх мэт): 40% орчим.

Согтууруулах ундаа чамд ямар мэдрэмж өгөх вэ?

Боломжит хариултууд: Сайхан, муухай ааштай, аз жаргалтай, гунигтай, сэтгэлээр унасан, хоосон, нойрмог, ухаан саатуулах гэх мэт.

Согтууруулах ундаа уух юм уу худалдаж авч болох насыг хуульд хэд гэж заадаг вэ?

Согтууруулах ундааны талаарх Нэмэлт судлах материалаас харах.

Согтууруулах ундаа хэтрүүлж хэрэглэсний үр дагавар юу вэ?

Согтууруулах ундааны талаарх Нэмэлт судлах материалаас харах.

Яагаад хүмүүс уудаг вэ?

Боломжит хариултууд: Амрахын тулд, бусдын нэг хэсэг болохын тулд, согтууруулах ундааны амтанд дуртай болохоор, энэ нь үдэшлэг, зугаа цэнгэлийн уур амьсгалын салшгүй нэг хэсэг болохоор, донтсоноосоо болж.

Чи ... бодисын донтолтын талаар хэр мэдэх вэ?

Чи ямар нэг мансууруулах бодисын талаар сонсож байсан уу?

Боломжит хариултууд: Опиум (эмчийн жороор олгодог), херойн, кокайн, марихуан (зарим оролцогчид энд байхгүй, мансууруулах бодисын “гудамжны нэрийг” хэлж ч магадгүй.)

Мансууруулах бодис хүнд ямар мэдрэмж өгдөг вэ?

Боломжит хариултууд: Аз жаргалтай, тайвшруулах, эрч хүчтэй, дотор муухайруулах, бөөлжис хүргэх, самуурах, толгой эргэх гэх мэт

Мансууруулах бодис хэрэглэх нь хуулийн дагуух үйлдэл мөн үү?

Боломжит хариултууд: Тийм (Тэмдэглэл: Зарим эмчилгээнд ашигладаг, хуульд зөвшөөрөгдсөн мансууруулах бодисыг ёс бусаар ашиглах тохиолдол байдаг.) бас Үгүй (А ангиллын бодисууд буюу херойн, метадон, кокайн, хий юм харагдуулах нөлөөтэй мөөгнүүд, LSD зэргийг эзэмшиж, дамжуулахыг хуулиар хориглосон бөгөөд илүү хүнд шийтгэлтэй байдаг.)

Хар тамхи, мансууруулах бодисын үр дагавар юу вэ?

Мансууруулах бодисын нөлөөний талаарх Нэмэлт судлах материалаас харах.

Хүмүүс яагаад хар тамхи, мансууруулах бодис хэрэглэдэг вэ?

Боломжит хариултууд: Сониуч зан, найзуудаас ирэх дарамт, амьдралынхаа асуудлуудаас зугтах гэсэн оролдлого, донтолт, хичээл, спорт зэрэгт гаргах амжилтыг нэмэгдүүлдэг гэдэгт итгэх гэх мэт.

Чи ... тамхины талаар хэр мэдэх вэ?

Тамхинд хэчнээн тооны химийн хорт бодис байдаг вэ?

Боломжит хариултууд: Тамхинд 7000 гаруй химийн бодис байдаг. Үүний дор хаяж 250 бодис нь хүнд маш хортой нь тогтоогдсон.

Ямар химийн бодис нь донтох өвчин үүсгэдэг вэ?

Боломжит хариултууд: Никотин

Хуульд тамхийг хэдээс дээш насны хүнд худалдаалахыг зөвшөөрдөг вэ?

Тамхины тухай Нэмэлт судлах материалаас харах.

Тамхи татах нь ямар үр нөлөө үзүүлдэг вэ?

Тамхины тухай Нэмэлт судлах материалаас харах.

Хүмүүс яагаад тамхи татдаг вэ?

Боломжит хариултууд: Гоё харагдана гэж бодоод, стрессээс болж, найзуудаас ирэх дарамтаас болж, жин хасахын тулд, донтсон болохоор

Чи ... мөрийтэй тоглоомын талаар хэр мэдэх вэ?

Мөрийтэй тоглоом гэж юу вэ?

Хүн илүү ихийг олно гэж горьдоод ямар нэгэн үнэ цэнтэй зүйлээ алдах эрсдэлийг сонгохыг мөрийтэй тоглох гэнэ.

Мөрийтэй тоглохыг хуульд зөвшөөрдөг үү?

Зарим улсад мөрийтэй тоглоомыг зөвшөөрдөг боловч маш тодорхой хязгаарлалтууд тавьсан байдаг. (Тэмдэглэл: Өөрийн улсын хуулийн тухай ярилцана.)

Хүмүүс юугаар мөрий тавьдаг вэ?

Мөнгө, гэр орон, үнэ цэнтэй зүйлс, нэр хүнд гэх мэт.

Мөрийтэй тоглосноор ямар үр дагаварт хүрэх вэ?

Мөрийтэй тоглоомын тухай Нэмэлт судлах материалаас харах.

Хүмүүс яагаад мөрийтэй тоглоом тоглодог вэ?

Боломжит хариултууд: Мөнгөний хэрэгцээ, эрсдэлтэй үйлдэл хийж таашаал авах, богино хугацаанд азаар баян болно гэж найдах, цаг нөхцөөх (ихэвчлэн тэтгэвэрт гарсан хүмүүс), хожигдлоо нөхөхийн тулд, донтсон учраас.

4. Заавар
Буруу хариултуудыг (эелдгээр) залруулж, зөв мэдээллийг батлан хэлээрэй.

5. Жагсаалт дахь асуултуудыг тодорхой ярилцсаны дараа яагаад гэсэн асуултаар тайлбараа төгсгөхийг онцол.

Хүмүүс яагаад эдгээр эрсдэл өндөртэй зан үйлд автдаг вэ?

Таашаал – түр зуурын тайвшрал, баяр хөөрийг мэдрэх

Дарамт – найз нөхөд, үе тэнгийнхний нөлөө, тодорхой нөхцөл байдалд ямар зан байдал гаргах ёстой талаар хүлээлтээ тулгах
[Энэ хэсгийн уур амьсгалыг арай зөөлрүүлэхийн тулд “Hangman” тоглоомыг ашиглан дээрх хоёр өдөөгчийг оролцогч нараар таалгаарай.]

[Энэ хэсгийн уур амьсгалыг арай зөөлрүүлэхийн тулд “Hangman” тоглоомыг ашиглан дээрх хоёр өдөөгчийг оролцогч нараар таалгаарай.]

Эрсдэл өндөртэй зүйлсийг хийхэд өдөөж буй энэ хоёр зүйл хоёулаа урт хугацааны туршид үргэлжлэх үр дагаврыг огтхон ч авч үзэлгүйгээр ямарваа нэг үйлдэл хийхэд хүргэдэг. Амьдралын юүлүүрийг хүүхдүүдэд дахин сануулаарай.

6. Оновчтой хил хязгаар тогтооно гэдэг нь чамд зөв юм шиг мэдрэмж төрүүлж байгаа зүйлд л суурилан шийдвэр гаргана гэсэн үг биш гэдгийг тайлбарла. Энэ нь мэдрэмждээ захирагдалгүй, өөрийнхөө болон бусдын төлөө ухамсартайгаар зөв зүйл хийх шийдвэр гаргаж, тэр шийдвэр дээрээ бат зогсохыг хэлж байгаа юм.

Нэмэлт материал

Архи, согтууруулах ундааны талаар

Архи, согтууруулах ундааг хүмүүс улс орныхоо соёлоос шалтгаалан өөр өөрөөр хүлээн авдаг. Бруней, Саудын Араб зэрэг орнуудад архины төрлийн ундааг тэр чигт нь хориглодог байхад зарим улсуудад өв соёлынх нь нэг хэсэгт тооцогддог. Жишээ нь: Германы пиво, Францын дарс гэх мэт.

Гэсэн хэдий ч ихэнх улс орнуудад архи согтууруулах ундааг худалдаж авах болон хэрэглэж болох насыг хуульдаа зааж өгсөн байдаг. Жишээ нь: Норвегид согтууруулах ундаа хэрэглэж болох насны талаар хуульчлаагүй ч худалдаж авахын тулд согтууруулах ундааны төрлөөс шалтгаалан 18 юм уу 20 нас хүрсэн байх шаардлагатай байдаг. Гэтэл Канадад согтууруулах ундааг худалдаж авах, хэрэглэж болох нас нь 18, 19 (дүүргийн хуулиуд нь ялгаатай) ба аав ээжийн хараа хяналтад бол насанд хүрээгүй ч уухыг зөвшөөрдөг байна.

Гэвч хэдийгээр хууль дүрэм байсаар байгаа ч худалдагчийн нүдийг хариулах, эсвэл насанд хүрсэн “найз”-аараа дамжуулах гэх мэтээр маш олон залуус ямар нэг байдлаар архи согтууруулах ундааг гартаа оруулсаар байна.

Архи согтууруулах ундааны эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөө

Архины хордлого

Богино хугацаанд хордуулах хэмжээний согтууруулах ундаа биед орж ирснээр архины хордлогод ордог.

Ийм зүйл ихэвчлэн удаан хугацаагаар ууж, наргиж цэнгэх үед тохиолддог.А Нэг дор их хэмжээний согтууруулах ундаа хэрэглэх тохиолдол хоёр долоо хоногт нэг удаа давтагдахад л хордлогод орох магадлалтай.

А Олон хоногоор ууж согтуурах нь нийтлэг үзэгдэл боловч өсвөр насныхан ч ийм зан үйлд автдаг. Олон хоног дараалан ууж согтуурснаас болж зүрхний хэм алдагдах, улмаар үхэлд хүргэх аюултай.

Их хэмжээний согтууруулах ундаа хэрэглэснээр энэ нь тархинд нөлөөлж эхэлнэ. Эхлээд хүний бодох, мэдрэх чадварыг удирддаг тархины гадаргуу хэсэгт нөлөөлдөг. Үргэлжлүүлэн ууснаар ой санамж, сэтгэл хөдлөлийг удирддаг хэсэгт, дараа нь булчингийн хөдөлгөөн болон шээс ялгаруулалт зэрэг тогтолцоонуудад нөлөөлдөг.

Хамгийн сүүлд алкоголь нь зүрхний цохилт, биеийн температур зохицуулагч, амьсгал гэх мэт үүргийг гүйцэтгэдэг чөмөгний ясанд нөлөөлдөг. Яг энэ мөчид хүн нойрмоглож эхэлдэг. Хэрэв үргэлжлүүлэн архи уусаар байвал хүн тасарч унах ба биеийн олон төрлийн үйл ажиллагаанууд унтарч, үхэх ч эрсдэлд орно.

Зүрхний өвчин

Архины төрлийн ундаа зүрхний үйл ажиллагаанд сайнаар нөлөөлж болохыг судалгаа харуулсан ч энэ нь зөвхөн 40 гарсан эрчүүд болон цэвэршсэн эмэгтэйчүүд маш бага хэмжээгээр хэрэглэхэд л ийм үйлчилгээ үзүүлэх боломжтой аж. [5] Нэмж хэлэхэд, хүн дасгал хөдөлгөөн хийж, эрүүл зөв хооллосноор үүнтэй ижилхэн ач тусыг мэдрэх боломжтой.[6] Тогтсон хэмжээг хэтрэх л юм бол архины хэрэглээ нь ашиг биш, зүрхэнд эрсдэл учруулах хүчин зүйл болж мэднэ.

Согтууруулах ундаа хэтрүүлэн хэрэглэх нь зүрхэнд шууд нөлөө үзүүлдэг. Согтууруулах ундаа байнгын хэрэглэх нь зүрх томруулж, зүрхний өвчтэй болоход хүргэдэг. Ингэснээр амьсгалахад саад учирч, онцгой эмчилгээ асаргаа шаардаж, бүр эдгэхгүй ч байх магадлалтай.

Элэгний цирроз буюу хатуурал

Хэрэглэсэн согтууруулах ундааны хэмжээ болон элэгний өвчлөлийн хоорондын хамаарлыг хараахан баттай тодорхойлж чадаагүй байна. Италид хийсэн нэгэн судалгаанд согтууруулах ундаа их хэрэглэх тусам элэг өвчлөх магадлал төдий чинээ нэмэгддэгийг харуулсан байдаг. [8] Гэтэл Хятадад хийсэн нэгэн судалгаанд 20гр согтууруулах ундаа л элэгний өвчлөх магадлалыг хоёр дахин ихэсгэдэг гэжээ.[9] Гэвч нэг зүйл тодорхой байгаа нь хэр их архи, согтууруулах ундаа хэрэглэнэ, тэр хэмжээгээр элэг өвчилнө.

Согтууруулах ундааг маш бага хэмжээгээр хэрэглэхэд элэг түүнийг цэвэршүүлж шингээж чадна. Гэвч хэтрүүлснээр элэг боловсруулж дийлэхээ байж, ноцтой үр дагавруудыг авчирдаг.

Хэтрүүлж ууснаар элгэнд өөх тос хуримтлагдаж, элэгний эсүүд үр бүтээмжтэй ажиллах чадвараа алдаж, бүхий л биеийн шим тэжээл, эрүүл байдал алдагддаг. Өөхөлсөн элэг хүчилтөрөгчөөр дутагдаж, элэгний эсүүдэд шим тэжээл хүрэхээ байж, цаг хугацаа өнгөрөх тусам эсүүд үхдэг. Тэдгээр үхсэн эсүүд шархалсан эд болдог. Согтууруулах ундаанаас хол байж, шим тэжээл сайн авснаар элэгний зарим эс дахин сэргэдэг ч, их гэмтэж доройтсон эсүүд дахиж хэзээ ч сэргэдэггүй. Үүнийг тоолгүй уусаар байвал элэг бүхэлдээ доройтож, устдаг.

Ходоод, гэдэсний шархлаа

Уусан согтууруулах ундааны 20 орчим хувь нь ходоодоор, үлдсэн 80 хувь нь нарийн гэдсээр шимэгддэг. Согтууруулах ундааны байнгын хэрэглээ нь эдгээр эрхтнүүдийн нугалаануудыг бууруулан гэмтээж, маш зовуурь, өвдөлттэй шархлааг үүсгэдэг.

Аливааг ухамсарлах чадвар болон шийдвэр гаргах чадварт үзүүлэх согтууруулах ундааны нөлөө

Согтууруулах ундааны эрүүл мэндэд үзүүлэх хор хөнөөлөөс илүү таагүй зүйл бол тархины үйл ажиллагаанд үзүүлэх нөлөө байж болох юм. Эхлээд тархины гадаргуу нөлөөнд автаж, ‘‘ухамсартайгаар бодох’’ чадвараа алдана. Яг энэ мөчид биеэ захирах байдал дарангуйлагдаж, тухайн хүнийг илүү их яриасаг, өөртөө итгэлтэй хүн шиг болгоно. [10] Үүний зэрэгцээ согтууруулах ундаа нь сонсох чадварыг бууруулах магадлалтай. Цусан дахь алкоголийн хэмжээ нэмэгдэх тусам дуу чимээг, ялангуяа, аяархан дууг сонсох чадвар буурна.

Хэрэв архи уусан хүнд ямар нэг зүйл яривал:

Нэгдүгээрт, тэр ярьсан зүйлийг чинь буруу сонсож, хэлсэн зүйлээс чинь өөр зүйлийг бодож төсөөлж магадгүй.

Хоёрдугаарт, тэр яриаг ойлгож, үр дагаврыг нь эргэцүүлж чадахгүй, мөн яриаг байгаагаас нь илүү муу, эсвэл сайнаар бодож ойлгож магадгүй.

Эцэст нь, тухайн хүний үнэн зөвөөр ялгах чадвар буурснаар өөрийгөө зөв гэж итгэж эхэлнэ.

Ийнхүү архи, согтууруулах ундаа хэрэглэсний үр дүнд тухайн хүн ердийн үед ‘Үгүй’ гэж хэлэх байсан зүйлээ зөвшөөрөх магадлалтай болдог. Жишээ нь: согтууруулах ундаа хэрэглэсэн хүнээс огт танихгүй 10 хүн дээр очоод шууд барьж аваад үнсэж чадах эсэхийг нь асуувал зөвшөөрөх гэх мэт.

Улсуудын хуулиар архи, согтууруулах ундаа хэрэглэж болох нас

Улсуудын ХУУЛИЙН ХУДАЛДАН АВАХ /
УНДАХ НАС

Аргентин 18
Австрали 18
Камерун 18
Канад 18 (МАНИТОБА, АЛБЕРТА, КВЕБЕК)
19 (БУСАД БҮХ НУТАГ)
Колумб 18
Коста Рика 18
Доминиканы Бүгд Найрамдах Улс 18
Эквадор 18
Египет 18
Эль Сальвадор 18
Энэтхэг 18–25 (ТӨРИЙН ХУУЛИАС ХААРНА)
Индонез 21

Улсуудын ХУУЛИЙН ХУДАЛДАН АВАХ /
УНДАХ НАС

Япон 20
Малайз 18*
Мексик 18
Нидерланд 16 (Ихэнх
СОГТУУРУУЛАХ УНДАА)
18 (Архи, согтууруулах ундааны хувьд
ABV >15%-тай)
Папуа Шинэ Гвиней 18
Парагвай 20
Перу 18
Сингапур 18
Египет 18
Өмнөд Африк 18
Тайвань 18
Тайланд 18
Америкийн нэгдсэн улс 21

[Сиариагийн хуулиар бүх мусульманчуудад согтуу ундаа хэрэглэхийг хориглодог]

Бодисын донтолт

Дэлхийн ихэнх улс орнуудад мансууруулах бодис, хар тамхийг хэрэглэх, эзэмших, худалдаалах, зөөвөрлөх болон бусад хар тамхитай холбоотой хуулиуд байдаг. Мансууруулах бодистой тэмцэх хамгийн сайн арга юу вэ гэдэг дээр улс бүр өөр өөр бодолтой байдаг ч нэг зүйл маш тодорхой: хар тамхи бол том асуудал ба тухайн улсын нийгэм, эдийн засагт маш хөнөөлтэй. Жишээ нь: 2009 онд Нэгдсэн вант улсын зөвхөн нэг жилийн хууль бус хар тамхины үнийн дүн 16 тэрбум орчим фунтээр тооцогджээ.[12] Энэ байдал нь НҮБ-д тухайн асуудлыг хариуцсан алба ажиллахад хүргэжээ (НҮБ-ын Хар тамхи ба гэмт хэрэгтэй тэмцэх алба).

Хар тамхи хэрэглэх үед химийн бодисууд хүний биед орж ерөнхийдөө хоёр нөлөөллийн аль нэгийг үзүүлдэг. Нэг бол аз жаргалтай, хөөрлийн мэдрэмжийг өгөх, эсвэл тайвшруулах мэдрэмжийг өгдөг ба аль нь ч байсан тухайн хүний сэтгэлийг “хөөргөж” буй хэрэг юм. Ямар нөлөө үзүүлдгээс үл хамааран бүх хар тамхины химийн бодис тархины үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс оролцдог. Тухайлбал, хар тамхи тархины тааламжтай байдлын “төв”-д нөлөөлж, тархины мэдрэгчийн мэдрэмжийг бууруулдаг. Ихэвчлэн “хөөрөх” мэдрэмж арилсны дараа тухайн хүний

сэтгэл мэдрэмж хэт хөөрсөн шигээ маш хурдан “навс уналт”-ын байдалд ордог. Гэвч тархинд тааламжтай байдлын төвөөс гадна логикийн, учир шалтгааны, бүтээмжтэй байдлын төвүүд ч гэж бий. Тэдгээр нь бидний сэтгэл хөдлөл, мөн зүрх цохилох, амьсгалах зэрэг жам ёсны үйлдлүүдийг хянаж байдаг. Тархинд нөлөөлж байгаа химийн бодисууд эдгээр бүх үйл ажиллагаанд оролцдог.

Бодисын донтолт эдийн засгийн асуудал болох нь

Мансууруулах бодис, хар тамхи тархины үйл ажиллагаанд нөлөөлдөг учраас хүний ажиллах, сэтгэн бодох, бүтээмжтэй байх чадварт ч нөлөөлдөг. Нэг хүн бүтээмж багатай байна гэдэг компанийн зардал ихсэж ашиг буурна гэсэн үг. Хэдий энэ нь ганцхан компанид их зүйл шиг харагдахгүй байж болох ч улсын нийт алдагдалтай компаниудыг нэмбэл тэрбум биш юм аа гэхэд сая сая доллар болно.

Хар тамхи хэрэглэгч ихэнх хүмүүсийн, ялангуяа донтогчдын эрүүл мэнд муудсан байдаг боловч тэд эрүүл мэндээ сайжруулахын тулд биш, харин дахин хар тамхи авахын тулд мөнгө олох арга замыг хайсаар байдаг. Тариураар олон дахин хатгаснаас болж шархлах, шарх нь халдвар авах зэрэгт эрүүл мэндийн сувилгаа шаардлагатай болдог. Ийнхүү гарахгүй байж болох байсан зардал бий болж, олон нийтийн татварын нэлээд хэсэг нь тэдний эрүүл мэндийн сувилгаанд зарцуулагддаг.

Ихэнх хар тамхи хямдхан биш байдаг. Тиймээс хар тамхи хэрэглэгчид түүнийг авахын тулд гэмт хэрэг хийхэд ч бэлэн болдог. Ямар гэмт хэрэг үйлдсэнээс шалтгаалаад хор хохирол нь 10-аас хэдэн сая долларын өртөгт хүрдэг. Жишээ нь: банк дээрэмдэх, даатгалын мөнгөө авахын тулд санаатай гал тавих гэх мэт. Гэвч энэ зардалд тэдний өөрсдийгөө хохироогоод ч хамаагүй мөнгө олъё гэсэн сэтгэцийн гажиг болон аюултай хүмүүсээс болж тайван байдлаа алдсан нийгмийн зардал тооцогдоогүй.

Мансууруулах бодисоос үүдсэн зардалд биеийн хохирол, сэтгэлзүйн болоод нийгмийн хохирлыг оруулж тооцсон ч мансууруулах бодисын бодит зардлыг тогтоох боломжгүй.

Бодисын донтолт нийгмийн асуудал болох нь

Түрүүн дурдсанчлан хар тамхи, мансууруулах бодис хэрэглэгчдийн бүтээмж буурснаас тэд ажил, сургуулиасаа гардаг. Ийнхүү тодорхой боловсрол, тогтсон ажилгүй тэр хүмүүс өөрсдийгөө болон гэр бүлээ тэжээхийн тулд гэмт хэрэгт холбогдож эхэлдэг.

Хар тамхи хэрэглэсний дараа, эсвэл урт хугацааны турш хар тамхиа олж чадахгүй явснаас болж тэдний ааш зан эвдэрч, уур уцаартай болж эхэлдэг. Ингэснээр гэр бүлийн хүчирхийлэл, хүүхдийн хүчирхийлэл, тэр ч бүү хэл хүний амь насыг санамсаргүйгээр бүрэлгэх тохиолдол ч гарч болзошгүй юм. Гэр бүлийн харилцаа өөрийн эрхгүй хурцдаж, түүнтэй хамт амьдрах аргагүй болсон гэр бүлийнхэн нь орхиж явснаар гэр бүл буснидаг.

Энэ бүхэн мансууруулах бодисын нийгэмд үзүүлж буй цорын ганц нөлөө биш юм. Энэ бол ганц хүний сонголт гэр бүл, нийгэмд ямар их нөлөөлдгийн энгийн жишээ юм. Жон Доннын хэлснээр, “Хэн ч ганцаараа нэг арал биш бөгөөд хүн бүр нэг том эх газрын нэгээхэн хэсэг юм.”

Нийтлэг тохиолдох хууль бус бодисууд

LSD

ЛИЗЕРГИЙН ХҮЧЛИЙН ДИЕТИЛАМИД ГЭДЭГ

Альтернатив / Гудамжны нэр: Хүчил, цэвэрлэгч, цэгүүд
Хүргэлтийн арга: Амаар

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Мэдрэхүй өндөр эрчимжсэн ^Б Психоз ^Д
Зүрхний цохилт, амьсгал, биеийн температур нэмэгддэг Галлюциноген хэвээр үлддэг ойлголтын эмгэг ^Э
Мэдээ алдуулах
Толгой эргэх
Хоолны дуршилгүй болох
Хуурай ам
Хөлрөх
Дотор муухайрах
Чичиргээ
Галлюцинация ^C
Бодит байдлыг гажуудуулах (жишээ нь цаг хугацаа)

Каннабис

Альтернатив / Гудамжны нэр: Марихуан, хогийн ургамал, өвс, шавар, ганга
Хүргэлтийн арга: Тамхи татдаг

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Эйфори ^Ф Донтолт
Зүрхний цохилт ихсэх Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^Г
Зохицуулалт алдагдах Амжилт муу, зан чанар муу ^Х
Сэтгэн бодох, асуудлыг шийдвэрлэхэд бэрхшээлтэй Архаг бронхит
Гажуудсан ойлголтууд Уушгины архаг бөглөрөлт өвчин
Санах ойн сулрал Уушигны хорт хавдар
Сэтгэлийн түгшүүр ^Ф Тархины гэмтэл ^I
Паник дайралт ^Ф

Экстаз

НЬ MDMA, MDEA OR MDA

Альтернатив / Гудамжны нэр: E, аз жаргалтай эм, X, XTC
Хүргэлтийн арга: Амаар (хамгийн түгээмэл), хурхирах, тарих, лаа хэлбэрээр хэрэглэдэг

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Өндөр энерги Донтолт
Бие махбодийн туршлагаас илүү их таашаал авах Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^K
Биеийн температурыг зохицуулахад хүндрэлтэй байдаг ^Ж Сэтгэн бодох, харах, зохицуулах чадваргүй байх
Сэтгэн бодох, асуудлыг шийдвэрлэхэд бэрхшээлтэй Унтах асуудал
Зүрхний цохилт, цусны даралт ихсэх Хүсэл тэмүүлэл
Цаг хугацаа, ойлголтын гажуудал Сэтгэлийн хямрал
Хүнд сэтгэлийн түгшүүр
Параной
Галлюцинация
Элэг, бөөрний гэмтэл

Б. Өнгө, үнэр, дуу чимээ зэрэгт маш мэдрэг болно. Заримдаа синестези буюу зэрэгцэн мэдрэх үйл явц явагдаж, мэдрэмжүүд нь холилддог. Өнгийг “сонсох” юм уу “мэдрэх”, эсвэл дуу чимээг “хардаг”.

В. Эерэг, сөрөг ямар ч зүйлийг хий харах магадлалтай. Хэрвээ сайхан “аялал” таарвал оюун ухаан нь сэргэж, ойлгох чадвар нь нэмэгдэж, тааламжтай байдаг бол муухай “аялал” нь энгийн зүйлийг хүртэл аймшгийн болгож харагдуулж, аймшигтай юм бодогдуулж, хар дарсан зүүд шиг мэдрэмж төрүүлж, санаа зовнил, сэтгэцийн өвчтэй болох юм уу үхлээс айх айдаст автуулж, дотоод хяналтаа алдахад хүргэдэг.

Г. Зарим лизергийн хүчил хэрэглэсэн хүмүүс “аялал” нь дууссаны дараа ч гэсэн сэтгэлзүйн нөлөөлөл нь удаан хугацаанд үргэлжилж, сэтгэцийн өвчтэй хүн мэт байдалд байдаг. Лизергийн хүчил хэрэглэсэн хүмүүс урт хугацаанд зан ааш, сэтгэл санаа нь тогтворгүй, галзуу солиотой хүн шиг байснаар сэтгэлийн гүн гутралд орж, харааны мэдрэмж нь эмгэгшиж, хий юм хардаг. Өмнө нь хар тамхи хэрэглэж байгаагүй, мөн сэтгэцийн ямар нэг эмгэггүй хүмүүст энэ нөлөөлөл нь маш олон жил үргэлжлэх боломжтой.

Д. Өмнө нь лизергийн хүчил хэрэглэж байсан хүмүүсийн хэлснээр, тэдэнд хар яриагаар “гялсхийх-flashback”, эмнэлгийн хэлээр “HPPD” гэж нэрлэгддэг зүйл тохиолддог. Лизергийн хүчлээс үүдэлтэй мэдрэмжийн эмгэг нь заримда¬а хар аяндаа дахин давтагдаж, заримдаа гэнэт эхэлж үргэлжлэн явагддаг. Энэ тохиолдолд нь ихэнх хар тамхичдад байнга давтагддаг ба заримдаа хар тамхи хэрэглэхээ больчихсон байхад хүртэл хэдэн жилээр үргэлжлэх нь бий.

Е. Марихуан хэрэглэхэд орчны хүчин зүйлс болон удамшлын нөлөөллөөс шалтгаалан нэг бол хөөрөх, үгүй бол бүр сэтгэл санааны гүн хямралд ордгийг эрдэмтэд тогтоожээ.

Ё. Донтох өвчний шинж тэмдгүүд: ааш эвдрэх, уур уцаартай болох, сэтгэлийн түгшүүртэй болох

Ж. Коллежийн насанд хүрээгүй залуусын дундах марихуаны хэрэглээнд хийсэн судалгаагаар, марихуан хэрэглэгчид түрэмгий, уур уцаартай, эцэг эхтэйгээ таагүй харьцаатай, хар тамхичид, танхай хүмүүстэй үерхэж нөхөрлөдөг болох нь тогтоогджээ.

З. Хар тамхинд донтогсод болон эхлэн хэрэглэгчдийг харьцуулсан судалгаагаар хар тамхи байнга хэрэглэдэг хүмүүс анхаарлаа төвлөрүүлэх чадваргүй, хүрээлэн буй орчны өөрчлөлтөд дасан зохицох чадвар муу, судалгаанд бүртгүүлж, үйл ажиллагаанд оролцох, мэдээлэл ашиглах чадвар муу байгаа нь тогтоогдсон. Хар тамхинд донтогсдын тархины үйл ажиллагаанд өөрчлөлт орсон байдгийг баримт нотолж байна.

И. Бие махбодод үзүүлэх гаж нөлөө нь булчин татах, шүд зуурах, дотор муухайрах, нүд бүрэлзэх, нүд түргэн анивчих, ухаан алдах, хөлрөх, биеэр нь хүйт даах зэрэг юм.

K. Бие махбодод үзүүлэх гаж нөлөө нь бие сульдах, хоолны дуршилгүй болох, санаа зовомтгой болох, сэтгэлийн гүн хямралд орох, өөрийн мэдэлгүй айдаст автах, нойргүйдэл, бодит амьдралыг мэдрэхгүй болох, анхаарал төвлөрөхгүй болох зэрэг юм.

кетамин

Альтернатив / Гудамжны нэр: K, тусгай K, витамин К
Хүргэлтийн арга: Тарилга (шингэн хэлбэрээр), амаар (эм хэлбэрээр) эсвэл хурхирсан (нунтаг)

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Физик ертөнцөөс салсан мэдрэмж Донтолт
Мэдрэхүйн салалт Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^Л
Зүрхний цохилт, цусны даралт ихсэх Хамраас байнга цус гардаг
Мэдээ алдуулах Зөв үнэрлэх чадваргүй байх
Дотор муухайрах ба/эсвэл бөөлжих Ходоодны өвдөлт
Делириум Шээхэд хүндрэлтэй
Санах ойн алдагдал Шээсний замын халдвар
Хөдөлгөөний үйл ажиллагаа алдагдсан *While long-term effects seem less severe, immediate effects can lead
to death.
Амьсгалын замын хямрал (амьсгалахад хэцүү)
Амьсгал зогсох (амьсгалаа зогсоох)

Героин

Альтернатив / Гудамжны нэр: Смак, Х
Хүргэлтийн арга: Тарилга (шингэн хэлбэр), хурхирсан эсвэл тамхи татдаг (нунтаг)

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Эйфори Донтолт
Үүлэрхэг сэтгэлгээ Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^M
Сэрүүн, нойрмог байдлын хооронд ээлжлэн солигдох Төвлөрөхөд хүндрэлтэй
Зүрхний цохилт, амьсгал багассан Уйтгартай мэдрэмж, ядрах
Өтгөн хаталт Арьсны халдвар ба буглаа (тарилгын талбайд)
Уушиг, бөөр, элэгний гэмтэл

Л. Донтох өвчний шинж тэмдэгт сульдах, сэтгэлийн хямралд орох, уурлаж бухимдах, нойргүйдэх зэрэг багтана.

M. Донтох өвчний шинж тэмдэгт нойргүйдэх, нүднээс нулимс гоожих, нус гоожих, уцаартай болох, айдаст автах, чичрэх, бие татах, хүйт даах, хөлрөх, суулгах, бөөлжих, дахин татах гэж байж сууж ядах зэрэг багтана.

Метамфетамин

Альтернатив / Гудамжны нэр: Мөс, мет, хурд, яба
Хүргэлтийн арга: Тарилга (шингэн хэлбэр), амаар (эм хэлбэрээр), хурхирсан (нунтаг) эсвэл тамхи татдаг (нунтаг эсвэл болор хэлбэр)

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Хурдан ба тогтмол бус зүрхний цохилт Донтолт
Цусны даралт, биеийн температур нэмэгддэг Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^Н
Түрэмгий байдал Сэтгэлийн хямрал
Цочромтгой байдал Сэтгэлийн түгшүүр, цочромтгой байдал
Төөрөгдөл Төөрөгдөл ба/эсвэл паранойа
Нойргүйдэл Хүчирхийллийн зан авир
Сэрүүн байдал, биеийн хөдөлгөөн нэмэгддэг Шүдний ноцтой асуудал
Чичиргээ, таталт Төөрөгдөл ба хий үзэгдэл
Сэтгэлийн түгшүүр, паранойа Психотик зан үйл
Тохиромжтой Хүн алах, амиа хорлох бодол
Тархины цус харвалт Элэг, бөөрний өвчин
Зүрх ба мэдрэлийн гэмтэл
Үхэл

Кокаин

Альтернатив / Гудамжны нэр: Кокс, крек
Хүргэлтийн арга: Тарилга (шингэн хэлбэр), хурхирсан (нунтаг) эсвэл тамхи татдаг (нунтаг)

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Euphoria, өндөр энерги Тогтмол бус зүрхний цохилт
Increased body temperature, blood pressure, and
heart rate Цээжний өвдөлт ба / эсвэл зүрхний шигдээс
Түрэмгий зан Амьсгалын дутагдал
Цочромтгой байдал Тархины цус харвалт
Нүд бүрэлзэх Татаж авах, толгой өвдөх
Галлюцинация Хэвлийн өвдөлт, дотор муухайрах
Дотор муухайрах Донтолт
Анхны оролдлого дээр ч гэсэн гэнэтийн үхэл Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^O

Н. Донтох өвчний шинж тэмдэгт маш их сульдах, өлсөх, сэтгэл гутрал, сэтгэлийн гүн хямралд орох, уур уцаар хүрэх, нойргүйдэх зэрэг багтана.

O. Донтох өвчний шинж тэмдэгт: Сэтгэл гутрал, сэтгэлийн гүн хямрал, уур уцаар хүрэх, айдас төрөх, сульдах, дотор эвгүйрэх, бөөлжих, юу ч хийх хүсэлгүй болох.

Амьсгалах бодис

ЦАВУУ ҮНЭРЛЭХ, УУСГАЛТ ХЭРЭГЛЭХ

Альтернатив / Гудамжны нэр: Whippets, poppers, snappers
Хүргэлтийн арга: Хамар

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Хордлого Донтолт
Мэдээ алдуулах Татах шинж тэмдэг ^С
Мэдрэмж алдагдах Цус алдах, хөхрөх хандлагатай
Ухаангүй байдал Биеийн хяналт алдагдах
амьсгал боогдох ^П Байнга цахилгаан тасрах
Зүрхний дутагдал ^Q мөчдийн спазм
Үхэл Санах ойн алдагдал
Гэнэтийн үнэрлэх үхэл ^Р Алсын харааны гэмтэл
Төв мэдрэлийн тогтолцооны гэмтэл
Ясны чөмөгний гэмтэл
Тархи, элэг, бөөрний гэмтэл
Дархлааны тогтолцооны гэмтэл
Үхэл

Ө. Хамраар сорох үед мансууруулах бодисын уур цусны улаан бөөмтэй холбогдсоноор цус хүчилтөрөгчийг сорж авах чадваргүй болж, амьсгал боогддог.

П. Хүчилтөрөгч зүрхэнд хүрч чадахгүй болохоор зүрхний үйл ажиллагаа доголддог.

Р. Мансууруулах бодисыг сорсноор амьсгал боогдож, зүрхний үйл ажиллагаа доголдсоноор нас барахыг зуурдаар нас барах гэнэ.

С. Донтох өвчний шинж тэмдэгт сэтгэл гутрал, сэтгэл санааны гүн хямралд орох, уур уцаартай болох, түрэмгий зан авиртай болох, толгой эргэх, чичрэх, дотор эвгүйрэх, нойргүйдэх зэрэг багтана.

PCP

АКА. ФЕНЦИКЛИДИН

Альтернатив / Гудамжны нэр: Сахиусан тэнгэрийн тоос
Хүргэлтийн арга: Амаар (эм хэлбэрээр), хурхирсан (нунтаг), тамхи татдаг (нунтаг) эсвэл тарьсан (уусмал)

ШУУРХАЙ НӨЛӨӨ УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

БАГА ТУН ^T Донтолт
Эйфори ба/эсвэл амрах Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^У
Мэдрэхүйн гажуудал эсвэл мэдээ алдалт Жин хасах
Салангид мэдрэмж Сэтгэн бодох, ярихад бэрхшээлтэй
Сэтгэлийн түгшүүр, төөрөгдөл Санах ойн алдагдал
Амнези Сэтгэлийн хямрал
Логикгүй яриа
Нүд бүрэлзэх
ДУНД ТУН
Удрал
Хэт их шүлс ялгарах
Эмх замбараагүй сэтгэлгээ
Төөрөгдөл ба параной
Шизофрени хэлбэрийн зан үйл
ӨНДӨР ТУН
Таталт
Цус харвалт
Амьсгалын дутагдал
Кома
Үхэл

Т. Тухайн хүн өөрт тохиолдож буй зүйлсийг огт хянаж чадахгүй. Зарим нь хөөрч баясаж байхад зарим нь амь тэмцэж магадгүй юм.

У. Донтох өвчний шинж тэмдэгт суулгах, хүйтэн хөлс чийхрах, чичрэх зэрэг багтана.

Нэмэлт материал

Тамхины талаар

Хүний биед учруулах тамхины хор хөнөөлийг харуулсан судалгаа тоо томшгүй олон бий. 1999 оноос хойш, тамхины томоохон үйлдвэрүүд тамхи татах нь эрүүл мэндэд ямар хортойг олон нийтийн өмнө хүлээн зөвшөөрсөн юм.

Ганцхан ширхэг тамхины утаанд 7000 гаруй химийн бодис агуулагдаж байдаг ба тэдгээр нь:

Донтуулагч бодис никотин.

Нүүрстөрөгчийн дан исэл – биед гүйж буй цусны эргэлтийг боодог.

Давирхай – уушгин дотор хуримтлагдаж, хүчилтөрөгч-нүүрсхүчлийн солилцоонд саад учруулдаг.

Устөрөгчийн цианид – уушгины эсүүдийг мэдээгүйжүүлж, уушги өөрийгөө цэвэрлэх үйл ажиллагааг зогсоодог.

Хорт хавдар үүсгэдэг 60 гаруй химийн элемент агуулдаг.

Тамхи татахын хор уршиг

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын мэдээлснээс үзэхэд, тамхидалт нь өөр бусад өвчнөөс илүүтэй нас баралт, хөгжлийн бэрхшээлтэй болох шалтгаан болдог байна.

Дэлхий даяар жил бүр таван сая хүн тамхинаас болж нас бардаг байна. Үүнтэй харьцуулахад 2008 онд ХДХВ/ДОХ өвчнөөр хоёр сая хүн нас баржээ.

Тамхи татдаг хүмүүсийн тал хувь нь тамхинаасаа болж нас бардаг.

A smoker aged 11 to 15 years is three times more likely to die a premature death than someone who takes up smoking at the age of 20.

Тамхи татах нь уушгины хорт хавдартай болох магадлалыг 22 дахин нэмэгдүүлдэг.

Дэлхий дээрх нийт нас баралтын эхний 8 шалтгааны 6 нь шууд болон дам тамхидалттай холбоотой байдаг.

Тамхи татах нь амны хөндий, сав, элэг, бөөр, давсаг, ходоод гэдэс, умайн хүзүү, цусны хорт хавдартай болох эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.

Тамхи татах нь уушгийг дахин сэргэхээргүй гэмтээдэг ба дэлхий дээрх нас баралтын дөрөвт ордог уушгины хорт хавдрын шалтгаан болж байна.

Тамхи татдаг жирэмсэн эмэгтэй зулбах магадлал өндөртэй. Тамхи татдаг ээжээс төрсөн хүүхдүүд ихэвчлэн жин дутуу, өсөлт хөгжил нь саатсан байдаг.

Эцэг эх нь хоёулаа тамхи татдаг хүүхэд нярайн эндэгдэлд өртөх магадлал их байдаг.

Улсуудын хуулиар тамхи татахыг зөвшөөрсөн нас

Улсуудын ХУУЛИЙН ХУДАЛДАН АВАХ /
ТАМХИ ТАЛАХ НАС

Аргентин 16 / 18 (АЙМГИЙН ХУУЛИАС ХААРНА)
Австрали 18
Камерун 18
Канад 18 (Ихэнх мужид)
19 (Ньюфаундленд, Нова Скотиа, НЬЮ БРУНСВИК, Ханхүү Эдвардын АРАЛ, ОНТАРИО, БРИТАНИЙН КОЛУМБИ)
Хятад 18
Колумб 15
Коста Рика 18
Доминиканы Бүгд Найрамдах Улс 18
Египет 18
Энэтхэг 18

Улсуудын ХУУЛИЙН ХУДАЛДАН АВАХ /
ТАМХИ ТАЛАХ НАС

Япон 20
Малайз 18*
Мексик 18
Нидерланд 16
Папуа Шинэ Гвиней 18
Перу 18
Сингапур 18
Өмнөд Африк 18
Syria 18
Тайвань 18
Тайланд 18
Америкийн нэгдсэн улс 21

Мөрийтэй тоглоомын талаар

Мөрийтэй тоглоом нь олон төрөлтэй. Үүнд морины уралдаан, хөл бөмбөгийн тэмцээнд мөрий тавих, спортын сугалаа, хонжворт сугалаа авах, магадлалын тоглоомууд (рулет, блэкжак, баккарат гм), мөн найзуудтай тавьж тоглодог бага хэмжээний мөрий хүртэл багтана.

Мөрийтэй тоглоомыг хүлээн зөвшөөрдөг нэлээд олон улс байдаг. Жишээ нь: Сингапурт маш олон хүн улсын сугалааг тогтмол худалдаж авдаг ба зарим нь бүр азаа турших зорилгоор “азын сугалаа”-нд хэдэн цаг дугаарлан зогсдог. Харин Австралийн зарим мужид паб, клубүүдэд автомат машин байрлуулсан байх нь элбэг. Ливан улсад үе үе покерын тэмцээн зохион байгуулдаг казинонууд байдаг. Мэргэжлийн покерын тэмцээнийг олон улсын хэмжээнд хуулиар хүлээн зөвшөөрсөн байдаг.

Хэдий тийм боловч ихэнх улс орон мөрийтэй тоглоомын тодорхой зарим төрлийг хуулиараа хориглосон байдаг. Жишээ нь: Саудын Араб гэх зэрэг улсад мөрийтэй тоглоомыг бүхэлд нь хориглодог. Зарим улсууд Сингапуртай адил (2005 онд казино тоглоом хуулиар зөвшөөрөгдөхөөс өмнө) арилжааны зорилготой мөрийтэй тоглоомыг хуулиар хориглодог ч нийтийн мөрийтэй тоглоом (Баасан гаригийн орой найзуудаараа покер тоглох г.м) болон төрийн хяналтад байдаг мөрийтэй тоглоомын үйлчилгээ эрхэлдэг аж ахуйн нэгжүүдийг зөвшөөрдөг. Түүнчлэн Нэгдсэн вант улс гэх мэт эрх чөлөөт улсуудад тодорхой дүрэм журмыг (төлбөрийн хамгийн доод хэмжээ, бүртгэл, үйл ажиллагаанаас олсон орлогод онцгой татвар ногдуулах г.м) мөрдөж л байвал арилжааны зорилготой мөрийтэй тоглоомыг зөвшөөрдөг. Мөрийтэй тоглоомыг хуулиараа хүлээн зөвшөөрдөг, эрх чөлөөтэй улс орны хувьд ч түүний шууд болон шууд бусаар нийгэмд үүсгэдэг асуудлуудыг засгийн газар нь хүлээн зөвшөөрдөг.

Мөрийтэй тоглоом нь донтуулах, аюул дагуулах магадлалтай. Мөрийнд тавьсан багахан мөнгө ямар ч хоргүй, аюулгүй санагдаж болох ч цаашдаа эрсдэл үүрэх тэмүүлэлтэй болох, эмгэг дон болж хувирах зам руу хөтлөх эрсдэл үргэлж байдаг.

Нийт хүмүүсийн ихэнх нь бага-эрсдэлт тоглоомчид байдаг. Тэд зөвхөн найзуудтайгаа цагийг өнгөрөөх, хөгжилдөхийн тулд л тоглодог.

Ингэхдээ тодорхой хязгаартай цагт, урьдчилан алдаж болох мөнгөө тооцсон байдаг. Гэвч хүмүүс ямар нэг зүйлээс зугтахын тулд эсвэл эрсдэл үүрэхийг хүсэж мөрийтэй тоглоом тоглож эхэлбэл энэ нь донтох эмгэг болж хувирдаг. Тэдний хувьд мөрийтэй тоглоомд хожих нь өөрийгөө мундаг гэдгийг батлах, зовлонгоосоо зугтаах, сэтгэл хөөрөх шалтгаан болдог.

Мөрийтэй тоглоом нь зугаа цэнгэлээс өөрийгөө үнэ цэнтэй гэдгээ мэдрэх арга, асуудлаа хурдан шийдвэрлэх хуурамч найдвар болтлоо өөрчлөгддөг. Гэвч мөрийтэй тоглоомд олсноосоо ихийг алддаг бөгөөд мөнгөөр аз жаргалыг олж авч, эсвэл хүмүүсийг зовлонд унагасан гэм нүглээ арилгаж чадахгүй гэдгийг ихэнх гэр бүл болон архаг тоглоомчид хэлэх болно.

Мөрийтэй тоглоомд донтох эмгэг

Сэтгэцийн эмгэгийн статистик болон оношилгооны гарын авлагад (DSM-IV буюу 4 дэх удаагийн хэвлэлт) зааснаар мөрийтэй тоглоомд донтох эмгэг нь сэтгэцийн өвчний нэгэн төрөлд ангилагдаж байна. Энэ эмгэгийг оношлохдоо мөрийтэй тоглоом тоглохгүй байж чадаж байгаа эсэхийг харгалзахаас гадна, донтолтын шинж тэмдгийг илтгэх дараах нөхцөлүүдээс дор хаяж тав нь таарч байгаа эсэхийг шалгадаг:

Мөрийтэй тоглоомд автах.

Хүссэн сэтгэлийн хөөрлөө мэдрэхийн тулд илүү их мөнгө олох зорилгоор тоглох.

Мөрийтэй тоглохоо больё гэж бодсон ч өөрийгөө хянаж чадахгүй ахин дахин тоглочхоод байгаадаа шаналах.

Мөрийтэй тоглохоо болих гэж хичээх үед тайван бус болж бухимдах.

Ямар нэг асуудлаас зугтахын тулд, эсвэл сэтгэлээ сэргээхийн тулд мөрийтэй тоглох.

Мөрийтэй тоглоод алдсан мөнгөө (шархаа “нөхөх”) эргүүлж олохын тулд дараа нь байнга ахин дахин тоглох.

Мөрийтэй тоглоомтой холбоотой зүйлсээ нуухын тулд гэр бүл, эмч болон бусад хүмүүст худлаа хэлэх.

Мөрийтэй тоглохын тулд хуурамчаар юм үйлдэх, луйвар хийх, хулгай хийх, мөнгө шамшигдуулах зэрэг хууль бус үйлдлүүд хийх.

Мөрийтэй тоглоомоос болж чухал харилцаа, ажил, боловсрол, боломжуудаа эрсдэлд оруулж, эсвэл бүр алдаж байсан бол.

Мөрийтэй тоглоомоос болж санхүүгийн хүндрэлд орж, бусдын өгөх мөнгөнөөс хараат болсон бол.

Мөрийтэй тоглоомд донтох эмгэгийн үр дагавар

Мөнгөний асуудлаа байнга ярьж гомдоллох, сэтгэлийн гүн хямралд орох, амиа хорлох талаар бодох зэрэг маш олон хэлбэрээр мөрийтэй тоглоомд донтох эмгэг илэрдэг. Мөрийтэй тоглоомд донтогсод сайн унтаж амарч чадахгүй, ихэнх цагийг санаа зовнилтой өнгөрөөдгөөс гадна эрүүл мэнд нь сайнгүй, мөн ажил хөдөлмөр эрхлэхгүй байгаа зэрэг нөхцөл байдалдаа дүн шинжилгээ хийж, тоглоомд донтох эмгэгтэй болсноо мэдэх боломжтой.

Түүнчлэн мөрийтэй тоглоомд донтох нь гэр бүлийн гишүүдийн харилцааг тасалж, улмаар гэр бүлийг сүйрүүлдэг.

Мөрийтэй тоглоомд донтох эмгэгтэй хүмүүсийн гэр бүлээс авсан ажиглалт судалгаанаас үзвэл:

Төлөгдөөгүй байрны төлбөрүүд хуримтлагдах

Хадгаламжид байсан мөнгө алга болох

Юунд зарцуулсан нь мэдэгдэхгүй өртэй болох

Эд зүйл, хөрөнгөө барьцаанд тавих

Хүүхдийн тэтгэмж “алга болох”

Мөнгөтэй холбоотой сэдвээс булзах

Кредит буюу зээлийн картаас тооцоолоогүй урьдчилгаа мөнгө гарсан байх

Ямар ч найдваргүй бизнест хөрөнгө оруулах

Ажлаа таслах, ажилгүй болох эсвэл шинэ ажил хайх бодолгүй болох

Хангалттай орлоготой ч үргэлж мөнгөний дутагдалтай байх зэрэг асуудлууд байдаг байна

Энэ бүх нөхцөл байдал гэр бүлийн харилцааг гэмтээж, түүнийг гэр бүлээ байтугай өөрийгөө авч явж чадна гэдэг ойрын болон бусад хамаатнууд нь эргэлзэж эхэлнэ. Гэрийн санхүүг гэр бүлийнхээ төлөө зарцуулж чадна гэдэгт түүнд итгэхээ болино.

Мөрийтэй тоглоомчин бүх зүйлээ алдаад ирэхээрээ хууль бус мөнгө хүүлэгчээс мөнгө зээлэх юм уу, гэмт хэрэгт холбогдох зэрэг хууль бус аргаар мөнгөтэй болох магадлалтай. Аль нь ч байсан эдгээр нь олон нийтийн аюулгүй байдалд муу нөлөө үзүүлдэг. Мөнгө хүүлэгчид нь зээл авсан хүнийг болон тэдний гэр бүлийнхнийг, мөн цаашлаад ямар ч гэм зэмгүй хөршүүдийг нь дарамталдаг. Мөнгө олохын тулд гэмт хэрэг үйлдэх нь бусдыг болон бусдын хөрөнгийг аюулд оруулж буй хэрэг юм.

[Сингапур улсын Сэтгэцийн эрүүл мэндийн байгууллагын донтох эмгэгийн Үндэсний удирдлагын газрын ахлах зөвлөгч Патрик Тиогийн ‘‘Мөрийтэй тоглоомын дон: Тодорхойлолт болон Оношзүй’’ ба ‘‘Мөрийтэй тоглоомд донтох өвчний өнгөлөн далдлалт’’ семинарын тэмдэглэлд үндэслэв. 2006 оны долдугаар сар.]

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 2: Хил хязгаар

Зорилго:

Эрсдэл өндөртэй зан үйлтэй холбогдуулан өөрсдийн хил хязгаарыг тогтооход нь хүүхдүүдийг уриалан дэмжих.

Шаардлагатай зүйлс

Сургалтад оролцогчийн гарын авлага

Үзэг / харандаа

Заавар

1. Дээр дурдсан эрсдэлтэй талбаруудад өөрсдийн тодорхой хил хязгаарыг татах хэрэгтэй гэдгийг ойлгуулж, яг одоо хил татах цаг нь ирээд байна гэдгийг тайлбарлана.

2. Гарын авлагад бидний ярьсан эрсдэл өндөртэй дөрвөн зан үйлд таваас долоон төвшний хил хязгаар тогтоож болох тухай өгүүлсэн байна. Тэдгээрийн алиныг нь сонгож өөрсдийн хил хязгаар болгохыг хүүхдүүдээс асууж, сонголтынхоо доогуур зурахыг хүс.

Сонгох хэрэгтэй хил хязгааруудыг зураасаар зааглан доор харуулсан байна. Гэхдээ өөрийн соёлд нийцүүлэн зураарай.

Хаагуур хилээ зурвал зүгээр вэ гэдэг санаа өгөхөөр дараах шугамыг татлаа. Харин чи өөрийнхөө ахуй соёлын байдалд нийцүүлэн хилийн шугамаа татаарай.

Согтууруулах ундаа

Би согтууруулах ундаанаас хол байх бөгөөд насанд хүрээгүй хүүхдүүдийг архи, согтууруулах ундаа уухад уриалсан үйл ажиллагаанаас зайлсхийх болно. Би насанд хүрсэн хойноо зөвхөн гэр бүлийн тэмдэглэлт баяраар согтууруулах ундаа хэрэглэх ба ингэхдээ ганц, хоёр хундаганаас хэтрүүлэхгүй.

Би зөвхөн нийтийг хамарсан арга хэмжээн дээр л ууна. Тэгэхдээ өөрийнхөө хүссэн хэмжээгээр ууна. Согтсон ч хамаагүй.

Би уумаар санагдсан үедээ хүссэн газраа, хүссэн хүнтэйгээ ууна. Согтсон ч хамаагүй.

Шашны үзэл үнэмшлийг хүндэтгэж үзвэл зохино. Жишээ нь: Исламын шашинтай хүн архи уух хориотой байдаг.

Мансууруулах бодис

Би хар тамхинаас үүрд хол байх ба аливаа бодисыг туршиж үзэх, хууль бусаар хэрэглэхтэй холбоотой бүхий л үйл явдлаас зайлсхийнэ.

Би өөрөө хар тамхинаас хол явах боловч түүнийг хэрэглэж үзсэн хүмүүстэй найрсаг харилцаатай хэвээр байх болно.

Би олон төрлийн хар тамхи, бодис “туршиж үзэх”-ийг хүсэж байна.

Би хар тамхийг зорьж хайхгүй ч гэсэн найзад маань марихуан байвал сониуч зангаа дарахын тулд ганц удаа туршиж үзнэ.

Хэрэв спортын амжилт, сурлагын дүнгээ дээшлүүлэхэд хар тамхи, мансууруулах бодис тустай юм шиг санагдвал хэрэглэж магадгүй.

Хар тамхи, мансууруулах бодис хэрэглэхэд яг ямар байдгийг үнэхээр мэдмээр байгаа болохоор түүнийг олж өгч чадах хэн нэгнийг хайна. Гэхдээ ганц л удаа хэрэглэж үзнэ.

Би нэг төрлийн хар тамхи, мансууруулах бодисыг дагнаж хэрэглэмээр байна. Түүнээс надад учруулах бие физиологийн, нийгмийн юм уу хуулийн үр дагавар огт хамаагүй.

Тамхи

Би хэзээ ч тамхи татахгүй бөгөөд тамхичдаас аль болох хол байна.

Би хэзээ ч тамхи татахгүй. Гэхдээ тамхи татдаг хүмүүстэй нөхөрлөхөөсөө дургүйцэхгүй.

Би тамхи татмаар санагдсан үедээ татна.

Би тамхи хайж явахгүй ч хэрэв найз маань санал болговол сониуч зандаа хөтлөгдөн сорж үзэж магадгүй.

Би өөрөө хайрцаг тамхи/вап худалдаж авахгүй, гэхдээ хэрэв би тамхи татдаг хэсэг нөхөдтэйгөө хамт байж, стресст орвол тэдэнтэй хамт тамхи татах болно.

Би өөртөө тамхи худалдаж авахгүй ч, тамхи татдаг найзуудтайгаа хамт байгаа үедээ татмаар байгаа эсэхээсээ үл хамааран тэдэнтэй хамт тамхилна.

Би стресстсэн үедээ, эсвэл найз нартайгаа хамт байхдаа татах зорилгоор тамхи худалдаж аваад, биедээ авч явна.

Мөрийтэй тоглоом

Би мөрийтэй тоглоомын бүх хэлбэрээс хол явна.

Мөрий, бооцоо тавихгүйгээр тоглож байгаа тохиолдолд тоглоно.

Найз нартайгаа уулзсан үедээ бооцоо багатай тоглоомд хааяа оролцоно.

Покер юм уу компьютер тоглоомын газар өөрт тохирсон хэмжээний бооцоо тавьж тоглоно.

Бооцоо нь ямар байхаас үл шалтгаалан нийтийг хамарсан мөрийтэй тоглоом тоглоно.

Би эхэлснээсээ илүү мөнгө олно гэсэн ганц зорилготойгоор мөрийтэй тоглоно.

3. Бүх хүүхдүүд хил хязгаараа сонгож дууссаны дараа цөөн хэдэн хүүхдээс хаагуур хязгаар татсан, яагаад тийм хил зааг тавихаар сонгосноо хуваалцахыг хүснэ үү. Үүний дараа та өөртөө аль хил хязгааруудыг тогтоосноо, сонгосон шалтгаанаа тайлбарлаж өгөөрэй. (Тэмдэглэл: Бид аюулгүй, эрүүл хил хязгаар тогтоохын тулд тасархай цагаан зураасыг давах ёсгүй юм.)

Хил хязгааргүй амьдрахын үр дагавар

Тодорхой хил хязгааргүй байх нь зарим ноцтой үр дагавруудыг авчирдаг.

Харуусал

Тухайн зүйлийг хийгээгүй байсан ч болоосой гэмээр зүйл хийсэн үедээ бид харамсдаг. Их архи уусны маргааш дотор муухайрах шиг тун удалгүй харамсал дагуулах тохиолдол байдаг бол зарим үед хэдэн сар, бүр хэдэн жилийн дараа харамсахад хүргэдэг тохиолдол ч бий. Жишээ нь: Бага залуугаасаа тамхи татсан эр дунд эргэм насандаа уушгины хорт хавдартай болсноо мэдэх гэх мэт.

Ер нь харамсал тээхгүй амьдрах боломжтой болов уу? Бараг л үгүй байх, гэвч хэрэв бид тодорхой хил хязгаар тогтоож чадваас өөрсдийн сэтгэлд төрөх мэдрэмж, биед ялгарах даавар, найзуудын нөлөө юм уу нөхцөл байдлаас шалтгаалалгүй, надад юу чухал вэ гэдгийг эргэцүүлж, түүн дээрээ үндэслэн эрүүл зөв сонголтыг хийж чадна.

Бэрхшээл зовлон

Тодорхой хил зааггүй амьдарвал эрсдэлтэй, хууль бус зүйл рүү халтирч унахад амархан байдаг. Согтуугаар жолоо барих, хар тамхи, мансууруулах бодис хэрэглэх, хүч хэрэглэх зэрэг нь хэрэгтэн, хохирогч, тэдний гэр бүл болоод нийгэмд маш их төлөөс үүрүүлдэг эрсдэлтэй үйлдлүүдийн жишээ юм.

Зарим хүмүүс, би асуудалд орох үгүй нь зөвхөн миний л мэдэх хэрэг, миний л амьдрал гэдэг. Гэвч энэ хэр үнэн бэ?

Хууль бус мөнгө хүүлэгчид мөнгөө авахаар танай байрны хаалгыг балбахдаа тэднээс мөнгө зээлсэн хүн өрөөндөө байгаа эсэх, эсвэл энэ хаяг дээр оршин байгаа эсэх нь огт хамаагүй, мөнгөө олж авах хүртлээ тэр байранд амьдардаг хүмүүсийг дарамталсаар байх болно. Хил хязгаараа тодорхой тогтоогүйгээс болж гарах үр дагавар нь зөвхөн тухайн хүнээр зогсохгүй, хажуу ойр байгаа гэмгүй хүмүүсийг ч дайрдаг юм.

Бие махбод, сэтгэл санааны хохирол

Үерхлийн харилцаанд тодорхой хил хязгаарыг тогтоож, баримтлахгүй байх нь маш эрсдэлтэй. Жишээ нь: Эрэгтэй эмэгтэй хоёрын аль нэг нь, эсвэл хоёулаа согтууруулах ундаа хэтрүүлэн хэрэглэх, эсвэл мансууруулах бодис хэрэглэвэл болзооны үеэрх хүчингийн хэрэг гарах магадлал өндөр байдаг. Болзооны үеэрх хүчингийн хэрэг буюу танилын хүчингийн хэрэг нь хохирогчийн танилцсан хүн эмэгтэйг согтоож эсвэл хар тамхинд мансуурч өөрийн ухаангүй болсон байхад нь хэргээ үйлдсэн ч, энэ бүхэн эмэгтэйн хувьд маш том бие, сэтгэлийн дарамт болж үлддэг. Болзооны үеэрх хүчингийн хэрэгт өртсөн ихэнх эмэгтэйчүүд согтууруулах ундаа болон мансууруулах бодисын нөлөө, эсвэл болсон явдлаас үүдсэн айдсын шокоос болоод юу болсныг сайн санаж чаддаггүй.

Гүнзгийрүүлж үзье

“Энэ үнэхээр ‘Тийм сүйдтэй юм биш!’ гэж үү?” гэж хэлэхээсээ өмнө дараах асуултуудыг эргэцүүлэн бодоорой:

Хэн нэгэн намайг харж байвал (хүндэлж явдаг хүнийхээ нүдэн дээр) би үүнийг хийх байсан уу?

Үүнээс болж хэн нэгнийг гомдоох уу? (Жишээ нь: Би ингэе гэж бодоогүй ч найз нөхөд, гэр бүлийнхнээ гомдох уу?)

Миний энэ үйлдлийн үр дагавар юу байх вэ? Тэр үр дагаврыг үүрэхэд би бэлэн байна уу?

Тэр үр дагаврыг би дааж амьдарч чадах уу?

Эдгээр өндөр эрсдэлт зан үйлүүд чиний ирээдүйн зорилгод хэрхэн нөлөөлөх вэ?

Зорилго:

Бие махбодоор хүрэлцэх болон сэтгэл хөдлөлдөө тодорхой хил хязгаар тогтоохгүй бол “тодорхой бус бүс”-д амархан тухлах аюултай гэдгийг хүүхдүүдэд ойлгуулах.

Оршил

Эрүүл харилцаа нь сэтгэл хөдлөл, бие махбод болон сэтгэлзүйн тодорхой хил хязгаарыг шаарддаг. Энэ нь хүмүүний бүхий л харилцаанд, ялангуяа, эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн хоорондох харилцаанд маш чухал юм.

Охид, хөвгүүд хоорондоо дотно үерхдэг бол нөхөрлөл болон “үерхэл”-ийн хоорондох зааг үгүй болж, тэр зааг хаана байгаа, хэзээ зөрчигдсөнийг хэн нь ч хэлж мэдэхгүйд хүрнэ. Нэг нь бид ердөө л сайн найзууд гэж бодож байхад, нөгөө нь үерхэж байгаа гэж бодож ч магадгүй. Ийнхүү тэд тодорхой бус бүсэд гацах ба шархалж, урам хугарах эрсдэл үүснэ.

Хамгийн илэрхий хил зааг бол бие махбодын хил зааг юм. Энэ нь нөхөрлөл юм уу үерхлийн харилцаанд ямар байдал зохистой вэ гэдгийг тодорхойлох явдал юм. Харин тэр заагийг хэн нэгэн зөвшөөрөлгүй давах үед доромжлогдсон мэт санагдах болно. Биеийн хил хязгаарыг тогтоосноороо чиний биеийг хэн нэгэн үл хүндлэх, дээрэлхэхийг оролдох үед “үгүй” гэж хэлэх эрхтэй гэдгээ сайн мэдэх дасгалжуулалт болдог.

Ихэнх хүмүүс онгон байдлаа нэг шөнийн дотор алддаггүй. Харин энэ нь аажмаар хил заагийг түлхэж, өөрсдийн үнэлэмжээ доошлуулан буулт хийж, хийж буй үйлдлээ зөвтгөн, өөрийгөө өөгшүүлж удаан явсны үр дагавар байдаг.

Тэд нэг мэдэхэд хүслийн галд шатаж, тухайн үед “зөв” санагдаж байгаа мэдрэмждээ бууж өгсөн байдаг.

Сэтгэл хөдлөлийн хил хязгаар бол илүү нарийн хил зааг юм. Үүнд сэтгэл хөдлөлийн маш нарийн төвөгтэй, бэрхшээлтэй хэлбэрүүд багтаж байдаг учраас тэр. Нэг нь нөгөөгөөсөө ‘‘шаардсан’’ юм уу, нөгөөгөө хянахыг хүсэж эхлэх үед хил зааг зөрчигдсөн байдаг. Анхны болзоондоо өөрсдийн бүх нууцаа дэлгэх гэх зэргээр үерхлийн харилцаанд хосууд бие биедээ хэтэрхий ихийг, хурдан нээх үед тэд өөрсдийгөө сэтгэл хөдлөлийн хоосон хийгээр дүүрсэн холбоонд оруулж байгаатай ижил хэрэг болдог.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: DTR буюу харилцааг тодорхойлох нь

Зорилго:

Охид-хөвгүүдийн харилцаа нөхөрлөлийн янз бүрийн төрөл дээр өөр өөр хил хязгаар тогтоосон үед бие биеэсээ ямар хүлээлттэй болдгийг тодорхойлох.

Шаардлагатай зүйлс

Сургалтад оролцогчийн гарын авлага

Үзэг / харандаа

Заавар

1. Сургалтын гарын авлагад буй хүснэгтийг бөглөхийг тэднээс хүснэ үү. Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс, охид, хөвгүүдийн хоорондын дараах төрлийн харилцаанд тохирох хүлээлтийг харгалзах дөрвөлжинд “зөв” тэмдэг тавих юм. Үүнд:

Энгийн найзууд / танилууд

Дотнын найзууд

Дөнгөж болзож эхэлж байгаа (хоёулаа эсвэл аль нэг нөгөөдөө сайн гэдгээ илэрхийлсэн үе)

Хосын үерхэл (онцолж үерхэх)

Гэрлэлт (бие биедээ насан туршийн амлалт өгсөн үе)

Хүлээлт

Би тэр хөвгүүн / охин-г … гэсэн хүлээлттэй байдаг.

Гудамжинд, сургууль дээр таарахдаа “Сайн уу!” гээд өнгөрнө.

Төрсөн өдрөөр бэлэг авч өгнө

Утсаар тогтмол ярина

Төгсөлтийн баяр гэх мэт онцгой үеүдэд надад бэлэг өгөх юм уу, миний төлөө ямар нэг зүйл хийж өгнө

Муу дүн авах, гэрт асуудал үүсэх гэх мэт хүнд үед намайг сэтгэл санаагаар дэмжинэ

Намайг уйлахад бүх зүйлээ хойш тавин, миний дэргэд байна.

Заримдаа ямар ч шалтгаангүйгээр бэлэг өгч, гэнэтийн бэлэг барина.

Намайг хүссэн үед татгалзалгүйгээр миний найз нартай уулзана
[Анхаар: Уулзах гэдэг нь бусад хүмүүстэй юм уу хүмүүсийн дэргэд уулзаж, цагийг хөгжилтэй өнгөрүүлэх гэсэн утгатай.]

Миний сэтгэл санааг хүндэлж, мэдрэмжтэй хандана

Надад асуудлаа ярьж, хамт зөвлөлдөнө.

2. Хариултаа бусадтайгаа хуваалцахыг хэдэн хүүхдээс хүсэж, тэд тодорхойгүй нөхцөл байдалд орсон эсэхийг асууж танд.

[Жишээ нь: Оролцогчдын дундаас нэг охин өөрийг нь сэтгэлээр унасан үед эрэгтэй “найз” нь бүх зүйлээ хойш тавин өөр дээр нь ирнэ гэсэн хүлээлттэй байдаг гэж хэлбэл тэр найз нь өөр нэг эмэгтэй найзынхаа төлөө өөртэй нь уулзах уулзалтаа цуцалбал ямар санагдах вэ гэж асуугаарай.]

3. Хамтдаа их цаг өнгөрүүлэх нь хүлээлтийг (ялангуяа, охид) тасралтгүй үүсгэж байдгийг хүүхдүүдэд тайлбарла. Харилцааны ялгаатай түвшнүүдэд сэтгэл хөдлөлийн зохистой хил заагийг тогтоох нь зөв гэдгийг бид мэдэж байх хэрэгтэй. Нэг тал нь бэлэн биш байхад нөгөө хүн нь дотно байдлаа лавшруулах гэж оролдвол харилцаа нурж ч магадгүй юм.

4 Өөр өөр харилцаануудад тохирох зохистой, эрүүл хүлээлтийн талаар ярилцан, өөрийн мэдэх жишээнүүдээс ярьж өгнө үү.

ЭНЭ НАЙЗУУД ДОТНЫ НАЙЗУУД ХАНДУУЛСАН БОЛЗОО ТОГТВОР БОЛЗО ГЭРЛЭЛТ

A ✔ ✔ ✔ ✔ ✔
Б — — ✔ ✔ ✔
C — — — ✔ ✔
Д — — — ✔ ✔
Э — ✔ ✔ ✔ ✔
Ф — — — — ✔
Г — — — ✔ ✔
Х — — — ✔ ✔
I — ✔ ✔ ✔ ✔
Ж — — — — ✔

Анхаар: Дээрх хүснэгтэд санал болгосон загвар нь ахуй соёлын ялгаанаас хамааран өөр байж болно.

Тодорхой бус байдалтайгаар тайван яваад байх хэрэггүй.

Харилцааны тодорхой бус бүсэд удаан хугацаагаар байх нь төөрөгдлийг бий болгодог. Үүнээс болж сэтгэл хөдлөл нь галзуу хулгана дээр суусан юм шиг болдог (хэн нэгнийх нь, эсвэл хоёулынх нь) ба эрүүл харилцаа / нөхөрлөлийг аюулд оруулдаг.

Нөхөрлөж байсан залуус хэрхэн сэтгэл хөдлөлийн хил хязгаарыг давсныг харуулсан бодит амьдралын энэ жишээ:

Нэгэн хөвгүүн ба түүний “найз”-д тохиолдсон түүхээс:

“Найзалдаг хөвгүүн нь сургуулийн бүжгийн үдэшлэгт өөр охиныг өөрийнхөө хос болгохоор гуйсан тухай надад уйлан ярьсан нэг охиныг би мэддэг юм. Хэдий тэд бие махбодын хувьд дотно харилцаанд ороогүй ч маш их цагийг хамтдаа өнгөрүүлж, бүхий л зүйлийн талаар ярилцдаг байжээ. Өөр охиныг бүжигт урьсныг нь мэдсэн охины сэтгэл шархалж, хөвгүүнтэй уулзан өөрсдийнхөө харилцааны талаар ярьжээ. Гэтэл мөнөөх хөвгүүн түүнийг жирийн найзаа гэж боддог байсан тул түүний ярихыг сонсоод маш их цочирджээ. Охин түүнийг нь мэдээд тэнгэрт ниргүүлэх шиг л болжээ. Ийнхүү тэдний харилцаа яг салалт шиг гашуунаар дууссан байна.”

Сэтгэлийн хил хязгаарууд: Чиний сэтгэл хөдлөл бол зөвхөн чинийх.

Хэн нэгнээр сэтгэл хөдлөлөө бүү удирдуул, чиний сэтгэл хөдлөлийг хянах эрхийг бүү өг.

1. Хүлээлтээ тодорхойл

Ямар найзуудаасаа юуг хүсэж хүлээх, юуг хүлээх хэрэггүй вэ гэдгээ мэддэг бай. Хэрэв чиний хувьд их хэцүү өдөр өнгөрсөн бол сайн найзыгаа намайг сонсож, тайвшруулж өгнө гэж найдаж болох ч танилцаад дөнгөж 2 хонож байгаа хүнээс ийм зүйл найдах хүлээх хэрэггүй. Хэрэв чамд эсрэг хүйсийн сайн найз байдаг бол сэтгэлийн хил хязгаар бүр илүү чухал. Хил зааггүй бол хэн нэг нь бид илүү дотно харилцаатай гэж бодож байхад, нөгөө нь бид “зүгээр л найзууд” гэж бодсоор буруу ойлголцол үүсэх магадлалтай.

2. Сэтгэлээрээ татагдахаас сэргийл

Чамайг хувийн асуудлаа ярихад түүнийг чинь сонсож өгөх хүнтэй байна гэдэг гайхалтай хэрэг. Гэвч бие биеэсээ сэтгэлзүйгээр хэт хараат байхаас болгоомжил – тэр хүн чамайг үргэлж “аврах” ёстой ба тэр хүнгүй бол чиний амьдрал нурахад хүрнэ. Сэтгэл хөдлөлийн хараат харилцаа нь аль аль талыг дөнгөлүүлсэн мэт байдалд оруулдаг.

3. Сэтгэл санаагаар барьцаалж байгааг анзаарч мэд

“Хэрвээ чи надтай өдрийн хоол хамт идэхгүй юм бол би сэтгэлээр унаад, дахиж хэзээ ч юм идэхгүй шүү” гэх мэт үг ярианаас болгоомжил. Найзуудтайгаа илэн далангүй, байгаагаараа байна гэдэг бол хүссэндээ хүрэхийн тулд тэдний сэтгэл хөдлөлийг ашиглах, өөрийнхөөрөө байлгах гэж тулгахаас огт өөр зүйл юм.

Идэвхжүүлэлт 2: Жигнэмэгтэй яриа

Зорилго:

Бие махбодын дотносол дээр тодорхой хил хязгаар тогтоож мөрдөхгүй байх аваас буцааж болшгүй үр дагаврууд гардаг гэдгийг тайлбарлаж харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Нэг боодол Oreo (юм уу төстэй) хавчуургатай (ванильтай хавчуургатай) жигнэмэг [оролцогчдын хагаст нь хүрэлцэхээр байх]

Нэг боодол Oreo (юм уу төстэй) хавчуургатай (шоколадтай хавчуургатай) жигнэмэг [оролцогчдын хагаст нь хүрэлцэхээр байх]

Өөр хувилбар болгоод дараахыг ашиглаж болно:

Гүзээлзгэнийн чанамал түрхсэн НЭГ зүсэм талх

Газрын самрын нухаш түрхсэн НЭГ зүсэм талх

Даалгаврыг сайн дураар гүйцэтгэх 2 сурагч (илүү сонирхолтой болгохын тулд дуу шуутай охин болон хөвгүүнийг сонговол зүгээр)

Заавар

1. Ангийн хүүхдүүдийн хагаст нь ванилийн хавчуургатай Oreo жигнэмэг өг. Үлдсэн хүүхдүүдэд шоколадтай хавчуургатай Oreo жигнэмэг өг.

2. Ванилийн хавчуургатай Oreo жигнэмэг авсан оролцогчдыг шоколадтай хавчуургатай Oreo жигнэмэг авсан оролцогчдоос нэг хүнийг сонгож хоёр, хоёроороо бол гэж хэл.

3. Таны ярих түүхийн дагуу бүх оролцогчдыг жүжиглэхийг хүс. Хоёр жигнэмгээ та хоёр (Жак, Жилл гэх мэтээр) нэрлэж болох юм. Түүх нь ийнхүү өрнөнө:

Jack and Jill are at a local café. Jack is very engrossed watching videos on YouTube®/in his World of Warcraft® game; Jill is chatting with her friends online/ checking her Instagram® feed.

Гэнэт Жилл салхиар сэвхийж, хамар цоргих Жакийн эрэгтэйлэг сүрчгийн үнэрийг үнэрлэн, Жакийн хажуугийн ширээнд суухаар шийднэ.

Жак санамсаргүй утсаа унаган авахаар тонгойхдоо Жиллийг зэрвэс харна.

Тэдний харц тулгарна. “Анхны харцаар дурлалын” оч гялбана.

Тэд танилцаж, яриа өрнүүлсээр хажуугийн зайрмагийн газар руу явцгаана.

Over ice cream, they realize they have a lot in common and decide to exchange numbers and add each other on Instagram®.

Тэд маргааш нь хамт кино үзэж, паркаар зугаалах үед тэдний гар санамсаргүй шүргэлцэн, улмаар тэд хөтлөлцөнө.

Ийнхүү тэдний дунд гайхалтай харилцаа үүснэ. Тэд болзсоор л, нэг өдөр Жак Жиллийг гэрт нь хүргэж өгчхөөд хацар дээр нь үнсжээ.

Тухайн мөч үнэхээр сайхан мэдрэгдэж байсан учраас тэд зогсож чадсангүй. Улам хүчтэй үнсэлцэж үнгэлдэж байлаа.

Гэрт нь хэн ч байхгүй өдөр Жак Жиллийг хичээл хийе хэмээн урьжээ. Удалгүй тэд үнсэлцэн, илж таалж эхэлжээ. Тэдний хувцас тайлагдаж, нэг л мэдэхэд тэд бэлгийн харьцаанд орсон байжээ. (Оролцогчдыг хавчуургатай жигнэмгээ хоёр салгахыг хүсээд, аль их хавчуурга наалдаж үлдсэн талыг нь гарт нь бариулж, тэдний бие махбодыг төлөөлж байна гэж хэл. Тэгээд тэр хоёр хоёр жигнэмгээ хооронд нь барьцалдуулан наалдуулна. Үүгээрээ хоёр хүн бэлгийн харьцаанд орохдоо хоорондоо хэрхэн холбогддогийг харуулж байгаа юм).

Маш хурдан хугацаанд бэлгийн харьцаа тэдний харилцааны гол цөм болсон байна. Гэвч хэдэн сарын дараа тэдний хооронд том маргаан болж, Жилл өөрийгөө Жакад тийм ч хайртай биш гэдгээ мэдээд, түүнийг хаяхаар шийднэ. (Оролцогчид нийлүүлсэн жигнэмгээ салгаад, бусдадаа харуулан барина.)

4. Жигнэмгийг салгасны дараа ямар харагдаж байгааг хүүхдүүдээс асууна уу. Ваниль болон шоколадтай хавчуурга нь хоорондоо уусаад, нэг нэгэндээ наалдаж үлдсэн байна.

5. Түрүүний түүхэнд гарсан шиг бие махбодын дотно харилцаа тийм хурдан / эрчтэй өрнөхгүй байж болох ч эндээс нэг зүйл тодорхой харагдана. Нэг үйлдэл дараа дараагийнхаа үйлдэл рүү хөтөлдөг гэдгийг тайлбарла.

6. Бэлгийн харьцаа нь түүнд оролцсон хүмүүсийн дунд гүнзгий холбоо бий болгодог гэдгийг оролцогч нарт тайлбарла. Жигнэмгийг хооронд нь наалдуулаад, буцаагаад салгахад ваниль, шоколадны хавчуурга хоорондоо холилдон, бие биедээ наалдаж үлдсэн байсан шиг, бэлгийн харьцаанд орсон хүмүүс бие биедээ өөрийнхөө нэгэн хэсгийг үлдээдэг. Тэд хэдий өөр өөр замаар салж явсан ч бие биедээ ул мөрөө үлдэх болно.

7. Бэлгийн харьцаа гэх биеийн болон сэтгэлийн гүн харилцаа нь зөвхөн гэрлэлтийн харилцаа буюу гэр бүлийн хосын хил хязгаар дотор л аюулгүй гэдгийг тодотгож хэлээрэй. Бэлгийн харьцаа нь хосууд хуримын өдрөө бие биедээ өгсөн тэрхүү амлалтыг бататгадаг холбоог бий болгодог юм.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Салшгүй наалдах нь

Зорилго:

Бэлгийн харьцааны үеэр бий болдог холбоос хэр бат бөх байдгийг харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Урьдчилж цавуугаар наасан ягаан, цэнхэр 2 цаас - А4 хэмжээтэй

Наагаагүй дан ягаан, цэнхэр цаас (сонголттой)

Цавуу

Заавар

1. Та цавуудаагүй цааснуудыг ашиглах бол дан ягаан, цэнхэр цаасыг авч, цавуу ашиглан хооронд нь наана уу.

2. Дөнгөж сая наасан болон урьдчилаад наасан байсан хоёр цаасыг хүүхдүүдэд харуулаад, хоёр хүн бэлгийн харьцаанд орох үед тэдний биеэс окситоцин гэх даавар ялгардгийг цавуугаар дүрсэлж байгаагаа тайлбарла. Энэ даавар тухайн хоёр хүнийг холбох хүчтэй холбоог бий болгодог. (Энэ даалгаврын төгсгөлд буй Нэмэлт мэдээллээс Окситоцины тухай харна уу.)

3. Цавууг хатсаны дараа хооронд нь наасан цаасаа салгахыг оролд. Хэчнээн болгоомжтой салгах гэж оролдсон ч буцаад цэв цэвэрхэн цаас болж чадахгүй. Аль алинаас нь нөгөөдөө хэсгүүд нь наалдаж үлдэнэ.

4. Бэлгийн харьцаа нь тухайн хүн бүх зүйлээрээ нөгөө хүнтэйгээ холбогдоход хүргэдэг бөгөөд окситоцины ялгаралтаар энэ холбоос улам хүчтэй болж байдаг гэдгийг тайлбарла. Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанаас

5. үүдсэн сэтгэлзүйн үр дагаврууд нь зөвхөн бие махбодын холбоог больсноор биш сэтгэл санаа, сүнс, тэр ч байтугай биед ялгарах дааврын холбоог тасалснаас болж үүсдэг.

Бэлгийн харьцаа гэх биеийн болон сэтгэлийн гүн харилцаа нь зөвхөн гэрлэлтийн харилцаа буюу нөхөр, эхнэр хоёрын харилцааны хил хязгаар дотор л аюулгүй гэдгийг тодотгож хэлээрэй. Бие махбодын дотно харилцаанаас үүдсэн холбоо нь хуримынхаа өдөр нэг нэгнийхээ өмнө өгсөн амлалт шийдвэрийг нь улам бэхжүүлэх цавуу мэт ажээ.

Нэмэлт материал

Окситоцин

Бэлгийн харьцаанд орсон хүмүүсийн хооронд үүсдэг өвөрмөц холбоо нь зөвхөн сэтгэл хөдлөл юм уу сонголтын үр дүнд бий болдоггүй юм. Хүний биед хүмүүс хоорондын сэтгэлийн холбоог үүсгэдэг биохимийн механизм бий. Окситоцин гэдэг нь эх хүн хүүхдээ төрүүлэх үед мөн үүсдэг даавар юм. Энэ даавар нь эх хүний зөн совинг өдөөж, хүүхэдтэйгээ холбогдох холбоо болж, эх хүнийг үрээ хамгаалах зан чанартай болгодог. Жишээ нь: Эмэгтэй хүн 20-оос дээш секунд тэврүүлэх үед үүнтэй адил биохимийн урвал биед нь явагддаг.

Эрэгтэй хүн мөн адил окситоцин, түүнчлэн вазопрессин гэх амьдралын ханьтайгаа гүн холбогдож, тэднийгээ хамгаалах зөнг бий болгодог маш хүчтэй даавар ялгаруулдаг.

Хоёр хүн дотно харилцаатай болох үед тэдний бие даавар ялгаруулж, [43] тэдний хооронд сэтгэлийн холбоо үүсдэг. Харин бэлгийн харьцаанд орох үед илүү их окситоцин, вазопрессин ялгаруулна. [44] Ингэснээр хэр хүчтэй холбоос үүсэхийг чи төсөөлж байна уу?

Хүмүүс гэрлээд бэлгийн харьцаанд орсон уу, эсвэл нэг шөнийн явдал байсан уу гэдгээс үл хамааран окситоцин, вазопрессин ялгарсан хойно “зүгээр л нэг бэлгийн харьцаа” гэх зүйл хэзээ ч байхгүй, ямар нэг холбоос үүсэх л болно. [45] Эдгээр бодисууд сайн болон муу, зөв болон бурууг ялгахгүй.

Окситоцин болон вазопрессин ялгарах үедээ сэтгэлийн гүнзгий холбоо, “хайр”-ыг хариуцсан тархины хэсгүүдийг идэвхжүүлдэг. Эдгээр дааврууд бэлгийн харьцаанд орсон хүмүүсийн хоорондын сэтгэлийн холбоог хүчтэй болгодог. Үнэн хэрэгтээ, бэлгийн харьцаа нь таашаал мэдрүүлэх тархинд ялгардаг бодисын нөлөөгөөр улам хүчтэй болж хүнийг донтуулах боломжтой юм. Тиймээс гэрлэлт доторх бэлгийн харьцаа нь эрүүл, ашиг тустай байхад, гэрлэлтээс гадуурх бэлгийн харьцаа нь маш их аюултай. Хэдий эрэгтэй, эмэгтэйн аль аль нь окситоциныг ялгаруулдаг ч эмэгтэйчүүдэд илрэх нөлөө нь илүү тодорхой харагддаг.

Идэвхжүүлэлт 4: ________ нь бэлгийн харьцаанд тооцогдох уу?

Зорилго:

Бэлгийн харьцаанд хөтлөх үе шатуудын талаар ойлголт авахад нь оролцогчдод туслах.

Заавар

1. Оролцогчдыг босож зогсохыг хүс. Өгөгдлийг асуух бүрд “тийм” гэж хариулсан хүүхэд сууж, “үгүй” хэмээн хариулсан хүүхэд зогссон хэвээр үлд гээрэй.

2. Өгөгдөл: “Дараах үйлдэл чиний хувьд хэн нэгэнтэй үүсгэсэн хамгийн дотно харилцаа бол чи үүнийг “бэлгийн харьцаанд орсон” гэж үзэх үү?”

Удаанаар үнсэлцэх / озох: уруул уруулаа хүргэн, хэлээ оролцуулан үнсэх (Франц үнсэлт гэдгээр хүмүүс мэддэг)

Хүзүү амыг нь үнсэж үнгэх: Хүсэл шуналтай, удаанаар мөрнөөс дээш л бол бүх газраар үнсэх, заримдаа “шимж”, хазсанаас болж арьс улайдаг

Илж таалах: Үнсэлцэх үедээ хувцасны гаднаас гэдэс зэргийг илж таалах. Бэлэг эрхтнийг оруулахгүй.

Ноолж нялуурах: Үнсэлцэх үедээ хувцасгүй биеийг, бүгдийг илж таалах.

Бие биеэ харилцан өдөөх, таашаал өгөх: Бэлгийн дур хүсэл өдөөх бүх төрлийн зүйлс, аман секс, бие биедээ гар хангалга хийж өгөх, тайчих

Бэлгийн хавьталд орох буюу хурьцал үйлдэх: Үтрээ, шулуун гэдэс аль алинаар нь бэлгийн хавьталд орох

3. Хэрэв оролцогчдын ихэнх нь зөвхөн хурьцал үйлдэхийг л “бэлгийн харьцаанд орох”-д тооцож, үүнээс урьд болох зүйлсийг (хувцасгүй илж таалан энхрийлэх) нь тооцохгүй байвал, тэд бие махбодын хил заагаа маш лавшруулсан түвшинд зурах магадлалтай гэсэн үг юм.

4. Олон өсвөр насныхан “… үүнийг хийгээгүй л бол бусад”-ыг нь хийсэн ч бодит байдалд дээр “онгон” байна гэж итгэдэг. Яагаад энэ нь ухвар мөчид хэрэг вэ? Ихэнх өсвөр насныхан яг бэлгийн харьцаанд орохын өмнөхөн бие барьж зогсоно гэдэг. Гэвч энэ нь яагаад боломжгүй байдаг вэ?

Бэлгийн дотносол зөвхөн бие махбодын хувьд явагддаггүй, мөн сэтгэл санаагаараа (чиний мэдрэмж), ёс зүйгээрээ (үнэт зүйл ба үр дагавар), нийгмийн харилцаагаараа (бусадтай харилцах байдал), болон оюун ухаанаараа (үнэлж дүгнэн, сонголтоо хийх) гээд олон талаараа бид дотносдог. Бэлгийн дур хүсэл хүчтэй төрж байх үед окситоцин ялгарч, үүний улмаас автоматаар холбоо, хамаарал үүсдэг. Хэдийгээр ямар ч “хайр дурлалын холбоо” агуулахгүйгээр зөвхөн бэлгийн харьцаа үйлдэхийг хүссэн байлаа ч биологийн хуулийн дагуу сэтгэл санааны төвшинд холбоо, хамаарал заавал үүсдэг.

Идэвхжүүлэлт 5: Дотно харилцаа үүсгэх үе шат

Зорилго:

Холбоо хамаарал үүсэж, харилцаа дотносох үе шатуудын талаар ойлголт авахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Хоёр багц “Дотно харилцааны үе шатууд” карт

Даалгаврыг сайн дураараа гүйцэтгэх 20 хүүхэд (10 хүү, 10 охин), даалгаврын төгсгөлд нэмж оролцох 2 хүүхэд (нэг охин, нэг хүү)

Заавар

1. Охидыг нэг, хөвгүүдийг нэг эгнээ болгон жагсаагаад, өөд өөдөөс нь эгнүүлэн уужим зайд зогсооно.

2. Нэг багц картыг охидуудад, нөгөө багц картыг хөвгүүдэд тараан өгнө. Оролцогч бүрд нэг карт ногдох ба картаа бусдадаа харагдахаар ил барина.

3. Баг бүрийг өөрсдийн бодлоор картуудыг дотно харилцааны үе шат болгон дараалуулж, тэр дагуу эгнэн зогсохыг хүснэ.

4. Хоёр баг гүйцэтгэж дууссаны дараа, охид болон хөвгүүдийн багийн гаргасан дарааллыг харьцуулна.

5. Нэмж нэг сурагчийг хөвгүүдийн багийн өмнө зогсоогоод, тэдний үүсгэсэн дарааллаас хараад нөхөрлөлөөс дотно харилцаа рүү шилжих цэг буюу хил заагийг харуулах цэгийг тодорхойл гээрэй. Охиноос мөн адил зүйлийг хүснэ.

6. Хөвгүүд “гар-бэлхүүс” зэргээс хойно зураас татаж байхад охид “гар-гар” буюу хөтлөлцөхийг сонгож магадгүй.

7. Өөр хүйсийн хүмүүсийн дотно харилцаанд тавих мэдрэмж ба хүлээлт хэр адилхан болон ялгаатай байдаг талаар ярилцаарай.

Дотно харилцааны шинж чанар номын зохиогч, эрхэм доктор Дэсмонд Моррис хэлэхдээ, хосууд бие биедээ хувиршгүй амлалт өгч, гэрлэхээр шийдсэн бол дотно харилцааны үе шат буюу хамгийн энгийн харилцаанаас улам улмаар дотносон, гүнзгий харилцаа руу аажмаар ахих нь зүйтэй гэжээ.

1. Eye to body – Нүд биед

2. Eye to eye – Нүд нүдэнд

3. Voice to voice – Дуу хоолой дуу хоолойд

4. Hand to hand – Гар гарт

5. Hand to shoulder – Гар мөрөнд

6. Hand to waist- Гар бүсэлхийд

7. Face to face – Нүүр нүүрэнд

8. Hand to body – Гар биед

9. Touching below the waist – Бүсэлхийнээс доогуур хүрэх

10. 10. Sexual Intercourse - Хурьцал үйлдэх

[Энэ идэвхжүүлэх үйл ажиллагааны зорилгод нийцүүлэн хоёр үе шатыг (“Гар – толгойд хүрэх” ба “Ам уруул – энгэр цээжинд хүрэх”) оруулаагүй хассан болно.]

[Энэ идэвхжүүлэх үйл ажиллагааг др. Жеймс Дообсоны Дотно харилцааны 12 үе шат номын, зургаадугаар бүлэг болох Ирмэг дээр дэнжгэнэж буй амьдрал хэсгийн 88-93 талаас авсан болно. 1995 оны хэвлэлтээс.]

Бид яагаад дотно харилцааны үе шатын дагуу системтэйгээр, аажмаар урагшлах хэрэгтэй вэ?

Үүний энгийн жишээ бол загварын тоглоомон онгоц юм уу байшин эвлүүлж, нааж тавьчхаад, сайн хатахаас нь өмнө тогловол юу болох вэ? Хатаагүй байсан учраас бүх хэсэг нь салж унана шүү дээ. Харин сайтар хаттал нь хүлэх аваас цавуу нь хатуурч, эвлүүлсэн загварын онгоц, байшин бат бөх болно.

Хос хоёр анхны болзоон дээрээ л тачаадан үнсэлцэх юм уу гэрлэхээсээ өмнө бэлгийн харьцаанд орох гэх зэргээр дараа дараагийн үе шат руу цаг нь болоогүй байхад орох аваас тухайн харилцааны эрхэм нандин байдал алдагдана. Үүнээс болж цаашид гэрлэлт бат бөх биш болох юм уу гэр бүлийн тогтвортой байдал ганхана.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 6: Хэтэрхий хол явах гэж яг юуг хэлээд байна вэ?

Зорилго:

Үерхэж байгаа хоёр бие махбодын дотнослын тал дээр хаана хил хязгаараа татахыг харуулах, сонголтын талаар ойлголт мэдээллийг оролцогчдод өгөх.

Шаардлагатай зүйлс

Навтгар жижиг лаа

Бенгалийн гал

Чүдэнз

Заавар

1. Хүмүүн бодгаль бол бие махбодын дотнослын төлөө бүтээгдсэн байдаг гэдгийг ойлгох нь хэр чухал талаар тайлбарлана.

бичиг үсэг ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА

Жо Уайт "Цэвэр догдлол" кинонд бид бүгдээрээ эсрэг хүйстний хүсэл тэмүүллийн "нисгэгч гэрэл" буюу жижиг байнгын дөлтэй байдаг гэж тайлбарлав.

Харилцаа эхлэхэд та зүгээр л хамт байхаас сэтгэл ханамж авдаг ч хэсэг хугацааны дараа та илүү ихийг хүсч, хөтлөлцөж эхэлдэг. Цайны гэрлийг асаа.

Цайны гэрлээр шүдэнз асаа.
Хэсэг хугацааны дараа та харилцаагаа улам бүр урагшлуулахыг хүсч байна. Сексийн сэрэл нь эцэстээ тохиолддог. Энэ нь дараагийн шатанд хурдан шилжих боломжтой; хөнгөн энхрийлэл нь маш хурдан бэлгийн харьцаанд хүргэдэг хүнд тэжээхэд хүргэдэг. Харамсалтай нь, бие махбодийн хувьд ийм хүчтэй үйлдэл нь гэрлэлтийн аюулгүй байдалд хамаарахгүй бол харилцаа нь хэзээ нэгэн цагт дуусгавар болно.

Анх сайхан санагдаж байсан зүйл дуусахад тийм ч таатай санагдахгүй. Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн хавьталд орсон ихэнх залуучуудад гэм буруугийн мэдрэмж, ичгүүр, нөхцөл байдал эргэлт буцалтгүй болсон гэж цөхрөнгөө бардаг.
Хоёр дахь шүдэнзийг асаасан шүдэнзээр асаана. Гурав дахь шүдэнзийг хоёр дахь нь асаана. Сүүлчийн асаасан шүдэнзээр оч асаа. "Харилцаа дуусах магадлалтай" гэсэн цэгт хүрэх үед очлуур шатаж дуусах ёстой.

Гялалзагчийг өргөж, оролцогчдоос юу харж байгааг асуу (шатсан, ашигласан, хар).

2. “Хэтэрхий хол явах гэж яг юуг хэлээд байна вэ?” слайдыг гаргана:

Биеэр хүрэлцэж, дотно байдал үүсгэвэл бэлгийн харьцаа үйлдэх дур хүсэл нэмэгддэг

АСУУ: Бид бие махбодоор хэрхэн холбогддогийг мэдсэн болохоор одоо чи дотно байдлын хил хязгаараа хаагуур зурах гэж байна вэ?

Эргэж буцах боломжгүй болох тэр цэг аль вэ?

Буцаж чадахгүй цэг бол тархи үүргээ гүйцэтгэхээ больж (яг л архи ууж, мансуурсан юм шиг гэнэтийн хэт “хөөрөл таашаал” мэдрэх), даавар давамгайлж эхлэх цэг юм. Удаанаар үнсэлцэх нь ихэвчлэн энэ цэг болдог бөгөөд бэлгийн харьцаанд маш хурдан хөтөлдөг.

3. Нэг юм уу хоёр асуултыг асуухаар сонго:

Хүн бүрд биеэ хянах чадвар бий. Хэрэв хос хоёр гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчихээр шийдсэн бол бие махбодын хил заагийг аль үе шат дээр зурах нь зохистой гэж бодож байна вэ?

Хөтлөлцөх үү? Хүзүүг нь үнсэх үү? Илж таалах уу? Ноолж, нялуурах уу? Яагаад болно, эсвэл яагаад болохгүй гэж?

Бэлгийн дотносол аажмаар бий болдог. Гар гараасаа хөтлөлцөх нь үнсэлт болж, үнсэлт нь удаан үнсэлцэх болж, дараа нь тэнүүчлэн хүзүү цээжийг үнсдэг. Хэрэв хосууд анхнаасаа хил хязгаараа тодорхойлоогүй бол юу болно гэж чи бодож байна вэ?

4. Бие махбодоор их дотно байсан эсвэл бэлгийн харьцаанд ордог байсан хосын харилцаа төгсөх үед тэд сэтгэлзүйн хувьд амархан салж чадахгүй (“Жигнэмэгтэй яриа” даалгавар дээр ярьсны адил) гэдгийг оролцогчдод сануулна уу. Тэд өөрсдийнхөө нэгэн хэсгийг бие биедээ үлдээсэн байдаг. Бүлэг I-д үзсэн ‘‘Хүмүүн бодгаль’’ сэдэв дээр дурдсан хувь хүнийг бүрэлдүүлэгч таван үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгийг дахин авч үзнэ үү: Хүнд оюун ухаан, нийгмийн харилцаа, сэтгэл санаа, бие махбод , ёс суртахуун бий бөгөөд бэлгийн харьцаа нь ганцхан бие махбодын үйл биш ээ.

Оролцогчдыг сургалтын гарын авлага дээрээ, бие махбодын хил хязгаарыг өөртөө яг аль үе шат дээр тогтоох хэрэгтэй гэж бодсон тэр газраа босоо шугам зурж тэмдэглэхийг хүс.

Та хэт хол явж байна

хоёулангийнх нь гар энэ тэрүүгээр хэсүүчилж эхэлбэл

хувцсаа тайлж эхэлбэл

хүндэлдэг хүнийхээ хажууд хийхээргүй зүйлээ хийж байвал

ухаалаг шийдвэр гаргах чадварыг чинь дарангуйлах мэдрэмж төрж байгаа бол ХЭТЭРХИЙ ХОЛ явж байна гэсэн үг юм.

Илж таалах нь бэлгийн харьцаанд,
Бэлгийн харьцаа бол гэр бүлийн хосод зориулагдсан.
гэрлэлт нь амьдралын төлөө зориулагдсан юм.

[Жорж Иигерийн Бэлгийн харьцаа, хайр, үерхэл болзоо номоос авав.]

Зорилго:

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанаас үүдэх сэтгэл санааны, нийгмийн, бие махбодын үр дагавар, хортой нөлөөг ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Оршил

Др. Хэнри Клауд, др. Жон Таунсэнд нар Хил хязгаар номдоо “Учир шалтгаан, үр дагаврын хууль бол амьдралын үндэс суурь болох хууль билээ. Хэрвээ чи тамхи татах юм бол мэнгэртэж, улмаар уушгины хорт хавдар тусаж ч болно. Хэт үрэлгэн байх юм бол өрийн дарамтад орж, хоол ч авах мөнгөгүй болж өлсөж ядарна. Гэтэл хоол ундаа тохируулаад, тогтмол биеийн тамир хийх аваас эрүүл мэндийн асуудалд бага өртөнө. Мөнгөө ухаалаг зарцуулбал амьдралаа аятайхан авч явж, хоол унд авах мөнгө төгрөгтэй байна” гэж бичжээ.

Аливаа үйлдэл өөрөө үр дүн дагуулдаг. Тэр нь сайн ч байж болно, муу ч байж болно. Бэлгийн харьцаатай холбоотой маш олон, янз бүрийн, ихэнхдээ ээдрээ төвөгтэй үр дагаврууд учирдаг. Тэдгээр нь бэлгийн харьцаанд орсон тухайн хүмүүсээр л хязгаарлагддаггүй бөгөөд тэдний ойр тойрныхон, жишээ нь, гэр бүл, найз нөхөд, бүр нутгийнхан, хамт олонд нь нөлөөлдөг.

Идэвхжүүлэлт 1: Хэрвээ дэр ярьж чаддаг сан бол

Зорилго:

Гэрлэлтээс өмнө бэлгийн харьцаанд орсноор бодит байдалд үүсэх үр дагаврын сүлжилдсэн тор ямархуу зүйл байдгийг оролцогчдод харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Орны даавууны хэмжээтэй цагаан даавуу

Дээрээ нэртэй (охин болон хөвгүүний) карт, үүнийхээ ард юм уу урд талд нь (дор харуулсан байгаа) үсэг юм уу асуултын тэмдгийг баруун доод өнцөгт нь бич.

Жишээ:

Лутаа – Хл/ХДХВ

Энхээ – Хл

Төгсөө – ХДХВ

Хорлоо – БХ

Дархаа – БХ

Идэр – Хл

Мандах – ?

Цэндээ – БХ

Ариунаа – ХХВ/ТР

Жавзаа – ?

Пүрэвээ – ХХВ/ТР

Эрхэмээ – ХДХВ

Жагаа – ХДХВ

Дээгий – ?

Ялгуун – ?

Шарав – ХДХВ

Хишигээ – ХХВ/ТР

Алдар – ХХВ

18 оролцогч, 9 охин болон 9 хөвгүүн байвал сайн

18 ширхэг, 1 метр орчим урттай уяа

‘‘Хэрэв дэр ярьж чаддаг сан бол’’ слайд

Заавар

1. Сайн дурын ажилтан бүрд нэрийн шошго өгч, охидын нэрийг охидод, хөвгүүдийн нэрийг хөвгүүдэд өг.

2. Орны даавууг өрөөний урд талд шалан дээр тэгшлээрэй. Сайн дурынхан зогсох хангалттай зай байгаа эсэхийг шалгаарай.

3. Тэдний "нэр"-ийг дуудахыг сонсоход тэд урагш гарч, орны даавуун дээр зогсох ёстой гэж хэлээрэй.

4. Тэгээд дараахыг чангаар уншиж эхэлнэ:

‘‘Энэ бол Хишигээ, Шарав хоёрын хайрын түүх юм.

(Хишигээ, Шарав хоёр урагшилж орны даавуун дээр зогсоно.)

Хишигээ, Шарав хоёр дөрвөн сар болзож байгаа. Тэдний харилцаа гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаа хүртэл дотноссон ч, тэд өмнөх бэлгийн амьдралынхаа талаар хоорондоо ярьж байгаагүй.

Гэвч энэхүү түүх үнэндээ Энхээ, Лутаа хоёроор эхэлсэн юм.

(Хишигээ, Шарав хоёр орны даавууны баруун болон зүүн хажууд гарч зогсоно. Харин Энхээ, Лутаа хоёр орны даавуун дээр зогсоно.)

Энхээ, Лутаа хоёр үерхээд таван сар болж байхдаа гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд оржээ.

(Энхээ, Лутаа хоёр уяаныхаа хоёр талаас барих ба энэ нь бэлгийн харьцаанд орсныг илтгэнэ.)

Энхээ өмнө нь Идэр гэдэг хөвгүүнтэй бэлгийн харьцаанд ордог байсныг Лутаа мэддэггүй байна.

(Энхээ, Лутаа хоёр уяаныхаа хоёр үзүүрийг тавихгүйгээр, Хорлоо, Төгсөө хоёртой нэг нэг уяаны үзүүрээс атгана.)

Энхээ өмнө нь Идэр гэдэг хөвгүүнтэй бэлгийн харьцаанд ордог байсныг Лутаа мэддэггүй байна.

(Энхээ Лутаатай уяаныхаа хоёр үзүүрийг тавихгүйгээр нөгөө гартаа Идэртэй холбогдсон уяаны үзүүрээсээ барилцана.)

Хорлоо, Төгсөө хоёрын өмнөх бэлгийн амьдралын талаар Лутаа юу ч асуугаагүй. Хэрэв тэр асуусан бол, Төгсөө өмнө нь Ялгуунтай, бас Эрхэмээтэй, харин Хорлоо Дархаатай унтсаныг олж мэднэ.

(Төгсөө, Лутаа хоёр уяаныхаа үзүүрийг тавихгүйгээр Төгсөө нь Ялгуун, Эрхэмээ хоёртой тус тус уяаны үзүүр барьж холбогдоно. Хорлоо бас Лутаатай уяагаа тавихгүйгээр Дархаатай уяагаар холбогдоно.)

Харин Дархаа Цэндээтэй унтаж байсан. Эрхэмээ харин Жагаа, Жавзаа гэх хоёр охинтой унтаж байсан.

(Дархаа Хорлоотой уяагаа тавихгүйгээр Цэндээтэй өөр уяагаар холбогдоно. Эрхэмээ харин Төгсөөтэй уяагаа тавихгүйгээр Жагаа, Жавзаа хоёртой өөр өөр уяагаар холбогдоно.)

Өөрийг нь хуурсныг мэдэн Лутаад уурлаад Энхээ түүнээс салжээ. Тэр салсныхаа дараа удалгүй Мандахтай унтжээ.

(Энхээ Лутаа, Идэр хоёртой холбогдсон уяануудаа тавихгүйгээр, () өөр уяагаар холбогдоно. )

Гэхдээ Энхээ Мандахын өмнөх явдлыг мэдэхгүй. Мандах Ариунаа, Дээгий гэх охидтой унтдаг байжээ.

(Мандах Энхээтэй уяагаа тавихгүйгээр, Ариунаа, Дээгий хоёртой тус тус уяагаар холбогдоно.)

Харин Ариунаа Мандахтай унтдаг байхдаа Пүрэвээтэй мөн унтдаг байв. Мөн тэр Алдартай хурьцал үйлдээгүй ч бэлэг эрхтнээрээ хүрэлцсэн байна.

(Ариунаа Мандахтай уяагаа тавихгүйгээр, Пүрэвээ, Алдар хоёртой тус тус уяагаар холбогдоно. Хэдийгээр Ариунаа Алдартай хурьцал үйлдээгүй боловч бэлэг эрхтнээрээ хүрэлцсэн нь бэлгийн харьцааны холбоо үүссэнд тооцогдоно.)

Уул нь энэ түүх Шарав, Хишигээ хоёрын хайрын түүх байх ёстой байсныг санаж байна уу.

(Хишигээ, Шарав хоёр орны даавууны зайтай хэсэгт зогсоно.)

Тэд энэ даавуун дээр зогсож байгаа олон хүнтэй хэрхэн холбогдож байна вэ?

Жагаа (Жагаа даавууны хаана зогсож байгаагаа харуулан гараа өргөнө) Шаравтай унтаж байсан.

(Жагаа Эрхэмээтэй уяагаа тавихгүйгээр Шаравтай өөр нэг уяагаар холбогдоно.)

Хишигээ хурьцал үйлдээгүй ч Пүрэвээтэй бие махбодын дотно харилцаатай байсан. Тэд нүцгэлж, бэлэг эрхтнээрээ хүрэлцдэг байв.”

(Пүрэвээ Ариунаатай уяагаа тавихгүйгээр, өөр нэг уяагаар Хишигээтэй холбогдоно. Хишигээ Пүрэвээтэй хурьцал үйлдээгүй боловч нүцгэн биеэрээ хүрэлцсэн учраас бэлгийн харьцааны холбоо үүссэнд тооцогдоно.)

5. Одоо оролцогчдоос нэрийнх нь баруун доод талд ХДХВ гэсэн тэмдэг байгаа хүмүүсийг гараа өргөхийг хүс. ХДХВ нь хүний дархлал хомсдолын вирусийг хэлж байгаа гэдгийг тайлбарла. Сая гар өргөсөн хүмүүс ийм халдвар авсан байна гэсэн үг. ХДХВирусийн халдварын талаар товчхон уншаад өгч болох юм. Хэрэв хангалттай цаг байгаа бол (БХ, Хл, Тр) гэсэн үсгүүд ямар утгатай, тухайн бэлгийн замын халдварын талаар товчхон уншиж өгч болно.

Лутаа – Хл/ХДХВ [Хламидын халдвар, ХДХВирус]

Энхээ – Хл [Хламидын халдвар]

Төгсөө – ХДХВ [ХДХВирус]

Хорлоо – БХ [Бэлгийн хомхой]

Дархаа – БХ [Бэлгийн хомхой]

Цэндээ – БХ [Бэлгийн хомхой]

Мандах – ? [тодорхойгүй]

Идэр – Хл [Хламид]

Ариунаа – ХХВ/ТР [Хүний хөхөнцөр вирус, Трихомониазын халдвар]

Жавзаа – ? [тодорхойгүй]

Пүрэвээ – ХХВ/ТР [Хүний хөхөнцөр вирус, Трихомониазын халдвар]

Эрхэмээ – ХДХВ [ХДХВирус]

Жагаа – ХДХВ [ХДХВирус]

Дээгий – ? [тодорхойгүй]

Ялгуун – ? [тодорхойгүй]

Хишигээ – ХХВ/ТР[Хүний хөхөнцөр вирус, Трихомониазын халдвар]

Алдар – ХХВ [Хүний хөхөнцөр вирус]

Шарав – ХДХВ [ХДХВирус]

Үүнийг онцолж хэлнэ үү:

Хишигээ БЗХ авахдаа хурьцал үйлдээгүй байсан.

Шарав Эрхэмээтэй унтаж халдвар авсан Жагаатай унтсанаар ХДХВирусийн халдвартай болсон.

БЗХ-гүй хүмүүс одоохондоо тайвширч болох ч, зарим БЗХ-ын шинж тэмдэг шууд илрэхгүй, бүр хожим мэдэгдэж магадгүй байдаг. БЗХ-ын шинж тэмдэг “илрэхгүй” байсан ч, халдварлан дамжсан байдаг юм. Хэрэв чи бэлгийн харьцаанд ордог бол өвчтэй үгүйгээ зөвхөн шинжилгээ өгч байж л мэдэх боломжтой

6. БЗХ-ууд хэрхэн ялгаатай байдлаар тараагдсаныг, мөн ээдрээт харилцаануудыг харуулсан дараах слайдыг харуул.

Бэлгийн харьцаа чамайг хөнөөхийн тулд бүтээгдээгүй.

Гэвч нэг л удаа бэлгийн хавьталд орсноор БЗХ болон ХДХВирусийн халдвар авах эрсдэлтэй байдаг. Хүн бүр ганц л хүнтэй бэлгийн дотно харьцаатай байхаар зориулагдсан юм. Хуримын өдөр, зөвхөн чи болон чиний нөхөр / эхнэрт зориулагдсан атал өөр 17 хүнийг орондоо авч орохыг чи хүсэж байна гэж үү?

Бодит амьдрал дээр ийм дүр зураг үнэхээр байгааг харуулахын тулд та 2003 оны 2 дугаар сарын 14-ний өдрийн Тайм сэтгүүлд нийтлэгдсэн Өсвөр насныхны бэлгийн харьцаа гэрэл зургийг харуулж болно. Энэхүү судалгаагаар АНУ-ын ахлах сургуулийн суралцагчдын ихэнх нь нэг юм уу хоёр удаагийн харилцаанд орсон байсан ч бэлгийн хамтрагчийнх нь бэлгийн хамтрагч гэх мэтчилэн явсаар 288 сурагч БЗХӨ авах эрсдэл бүхий торонд ороолцолдсон байсан нь тогтоогджээ.

БЗХ-ын талаарх баримтууд

Заг хүйтэн Өвчний

Дамжуулах арга: Секс (үтрээ, аман эсвэл шулуун гэдсээр), эхээс нялх хүүхдэд
Энэ нь юу хийдэг вэ? Нөхөн үржихүйн тогтолцоонд халддаг. Хэрэв хяналтгүй орхивол үе мөч болон арьс руу шилжиж болно

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

ЭМЭГТЭЙЧҮҮД Артрит
Өвдөлттэй бэлгийн хавьталд орох Үргүйдэлд хүргэж болзошгүй PID
Өвдөлттэй шээх
Бөөлжих
Үтрээний шаргал/шар ногоон ялгадас
ЭРЧҮҮД
Бэлгийн эрхтнүүдээс идээ шиг ялгадас гарах
Шээх үед өвдөх, шатаах мэдрэмж
Хоёулаа
Загатнах анус
Шулуун гэдсээр ялгадас гарах
Өвдөлттэй гэдэсний хөдөлгөөн
Загатнах, хоолой өвдөх
Залгихад асуудал гардаг

ЭМ ЭСВЭЛ ЭМЧИЛГЭЭ ҮҮ? Заг хүйтэн өвчнийг антибиотикоор эмчилж болно.

Герпес

Дамжуулах арга: Бэлгийн харьцаа (үтрээ, амны хөндийн эсвэл шулуун гэдсээр), арьсанд хүрэх, эхээс нялх хүүхэд
Энэ нь юу хийдэг вэ? —

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

АНХАН ШАТ Стресс, өвчин эмгэг, ядаргаа, нарны туяа, сарын тэмдгийн мөчлөгөөс үүдэлтэй давтагдах шарх.
Бүлэг жижиг, өвдөлттэй цэврүү
Шээх үед өвдөх
Томуу төст шинж тэмдэг

MEDICATION OR CURE? There is no cure for herpes. However, medication can help to speed up healing and
lessen the pain of the sores, as well as control recurrences.

ХПВ

ХҮНИЙ ПАПИЛЛОМАВИРУС

Дамжуулах арга: Бэлгийн харьцаа (үтрээ, амны хөндийн эсвэл шулуун гэдсээр), арьсанд хүрэх, эхээс нялх хүүхэд
Энэ нь юу хийдэг вэ? —

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Бэлгийн эрхтнүүдийн үрэвсэл Умайн хүзүүний хорт хавдар
Ихэнх тохиолдолд харагдахуйц шинж тэмдэг илэрдэггүй Эр бэлэг эрхтний хорт хавдар
Шээх үед өвдөх Шулуун гэдсээр хорт хавдар
Томуу төст шинж тэмдэг Амны хөндийн хорт хавдар

ЭМ ЭСВЭЛ ЭМЧИЛГЭЭ ҮҮ? ХПВ-ийг эмчлэх арга байхгүй. Гэсэн хэдий ч вакцинжуулалт, эмчилгээ байдаг.^V

Ү. Хүний хөхөнцөр вирусийн халдвар авсан бол цааш хорт хавдар үүсгэхээс сэргийлэн тогтмол үзлэг шинжилгээнд хамрагдаж байхыг эмч нар зөвлөдөг. Ихэнх эмэгтэйчүүдийн хувьд, энэ халдвар нь эрүүл мэндийн асуудал үүсгэхгүйгээр вирус нь эцэстээ алга болох явдал байдаг. HPV-ийн вакцин нь умайн хүзүүний хорт хавдрын нийт тохиолдлын 70%-ийн үүсгэх шалтгаан болдог хоёр төрлийнх нь эсрэг үйлчилгээтэй. Вакцин хийлгэлээ ч HPV-ийн халдвар авах боломжтой. Яагаад гэвэл, бараг HPV-ийн бараг 100 гаруй төрөл байдаг (БЗХ-ын “нийтлэг тохиолдох ханиад” гэж ч нэрлэдэг).

Гепатит В

Дамжуулах арга: Бэлгийн харьцаа (үтрээ, аман эсвэл шулуун гэдсээр), эхээс нялх хүүхдэд зүү хэрэглэх, халдвартай цус сэлбэх
Энэ нь юу хийдэг вэ? Элэг рүү халддаг

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Ядаргаа Элэгний хатуурал
Хэвлийн доод хэсэгт эмзэглэл, өвдөлт Элэгний хорт хавдар
Хоолны дуршилгүй болох
Дотор муухайрах / бөөлжих
Үе мөч өвдөх
Толгой өвдөх
Халуун
Зөгий
Шинж тэмдэг байхгүй ^В

ЭМ ЭСВЭЛ ЭМЧИЛГЭЭ ҮҮ? Гепатит В-ийг эмчлэх нь ховор боловч халдвар өөрөө арилдаг.^X

W. Халдвар авсан насанд хүрэгчдийн 50% нь хэзээ ч шинж тэмдэггүй байдаг. Шинж тэмдэг илэрвэл ихэвчлэн халдвар авснаас хойш 6 долоо хоногоос 6 сарын хооронд илэрдэг.

X. Ихэнх хүмүүсийн хувьд халдвар 4-8 долоо хоногийн дотор өөрөө арилдаг. Гэсэн хэдий ч цөөн тооны хүмүүсийн хувьд тэд вирусын тээгч болж, удаан хугацааны халдварт өртөж, амьдралынхаа туршид халдвартай хэвээр байх болно.

PID

Aарцагны эрхтний үрэвсэлт өвчин

Дамжуулах арга: Ихэнх тохиолдолд PID нь хламиди, заг хүйтэн зэрэг эмчилгээ хийлгээгүй
БЗДХ-ын үр дагавар юм.
Энэ нь юу хийдэг вэ? Эмэгтэйн нөхөн үржихүйн тогтолцоонд халддаг

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Эхэндээ шинж тэмдэг илэрдэггүй ^Ц. Үргүйдэл ^Ч.
Тогтмол бус цус алдалт Этопик жирэмслэлт
Үтрээний ялгадас Архаг өвдөлт
Хэвлийн доод хэсэг, нурууны өвдөлт
Халуурах / жихүүдэс хүрэх
Дотор муухайрах / бөөлжих
Өвдөлттэй үтрээний секс

ЭМ ЭСВЭЛ ЭМЧИЛГЭЭ ҮҮ? Эмч нар антибиотик эмчилгээг зааж өгч, орондоо амрах, бэлгийн харьцаанд орохгүй байхыг зөвлөж болно. Илүү ноцтой тохиолдлуудад нөхөн үржихүйн эрхтнүүдийг засах, арилгах мэс засал шаардлагатай байж болно.

Ю. Эхэндээ аарцгийн үрэвсэлт өвчин нь ямар ч шинж тэмдэг илэрдэггүй. Гэсэн хэдий ч халдвар цааш гүнзгийрч, шинж тэмдэг гүнзгийрч эхэлдэг.

Ч. Эмэгтэйчүүдийн хувьд аарцгийн үрэвсэлт өвчний халдвар хэдий олон удаа авна үргүй болох магадлал төдий чинээ өндөр болдог.

Трихомониаз

Дамжуулах арга: Энэ бол бэлгийн хавьталд орохдоо халдвартай хүнээс халдваргүй хүнд дамждаг шимэгч юм
Энэ нь юу хийдэг вэ? Бэлгийн эрхтнүүдийн үрэвсэл үүсгэдэг бөгөөд энэ нь ХДХВ-ийн халдвар авахад хялбар болгодог

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Шээх үед таагүй байдал Эмчилгээгүй трихомониаз нь ХДХВ-ийн халдвар авах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг
Бага зэргийн цочрол, хүнд үрэвсэл
Эр бэлэг эрхтний дотор загатнах, цочроох
Бэлэг эрхтнээс ялгадас гарах
Үтрээ загатнах, шатаах, улайх, өвдөх

ЭМ ЭСВЭЛ ЭМЧИЛГЭЭ ҮҮ? Трихомониазыг эмчийн зааж өгсөн эмээр эмчилж болно.

Тэмбүү

Дамжуулах арга: Бэлгийн харьцаа (үтрээ, амны хөндийн, шулуун гэдсээр), арьсанд хүрэх, жирэмсэн үед эхээс хүүхдэд
Энэ нь юу хийдэг вэ? Энэ нь орох цэгээс янз бүрийн гол эрхтнүүдэд хүрч, тэднийг дайрдаг

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

АНХАН ШАТ (ХАЛДВАР АВСАН 21-90 ХОНОГ): СҮҮЛИЙН ШАТ:
Нэвтрэх хэсэгт өвдөлтгүй шарх үүсдэг Зүрхний дутагдал
Хоолны дуршилгүй болох Буудлагын өвдөлт
Хавдсан булчирхай Дементиа
ХОЁРДУГААР ШАТ (ӨВДӨСӨС 3-6 ДОЛООН ХОНОГ): Үхэл
2-to-6-week-long body rashes, often on the palms or
soles of the feet
Томуу төст шинж тэмдэг
Хавдсан булчирхай

ЭМ ЭСВЭЛ ЭМЧИЛГЭЭ ҮҮ? Тэмбүүгийн эхний үе шатыг антибиотикоор амархан эмчилдэг. Хожуу үе шаттай тэмбүүг антибиотикоор эмчилж болох ч эмчилгээ нь илүү эрчимтэй бөгөөд аль хэдийн хийгдсэн хохирлын ихэнх нь байнгын шинжтэй байдаг.

ХДХВ

ХҮНИЙ ДАРХЛАА ДУРТАЛЫН ВИРУС

Дамжуулах арга: Биеийн шингэн солилцох, эхээс нялх хүүхдэд зүү хэрэглэх, халдвартай цус сэлбэх
Энэ нь юу хийдэг вэ? Биеийн дархлааны системийг задалдаг

Шинж тэмдэг УРТ ХУГАЦААНЫ НӨЛӨӨ

Томуу төст шинж тэмдэг Дархлаа сул/байна
Хавдсан булчирхай Дархлалын олдмол хомсдол (ДОХ)
Халуун Үхэл
Толгой өвдөх
Ядаргаа
Булчин өвддөг
ДОХ-ын халдвар бүрэн илрэх хүртэл шинж тэмдэггүй байж магадгүй

ЭМ ЭСВЭЛ ЭМЧИЛГЭЭ ҮҮ? ХДХВ эсвэл ДОХ-д эмчлэх боломжгүй. Anti-Returnirral эм нь үр дүнтэй, амьдралын чанарыг сайжруулж чаддаг.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 2: Сэгсрээд холь

Зорилго:

Гэрлэхээсээ өмнө бэлгийн харьцаанд орсноор бэлгийн бүх хамтрагчдынхаа эрсдэлийг өөртөө үүрэх болно гэдгийг ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Оролцогч тус бүрд нэвт харагддаг жижиг хуванцар аяга

Ус

Цагаан цуу буюу бага агууламжтай уксус

Давсны (нүхтэй) саванд хүнсний сода хийнэ

Заавар

1. Оролцогчдод өгөх аягануудыг урьдчилж бэлдсэн байна:

Нийт аяганы дөрөвний гуравт нь ус (тал дундуур), үлдсэн дөрөвний нэгт нь цагаан цуу (тал дундуур) хийж дүүргэнэ

Цагаан цуу хийсэн аягануудад хар цэг тавьж тэмдэглэнэ

2. Оролцогчдод аягануудыг тараан өгч, өөрсдийн аяганд байгаа “ус”-аа бусад оролцогчдынхтой холихыг хүснэ. Зарим аяганд цагаан цуу байгааг битгий хэлээрэй.

3. Энэ даалгаварт оролцохгүй байхыг цөөхөн оролцогчоос нууцаар хүсээрэй. Өөрөөр хэлбэл, бусад хүмүүсийн аяган дахь “ус”-тай өөрийнхөө аягатайг холихгүй байх. Тэд гэрлэлтээс өмнө бэлгийн харьцаанд орохгүй, БЗХалдвар авах эрсдэл хүлээхгүй байх сонголт хийсэн хүмүүсийг төлөөлнө.

4. Аяганд байгаа “ус”-аа холиход зориулж 2–3 минут өгсний дараа суудалдаа суухыг хүснэ.

5. Сургагч багш өрөөг тойрон явж оролцогч бүрийн аяга руу хүнсний соод цацна.

Цагаан цууны хольцтой аяганд жижиг бөмбөлгүүд үүснэ. Тэгээд аяганд нь жижиг бөмбөлөг үүссэн оролцогчид гараа өргөнө үү хэмээн хэлж энэ бөмбөлгүүд БЗХ авсныг илэрхийлж байгааг хэлнэ.

6. Аяган дээр нь жижиг хар цэгээр тэмдэглэсэн байсан оролцогчдыг босохыг хүснэ. Тэгээд зогсож байгаа оролцогчид нь БЗХ тээгчийг төлөөлөх бөгөөд аяган дахь “ус”-ыг хольсноор бусдад халдвар тарааж байгааг төлөөлснийг тайлбарла. (Ус нь бөмбөлөгтэй болсон оролцогчдын тоо аяган дээрээ хар цэгтэй оролцогчдоос олон болсон байна.)

7. Та нэг хүнтэй л “бэлгийн харьцаанд орсон” байсан ч (“ус”-аа хольсон) тэр хүн өмнө нь өөр хоёр хүнтэй “бэлгийн харьцаанд орсон” байх ба тэд нь цаанаа бэлгийн олон хамтрагчтай байсан байж болох юм.

АНХААР: Чи хэн нэгэнтэй бэлгийн харьцаанд орж байгаа бол тэр хүний бэлгийн хамтрагч байсан хүмүүстэй бүгдтэй нь хавьтаж байна гэсэн үг. Чи хэн нэгэнтэй унтах бүрдээ, тухайн хүнтэй өмнө нь унтаж байсан бүх хүнтэй унтаж байна гэсэн үг юм.

Гэрлэхээс бэлгийн харьцаанд орсноороо тухайн хоёр хүн хоёр талын өмнө нь унтаж байсан бэлгийн бүх хамтрагчтай холбоотой эрсдэлийг үүрэхэд хүрнэ.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Үр дагаврын хэрсэн тор

Зорилго:

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд орсноос үүдэх олон үр дагаврын тухай эргэцүүлэхэд нь оролцогчдод туслах.

ХУВИЛБАР1

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар/ ватум цаас

Маркер

Заавар

1. Самбар дээр / ватум дээр “Гэрлэлтээс өмнө бэлгийн харьцаанд орохын үр дагаврууд” гэж бич.

2. Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаа нь ямар ямар үр дагаварт хүргэх эрсдэлтэйг оролцогчдоос асууна. Тэднийг хариулах үед дараах схем зурагтай адилхан байдлаар самбарт/ватум цаасан дээр бичнэ:.

3. Хэрэв оролцогчдын дурдаагүй зүйл үлдсэн зүйлс байвал тэдэнд хэлж өгөөд, самбар дээр нэмж бичээрэй.

4. Гэрлэлтээс өмнө бэлгийн харьцаанд орсноос үүсэх боломжит бүх үр дагавруудыг бичиж дууссаны дараа үүнийг нэг бүрчлэн авч үзнэ гэдгээ хэл. Ингэснээрээ бэлгийн харьцаатай холбоотой хил хязгаараа хаана тогтоох, яагаад хил хязгаар тогтоох ёстой талаар ойлголттой болно.

Анхаар:

Сайн үр дүнд хүрэхийн тулд эхлээд сэтгэл санааны үр дагавруудыг, дараа нь жирэмслэлтийг, тэгээд БЗХалдвар гэсэн дарааллаар тайлбарлаарай.

Оролцогчид мэддэг зүйлийнхээ талаар ярихад тэдэнд цаг өгөөрэй. Харин сургагч багш асуулт асуух, яригдаагүй үлдсэн зүйлсийг хэлж өгөх, буруу мэдээллийг залруулах замаар үйл ажиллагааг удирдана.

Асуулт асуун, дурдагдаагүй үлдсэн үр дагавруудыг хэлж өгөн, буруу ойлголт байвал засаж залруулна.

Оролцогчдын яриаг давж ярих юм уу өөрөө хэт их ярилгүй оролцогчдоор өөрсдөөр нь яриулах сургагч багшийн чадвараас энэхүү идэвхжүүлэх үйл ажиллагаа амжилттай болох эсэх нь хамаарна.

Хэрэв бүлгийн бэлгийн харьцаанд орохыг санал болгохын тулд доорх бусад хувилбарыг сонгоорой.

ХУВИЛБАР 2

Шаардлагатай зүйлс

Сайн дураар оролцох 22 оролцогч

3 ширхэг карт: “Сэтгэл санаанд учрах үр дагавар” цэнхэр карт, “Жирэмслэлт” улаан карт, “Бэлгийн замын халдвар” үзмэн ягаан карт

Нийт 19 карт: “Сэтгэл санаанд учрах үр дагавар” дээр 5 карт, “Жирэмслэлт” дээр 3 карт, “БЗХалдвар” дээр 8, мөн “БЗХалдвартай холбоотой” 3 карт гээд нийт 19 картыг бэлдэнэ.

Заавар

1. “Үр дагаврын хэрсэн тор – Гэрлэлтээс өмнө бэлгийн харьцаанд орохын үр дагаврууд” слайдыг үзүүлнэ.

2. Даалгаврыг сайн дураар гүйцэтгэх гурван оролцогч тус бүрд “Сэтгэл санаанд учрах үр дагавар”, “Жирэмслэлт”, “БЗХалдвар” картыг бариулан ангийн өөр өөр хэсэгт зогсооно.

3. Үлдсэн 19 картыг 19 оролцогчдод тараан өгнө.

4. “Эхэл” гэж хэлэх үед оролцогчид өөрсдийнх карт гурван төрлийн үр дагаврын алинд нь их хамааралтай гэж үзэж байгаа хэсэг рүүгээ уралдаж очно.

5. Сэтгэл санаанд учрах үр дагавраас эхлээд, Жирэмслэлт, БЗХалдвар гэх дарааллаар шалгана. Ийнхүү БЗХалдвартай холбоотой картуудыг хамгийн сүүлд үлдээж, үүний үр дагавар нь БЗХалдвар аваад хязгаарлагдахгүй гэдгийг оролцогчдод онцолж хэлнэ. БЗХалдвараас үүдэх маш олон аюул эрүүл мэндэд тулгардаг.

6. Энэ бүх үр дагаврын талаар энэ бүлгийн хичээлийг судлах явцдаа илүү нарийвчилж үзнэ гэдгийг тайлбарла.

Гүнзгийрүүлж үзье

“Сэтгэл санаагаараа холбогдохгүй”-гээр бэлгийн харьцаанд орно гэж үнэхээр байх уу?

Сэтгэл санаанд учрах үр дагаврууд

Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанаас үүдэлтэй сэтгэл санаанд учрах үр дагаврууд

[Дараах материалаас авав: Ликона Т (2007) гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанаас үүдэн сэтгэл санаанд учрах 10 аюул. Дөрөв ба тав дахь хэвлэл: Хүндлэл ба хариуцлага 13(2): 1 – 6.] https://www.jstor.org/stable/42001755

1. Мэдрэмжээ алдах, гөлийх
Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаа нь өөрийгөө хүндлэх хүндлэлийг маань бууруулаад зогсохгүй, бидний бие хүнийг хүртэл өөрчилдөг. Хөнгөмсөг бэлгийн харьцаа нь бусдын сэтгэл санааг тоохоо болиход хүргэдэг. Яг л гитар дарж сурахад анх хуруу өвддөг хэр нь хэсэг хугацааны дараа эвэршиж өвдөхөө больдгийн адилаар ухамсартаа зэмлүүлж, сэтгэлдээ эмээх байдал аажмаар алга болж, гөлийдөг. Бэлгийн харьцаанаас таашаал авч л байвал энэ нь эцэстээ ямар төлөөстэй, бусдад яаж нөлөөлж байгааг тоохоо больдог.

2. Харуусал
Өнөөгийн нийгэмд бэлгийн замбараагүй харьцаа газар авсан хэдий ч, олон охид нэг шөнийн явдал гэдгээ мэдсэн хэр нь унтсан залуугаа өөр лүү нь залгах байх гэж найдсаар дуусдаг байна. Залуус ч гэсэн харуусал гунигийн мэдрэмжээс зугтаж чадахгүй. Тэд цагаасаа өмнө бэлгийн харьцаанд орсноор өмнө байсан сайхан харилцаагаа сүйрүүлдэг.

Хүмүүс бэлгийн харьцаанд орсны дараа ухаан ухамсартаа зэмлүүлж, өөрийгөө буруутгадаг бол зарим нь өөрсдийн шашин, итгэл үнэмшлээс болж өөрийгөө буруутгадаг байна. Түүнчлэн гэрлэлтээс өмнөх жирэмслэлт үр хөндөлтөөр төгсөх үед мөн харуусал гэмшил төрдөг. Хэдийгээр асуудлаа даруй шийдсэнээрээ сэтгэл амрах мэдрэмж хүчтэй байдаг ч үр хөндөлтийн урт хугацааны нөлөө нь гүн харуусал төрүүлж, өөрийгөө уучилж чадахгүй байхад хүргэдэг. Хамгийн хүнд үр дагаврууд хожмын хойно л илэрдэг.

3. Түгшүүр зовнил
Яаж ч хамгаалсан 100% хамгаалж чадахгүй гэдгийг бид дараа үзэх болно. Жирэмслэх, эсвэл нэг болон түүнээс олон БЗХалдвар авах магадлал ямагт байсаар л байх болно. Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаа нь ийм тодорхойгүй байдлаас үүдэх түгшүүр зовнил үүсгэдэг.

4. Шийдвэр зориулалт гаргах буюу амлалтад итгэхээс айх
Бэлгийн харьцаатай байсан хүндээ хууртсан залуус дараа нь үерхэж, хайрлах хүнтэйгээ учраад түүндээ итгэж чадахгүй, айдастай болдог. Нэг удаа “түлэгдсэн” хүмүүст дахиад “түлэгдэх вий” гэсэн айдас үүсдэг ажээ.

5. Өөрийгөө үнэлэхгүй, өөрийгөө хүндлэхгүй болох
Амьдралдаа харамсах зүйл хийсэнтэйгээ холбоотойгоор өөрийгөө үнэлэхгүй, хүндлэхгүй болж, улмаар өөрийгөө үзэн ядахад хүрч болзошгүй. Өөрийгөө бузартсан, ашиглагдсан мэт мэдрэх, БЗХалдвар авах, эсвэл хүсэл тачаалдаа автаад, уруу татлагыг эсэргүүцэж чадахгүй бууж өгснөөсөө болж ичиж зовдог.

Аман секс нь охидын өөрийгөө хүндлэх сэтгэлийг үгүй хийдэг. Зарим охид жирэмслэхээс айхгүйгээр залуудаа хүссэн таашаалыг нь өгөх арга зам гэж үздэг учраас аман секс эхлүүлж, хийж өгдөг. Гэвч аман сексийн талаар дараах баримтууд бий:

Охиныг үнэхээр хүндэлж, хайрладаг залуу аман сексийг охиноос хүсэхгүй.

Аман сексээр дамждаг маш олон БЗХалдвар байдаг.

Аман секс хийсэн ч ашиглагдсан мэт мэдрэмж төрдөг.

Өөрт нь аман секс хийж өгөхийг найз охиноосоо хүсэх нь үл хүндэлж буй хэрэг юм.

Өсвөр насны олон залуус хэзээ нэгэн өдөр хайртай хүнтэйгээ гэрлээд аз жаргалтай амьдрахыг мөрөөддөг гэж ярьдаг. Тэгвэл гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаа нь тэдний ирээдүйн гэрлэлтэд ямар сөрөг нөлөө үзүүлэх вэ?

Нэгдүгээрт, санамсартай, санамсаргүй аль нь ч байсан өөрийнхөө эхнэр/ нөхрийг өмнөх хамтрагчтайгаа харьцуулах хандлага бий болчихдог. Заримдаа бүр тэр үеийн зүйлээ гэнэт санах (өмнөх хамтрагчтай байсан ой дурсамж санагдах) нь хань ижилтэйгээ үүсгэсэн бэлгийн харьцааны дотно байдлыг сүйрүүлэх эрсдэлтэй.

Хоёрдугаарт, гэрлэлтээс гадуурх харилцаанд орох өндөр эрсдэлтэй болдог. Хэрэв бид гэрлэлтээс өмнөх уруу татлагуудад “үгүй” гэж хэлэхийг сураагүй бол гэрлэснийхээ дараа “үгүй” гэж хэлж чадна гэж яаж итгэх юм бэ?

Гэрлэлтээс гадуурх бэлгийн харьцаа ямар ч сайн сайхан гэр бүлийн харилцааг бүрмөсөн нурааж чадна. Аливаа харилцаа бие биеэ таньж мэдэхэд биш, бэлгийн харьцаанд төвлөрөх үед ихэвчлэн ийм зүйл тохиолддог. Ийнхүү харилцааны бусад талуудын хөгжил зогсон, сөрөг сэтгэл хөдлөлүүд урган гарч, харилцаа нурдаг.

Би сэтгэл санааны хувьд эмзэг мэдрэмтгий хүн биш. Тийм болохоор надад нөлөөлөхгүй. Үнэхээр тийм гэж бодож байна уу?

Дээрх сэтгэл санаанд учрах үр дагаврууд зөвхөн “сэтгэл санааны хувьд эмзэг мэдрэмтгий” хүмүүст л тохиолддог юм биш. Тухайн хүн сэтгэл хөдлөлөө анзаардаг, анзаардаггүй аль нь ч байсан, үүнийгээ оюун бодлоороо захирч чаддаг хүн байлаа ч, дараад тоохгүй орхисон сэтгэл хөдлөл ямар нэг аргаар өнгөн талд илрэн гарч ирдэг. Хүмүүсийн хооронд гүнзгий холбоо үүсэхэд тусалдаг механизмууд хүний бие махбод дотор явагдаж байдаг. Сэтгэлийн гүнзгий холбоог нэмэгдүүлэх даавар болох окситоцин ялгарснаар үндсэндээ энэ үйл ажиллагаа хийгдэж байдаг.

Гэрлэсэн хос бэлгийн харьцаанд орж байна уу, эсвэл нэг шөнийн явдал байна уу хамаагүй, окситоцин ялгарч л байгаа бол “сэтгэлийн холбоо үүсэхгүйгээр бэлгийн харьцаа үйлдэх” боломж байхгүй. Сэтгэлийн холбоо үүсэж, сэтгэл санаанд нөлөөлөх л болно.

[МакИлхани, Ж.С.Жр ба Буш, Ф.М (2008). Урхидуулсан нь: Тохиолдлын бэлгийн харьцаа бидний үр хүүхдэд хэрхэн нөлөөлж байгаа талаарх шинэ шинжлэх ухаан. Иллиной: Northfield Publishing. https://www.amazon.com/Hooked-Science-Casual-Affecting-Children/dp/0802450601]

Би жирэмсэн болчихлоо. Одоо яах вэ?

Гурван сонголт бий::

Үр хөндүүлэх

Эцэг эх болох

Хүүхдээ үрчлүүлэх

Үр хөндүүлэх

Үр хөндөлтийн тодорхойлолтод үр хөндөлт гэдэг нь ургийг савнаас нь хөөн гаргах юм уу, салган авч жирэмслэлтийг таслан зогсоохыг хэлнэ гэжээ. Үр хөндөлт нь ургийг үхэлд хүргэдэг.

Зулбаснаас болж хүүхдээ “алдах”-ыг аяндаа явагдсан үр хөндөлт гэнэ. Харин сонголтын үр хөндөлт бол эсрэгээрээ эмэгтэй өөрөө жирэмслэлтээ таслан зогсоохыг хэлдэг.

Зарим оронд төрөлтийг хянахын тулд үр хөндөлтийг хуулиар зөвшөөрсөн байдаг. Гэсэн хэдий ч үр хөндөлт нь хоргүй юм уу хортой хавдрын өсөлтийг зогсоож байгаагаас огт өөр зүйл юм. Ураг бол “ердөө” л “олон эсийн бөөгнөрөл” төдий зүйл биш. Энэ бол хүний амь амьдралыг таслан зогсоож буй хэрэг бөгөөд ээжид нь маш хэцүү нөлөө үзүүлдэг. Үр хөндүүлэх нь тун аюултай үйлдэл. Үр хөндөлт нь бие махбодын болоод сэтгэл санааны үр дагавруудыг авчирдаг.

Үр хөндүүлснээс бие махбодод үүсэх үр дагаврууд

Эмэгтэйчүүдийн 17% нь үр хөндүүлсний дараа өвчилж хэвийн бус цус алдалт юм уу бага аарцгийн үрэвслийн халдвар авдаг байна.

Өөрийн сонголтоор ганц л удаа үр хөндүүлэхэд дараагийн жирэмслэлтийнхээ үеэр огт үр хөндүүлж байгаагүй эмэгтэйтэй харьцуулахад зулбах, дутуу төрөх эрсдэл 36%-иар өндөр болдог.

Нэгээс дээш удаа үр хөндүүлж байсан эмэгтэй дараагийн жирэмслэлтийнхээ үеэр дутуу төрөх магадлал 93%-иар нэмэгддэг.

Үр хөндүүлснээс сэтгэл санаанд учрах үр дагаврууд

Үр хөндөлт хийлгэсэн эмэгтэйчүүдийн 60% нь сэтгэлийн зовуурьтай болдог. Тэдний тал хувь нь ноцтой сэтгэл гутралд ордог байна.

Эрчүүд үр хөндөлтөд хайнга ханддаг. Үнэн үү, худал уу?

Худал. Хэдийгээр эрчүүд бие махбодоороо үүнийг туулдаггүй ч өөрийн найз охин, эхнэр нь үр хөндөлтөөс болж зовж буйг харахдаа, ялангуяа, хүүхдээ үр хөндүүлэх шийдвэрт нөлөөлснөө бодон шаналдаг.

Эцэг эх болох

Өөр нэгэн боломжит сонголт бол хүүхдээ тээж төрүүлэн, ганцаараа эсвэл хүүхдийнхээ аавын хамтаар, эсвэл өөрийнхөө аав ээжийн туслалцааг аван өсгөхөөр шийдэх. Гэвч энэ сонголтыг хийхийн тулд бодож үзэх маш олон зүйл байдаг. Жишээ нь:

Гэрлэлт: Би гэрлэхэд үнэхээр бэлэн байна уу? Хөгширтлөө хамт байхыг хүсэж байгаа хүн маань энэ мөн үү?

Үлгэр жишээ: Би хүүхдэдээ үлгэр жишээ болж чадахаар хүн мөн үү?

Мөнгө: Хүүхдийн хэрэгцээг хэн хангах вэ? Хүүхдийн аав нь хувь нэмэр болох болов уу? Хэн нь ажил хийх вэ? Маш олон улсад хүүхдийн аав нь хүүхдийнхээ хэрэгцээнд хувь нэмэр оруулах ёстой гэж хуульдаа заасан байдаг.

Боловсрол, Амьдралын хэв маяг: Одоогийн амьдралын хэв маяг болон боловсролоо үргэлжлүүлж чадах болов уу?

Хариуцлага: Бид хоёр хүүхдэдээ сайн эцэг эх байж чадах болов уу?

Золиос: Бид хүүхдэдээ сайн эцэг эх байхын тулд өөрсдийн төлөвлөгөөг хойш тавьж чадах уу?

Гэр бүлийн дэмжлэг, нийгмийн харилцаа: Хүүхдээ өсгөхөд туслах гэр бүл, найз нөхөд бидэнд бий билүү?

Урт хугацааны төлөв: Бидэнд тусалъя гэсэн хүмүүс удаан хугацааны турш бидний төлөө байж чадах болов уу?

Хүүхдээ өсгөхийн тулд бүх зүйлээ золиослоход бэлэн байгаа өсвөр насныхан сайн эцэг эх байж чадна. Тэдэнд дэмжиж өгөх түшигтэй хүмүүс хэрэгтэй ба эцэг эх байх хариуцлагыг үүрч чадахуйц хэмжээнд боловсрох шаардлага тулгардаг. Хичээл, ажил болон эцэг эх байх үүргээ тэнцвэртэй авч явах нь тийм ч хялбархан ажил биш! Хүүхэд төрүүлсэн зарим өсвөр настнууд залуу насны эрх чөлөөгөө алдахад, өдөр бүрийн хэрэгцээгээ хангахад хараахан бэлэн биш байдаг. Тиймээс тэд үүрэг хариуцлагаа умартаж, өөрсдийн хүсэж байсан шигээ эцэг эх болж чадахгүйд хүрэх тохиолдол бий.

Хүүхдээ үрчлүүлэх

Хэрэв өөрөө эцэг эх болоход бэлэн биш байгаа бол гурав дахь сонголт болох: хүүхдээ өөр хүнд өргүүлэх шийдвэрийг гаргаж болох юм.

Өргөж авах хүсэлтэй эцэг эхчүүдэд хүүхдээ өгөх нь хүүхдэдээ хайргүй юм уу хариуцлагаас зугтаж байгаагийн аль нь ч биш юм. Үнэн хэрэгтээ энэ нь эсрэгээрээ, хүүхдэдээ сайн эцэг эх олж өгөх, мөн амьдралдаа хариуцлага үүрэхийг хүсэж байна гэсэн үг юм.

Зарим улсуудад биологийн эцэг эх нь хүүхдэдээ өргөж авах эцэг эхийг нь сонгох эрхтэй байдаг. Харин зарим улсуудад биологийн эцэг эх нь хүүхэд үрчлэх байгууллагуудад хандаж, тодорхой шаардлага тавин, түүнийг нь хангасан хосуудад хүүхдээ өргүүлдэг байна.

Хүүхдээ үрчлүүлэх талаар ярихдаа дараах асуудлуудыг эргэцүүлэн бодох нь зүйтэй:

Би хүүхдийнхээ амьдралд юуг хүсэж байна вэ?

Би өөрийнхөө одоогийн болон ирээдүйн амьдралд юуг хүсэж байна вэ?

Яг одоо хүүхдэдээ миний өгч чадахгүй байгаа юуг өргөж авах эцэг эх нь өгч чадах вэ?

Үрчлэлтийг зуучлах асуудал эрхэлдэг байгууллагатай харилцаж, ярилцах нь хүүхдээ өргүүлэхээс өөр замгүй болсон гэсэн үг биш юм. Харин та сайн сонголт хийхийн тулд илүү их мэдээлэлтэй болж байна гэсэн үг юм. Үрчлэлтийг зуучилдаг байгууллагаас асуудаг зарим асуултууд дор байна:

Хүүхэд өргөх айлыг хэн сонгодог юм бэ?

Би хүүхдээ төрсний дараа, мөн өргүүлсний дараа ч холбоотой байх боломжтой юу?

Би хүүхдээ өргүүлсний дараа өөрийн хүслээр ямар ч холбоо тогтоохгүй байж болох уу?

Би хүүхдээ үрчлүүлэх хүртэл эрүүл мэндийн болон амьдрах зардлаа төлүүлж болох болов уу?

Хүүхдээ өргүүлэх хуульчийн төлбөрийг хэн төлдөг вэ?

Хүүхдээ өргүүлсний дараа хуулийн зөвлөгөө авах боломжтой юу, төлбөрийг нь хэн төлөх ёстой вэ?

Хэрэв та эцэг эх хоёроос бүрдсэн гэр бүлд хүүхдээ өгөх боломжгүй бол ийм чухал шийдвэр гаргахдаа дараах баримтуудыг бодож эргэцүүлэх хэрэгтэй:

Эцэг эхийн хайр дүүрэн, элэг бүтэн гэрт өсөж хүмүүжих хүүхдийн бусадтай харилцах чадвар, өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж эергээр хөгждөг.

Эцэггүй гэрт өсөж буй хүүхэд эцэг эхтэй гэр бүлд өсөж буй хүүхдээс тав дахин ядуу нөхцөлд өсөж бойжих хандлагатай байдаг.

Ганц бие ээжийн хувьд, болзоо, гэрлэлт, илүү өндөр боловсрол, сайн ажил, тав тухтай амьдралын хэв маяг зэрэг зүйлс хязгаарлагдмал байна гэсэн үг юм.

Хүүхдээ өргүүлэхээр шийдсэн нэгэн залуу эмэгтэйн хэлснийг доор сийрүүлэв:

“Би ээж болоход бэлэн байгаагүй. Тиймээс хүүхдэдээ сайн эцэг эх сонгосон. Би өөрөө хүүхдэдээ тухтай гэр бүлийг бий болгох боломжгүй байсан юм. Гэхдээ би хэний ч өгч чадахгүй зүйлийг өгсөн – би хүүхдэдээ амь амьдрал бэлэглэсэн.”

Төлөвлөөгүй жирэмслэлт тохиох үед асуудлыг амархан шийдэх хариулт гэж байхгүй. Та болон таны хүүхдэд хамгийн сайн шийдвэрийг гаргахын тулд бүхий л арга, боломжуудын талаар эргэцүүлэхэд цаг зарцуулах нь зүйтэй.

Идэвхжүүлэлт 4: Эхийн хэвлийд байгаа хүүхэд

Зорилго:

Өсвөр насны охидын жирэмслэлттэй холбоотойгоор өөр нэгэн хүний амь амьдралтай холбоотой асуудлыг шийдвэрлэх хэрэг гардаг гэдгийг ойлгоход н ь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Эхийн хэвлийд байгаа ургийн пластик модель болон дагалдах карт

Заавар

1. “Эхийн хэвлийд байгаа хүүхэд’’ слайдыг гаргана.

2. Та пластик моделийг гартаа атгах, юм уу халааснаасаа гаргаж ирээд, 14 орчим долоо хоногтой ураг ямар жижигхэн болохыг харуулна. Энэ бяцхан бие:

3 долоо хоногтойд

Зүрх нь цохилно

11 долоо хоногтойд

Харж залгидаг болно

Гараа атгадаг болно

Хурууны хээтэй болно

Дулаан, гэрэл, дуу чимээ болон хүрэлцэхүйг мэдэрдэг болно

Хуруугаа хөхдөг болно

Биеийн бүх эрхтэн тогтолцоо ажиллана

28гр орчим жинтэй, 6.3 – 7.6 см урттай байна

3. “18 долоо хоногтойд” слайдыг гаргаад, яг энэ цагт хүүхдийн хүйсийг таних боломжтой гэдгийг оролцогч нарт тайлбарлана уу.

4. “22 долоо хоногтойд” слайдыг гарга. Толгой болон биеийн үс нь харагдахуйц болох бөгөөд хүүхэд өвдөлтийг мэдэрдэг болно. Энэ үеэс 32 долоо хоног хүртэл хүүхэд хөгжлийн аль ч үе шатаас илүү өвдөлтийг мэдэрдэг болно.

5. “28 долоо хоногтойд” слайдыг гарга. Энэ үед хүүхэд хугацаанаасаа өмнө төрсөн ч
эрчимт асаргаа сувилгааны тусламжтайгаар амьдрах бүрэн чадвартай гэдгийг оролцогч нарт хэлээрэй.

6. Хэрэв та нар гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд орох сонголт хийвэл жирэмсэн болох магадлал өндөр бөгөөд тэгсэн тохиолдолд таны хэвлийд бүрэлдэж буй амийг яах талаар шийдвэр гаргах ёстой болно гэдгийг оролцогчдод хэл. АСУУ: Энэ зөвхөн охидын асуудал уу? Хөвгүүдэд ямар нөлөөтэй вэ? Тэрхүү бяцхан хүүхдийг орчлон хорвоод авчирсныхаа төлөө хөвгүүд ч мөн адил хариуцлага хүлээж, амьдралын маш чухал, том шийдвэр гаргахаас үүдэх сэтгэлийн шаналлаас мултрах боломжгүй.

Бэлгийн замын халдварууд (БЗХ)

Хэдий жирэмсэн болоогүй ч бэлгийн харьцаанд орох бүрдээ БЗХ авах магадлалтай. Эдгээр БЗХ-ын зарим нь эрт эмчилбэл эдгэрдэг хэдий ч, зарим нь огт эмчлэгддэггүй бөгөөд зөвхөн эмчилгээ хийлгэх үед түр дарагдаад явж байдаг.

БЗХ-тай холбоотой баримтууд:

Дэлхий дээр жил бүр 15–49 насны 340 сая хүн шинээр БЗХӨ-ний (тэмбүү, аарцгийн үрэвсэлт өвчин, хламидын халдвар, триномониаз) халдвар авдаг аж.

Дэлхий дээр жил бүр хүний хөхөнцөр вирусээс болж умайн хүзүүний хорт хавдраар 500000 хүн өвчилж байна.

Дэлхий даяар БЗХ нь олон нийтийн эрүүл мэнд болон эдийн засагт маш их дарамт авчирдаг. Ялангуяа, эрүүл мэндээс шалтгаалсан эдийн засгийн алдагдлын 17%-ийг БЗХ эзэлдэг.

Залуус ингэж ярьдаг:

“Ийм зүйл надад тохиолдохгүй.”

Ихэнх залуус өөрийгөө тусдаа хүн юм шиг бодож ингэж хэлдэг боловч, мөн өөрийнх нь эргэн тойронд байгаа хүмүүс үргэлж азтай байдагт итгэхийг хүсэвч үнэн хэрэгтээ муу зүйл тохиолдох магадлал 50%-иас илүү байдаг.

“Би найз охин / залуудаа итгэдэг.”

Үнэхээр тийм гэж үү? Та хоёр танилцаад хэр удаж байгаа вэ? Чи бүх амьдралаа даатгахуйц хэмжээнд түүнд итгэдэг үү? Тэр чамтай бэлгийн харьцаанд орохын тулд л чиний сонсохыг хүсдэг үгсийг хэлдэг бол яах вэ? Тэр өөрийгөө онгон гэсэн хэр нь чамтай бэлгийн харьцаанд орохыг хүсвэл түүнийг өмнө нь өөр хэн нэгнээс бас ингэж гуйж байсан болов уу гэх эргэлзээ чамд төрөх болов уу?

Идэвхжүүлэлт 5: Миний бие

Зорилго:

ХДХВирусийн халдвар хүний биед хэрхэн нөлөөлдгийг оролцогчдод дүрслэн харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Урьдчилж бэлдсэн бичигтэй шошгууд

Даалгаврыг сайн дураар гүйцэтгэх 6 хүүхэд (Сайн үр дүнд хүрэхийн тулд хамгийн сайн жүжиглэж чадах идэвхтэй хүмүүсийг оролцуулаарай).

Заавар

1. 6 оролцогчоос дараах өгөгдлийг жүжиглэж үзүүлэхийг хүс. Оролцогчдод дараах дүрүүдийг хуваарилж, шошгыг нь наана:

Миний бие (өндөр, эрүүл царайтай хүн)

Цусны цагаан эс (ЦЦЭ: хүчтэй, шаламгай боксчин/ хамгаалагч)

HIV (a mean, menacing villain)

Ханиад

Халуун

Гүйлгэлт

2. Дүрүүдийг тайзан дээр байрлуулах нь:

“Тайзны голд” Миний бие маш жаргалтай зогсож байгаагаар жүжиг эхэлнэ. Миний бие-ийн хажууд ЦЦЭ нь боксчин шиг үсэрсээр, агаар цохин, Миний бие-ийг гаднын биетүүдээс хамгаалахыг хичээнэ. Бусад дүрүүд ээлжээ хүлээн тайзны хажууд байрлана.

3. Хүүрнэгч тайлбарлагч адил ийнхүү уншиж эхэлнэ: “Энэ бол Миний бие.” (Миний бие рүү заана.)

Энэ бол Миний бие.

Миний бие эрүүл бас хүчтэй. (Миний бие дээш доош үсрэн эрүүл, хүчтэй гэдгээ харуулан сунгалтын дасгал хийнэ.)

Миний бие ЦЦЭ гэдэг хамгаалагчаараа хамгаалуулдаг. (Агаарт хий цохилт хийж байгаа ЦЦЭ рүү заана.)

ЦЦЭ гэдэг нь Цуцашгүй цахилгаан энерги гэсэн үг биш ээ. Харин Цусны цагаан эс гэсэн үг юм. Цусны цагаан эс Миний биеийг хамгаалдаг. Ямар нэг халдвар Миний бие рүү дайрах үед, ЦЦЭ тулалдаж, хөөж явуулдаг. Одоо Миний бие рүү Ханиад дайрах үед юу болдгийг бүгдээрээ харцгаая. (Ханиад чанга ханиалгасаар Миний бие рүү ойртоно. Миний бие ханиалгаж эхэлнэ. Гэвч Ханиад Миний биед ойртох тусам ЦЦЭ дундуур нь орж ирэн гараа зангидан тулаанд бэлдэнэ.)

ЦЦЭ Ханиадтай тулалдаж, ялахад бэлэн болов. (ЦЦЭ, Ханиад хоёр тулалдана.) ЦЦЭ унжгар Ханиадыг хормын дотор яллаа. (Ханиад ухарсаар тайзнаас бууна. Миний бие ханиалгахаа зогсоно.) Баярлалаа ЦЦЭсээ, Миний бие дахиад эрүүл чийрэг, хүчтэй боллоо. (Миний бие дээш доош үсэрч, дахин булчингаа сунгана.) Бүгдээрээ ЦЦЭ-д баяр хүргэн алга ташицгаая. (Үзэгчдийг алга ташмагц ЦЦЭ талархсанаа илэрхийлэн бөхийн ёсолно.)

Одоо Миний бие рүү Халуун довтолж байна. (Халуун чичирсээр Миний бие рүү ойртоно.) Энэ магадгүй хумхаа өвчин, эсвэл гэдэсний хижиг өвчний халуун ч байж магадгүй юм. (Миний бие дагжин чичирч эхэлнэ.) Гэсэн ч ЦЦЭ Халуунтай тэмцэхдээ бэлэн байлаа. (ЦЦЭ дахин урагшилж Халуун, Миний бие хоёрын дунд зогсон гараа зангидна.) Ингээд тулалдаан эхэллээ… (ЦЦЭ, Халуун хоёр тулалдаж эхэлнэ. Миний бие чичирсээр л байна.) ЦЦЭ Халууныг дийлчихлээ. (Халуун ухарсаар тайзнаас бууж, Миний бие чичрэхээ болино.) ЦЦЭсдээ баярлалаа, Халуун Миний биеэс явчихлаа. Миний бие дахин эрүүл чийрэг, хүчтэй боллоо. (Миний бие инээн үсэрч цовхчиж, сунгалт хийнэ.) Бүгдээрээ ЦЦЭ-дээ дахин баяр хүргэж алга ташъя. (Үзэгчдийг алга таших үед ЦЦЭ баярлан бөхийнө.)

Энэ удаад Миний биед Гүйлгэлт довтолж байна. (Гүйлгэлт Миний бие рүү ойртоно. Гүйлгэлт гэдэс нь их л өвдөж байгаа шинжтэй ёолон, гэдсээ барьсаар бөгтийсөн амьтан ирнэ. Энэ мөчид Миний бие мөн гэдсээ барин нугарч, ёолж эхэлнэ.) Энэ удаад ч мөн адил ЦЦЭ Миний биеийг хамгаалахад бэлэн байлаа. (ЦЦЭ Миний бие, Гүйлгэлт хоёрын дундуур орж зогсон, тулаанд бэлдэн зогсоно.) Ингээд тулаан болов. (ЦЦЭ болон Гүйлгэлт нар зодолдож байх үед Миний бие гэдсээ барин ёолсоор байна.) ЦЦЭс Гүйлгэлтийг ч мөн ялж чадлаа. (ЦЦЭ Гүйлгэлтийг дийлж байгааг харуулж, Гүйлгэлт ухарсаар тайзнаас бууна. Миний бие өвдөж ёолохоо болино.) Дахиад л ЦЦЭ Миний биеийг хамгааллаа. ЦЦЭсдээ баярлалаа, одоо би эрүүл чийрэг байна. (Миний бие эрүүл чийрэг байгаагаа үзүүлж үсэрч цовхчин, булчингаа үзүүлнэ.) Миний биед ЦЦЭ ямар их чухал болохыг бид одоо ойлгосон тийм үү. Бүгдээрээ ЦЦЭсдээ бүх хичээл зүтгэлийнх нь төлөө дахин баяр хүргэе! (Алга ташилтыг сонсоод ЦЦЭ талархан мэхийн ёсолно.)

Харин энэ удаад Миний бие ДОХ-ын хам шинж өвчнийг үүсгэдэг ХДХВирусийн халдвар авчээ. (ХДХВ Миний бие рүү гэтсээр ирнэ.) Халдвартай хүнтэй бэлгийн харьцаанд орсон, аль эсвэл халдвартай цусыг сэлбэснээс энэ халдварыг авсан байж магадгүй юм. (ХДХВ бахархалтайгаар аймшигтай инээмсэглэнэ. ЦЦЭ Миний бие, ХДХВирусийн хооронд орно. Харин Миний бие юу ч болоогүй юм шиг зогссоор байна.)

Одоо харин юу болохыг харцгаая. (ЦЦЭ, ХДХВ-тэй тулалдаж эхэлнэ. Энэ удаад ХДХВ илүү хүчтэй тал байх болно.) ХДХВ болон ЦЦЭсийн хооронд өмнөх бүх тулаанаас илүү удаан, маш хүнд тулаан болно. (ЦЦЭ, ХДХВирусийн хооронд том тулаан өрнөнө. Гэвч ХДХВирус ЦЦЭсийг ялна. ЦЦЭс ялагдана.)

Өө үгүй ээ! ХДХВирус ЦЦЭсийг устгачихлаа гэж үү! (ХДХВ их л ялгуусан байдалтай зогсон, булчингаа үзүүлнэ. Харин ЦЦЭ толгойгоо гунигтайгаар сэгсрэн Миний биеийн ард, үзэгчид рүү нуруугаа харуулан зогсоно. Та Вүүүү гэж орилоод, үзэгчдийг ч мөн тэгэхийг уриална уу. Харин Миний бие юу ч болоогүй юм шиг зогссоор байна.)

Энэ үед Миний биед ямар ч шинж тэмдэг илрэхгүй байв. Миний бие яг л байдгаараа эрүүл чийрэг, хүчтэй харагдаж байлаа. (Миний бие инээмсэглэн, эрхий хуруугаа гаргана. Харин ХДХВ Миний биеийн хажууд зогсон мөн адил эрхий хуруугаа гарган инээмсэглэнэ.)

Харин хэсэг хугацааны дараа Ханиад Миний бие рүү довтлох бол юу болох бол, бүгдээрээ харцгаая. (Ханиад чанга ханиалгасаар Миний бие рүү ойртоно. Миний бие ханиалгаж эхэлнэ. Энэ үед ЦЦЭ эргэж үзэгчид рүү харан, мөрөө хавчина, тэгээд буцлаа. Миний биеийн ард цаашаа харж зогсоно. Харин ХДХВ Миний биеийн хажууд их л маадгар, тавласан шинжтэй зогсоно. Ханиад ХДХВирустай гар барин Миний бие тэр хоёрын хажууд үлдэнэ. Миний бие хүчтэй ханиалгаж эхэлнэ.)

Одоо харин Миний бие рүү Халуун дахин дайрч ирлээ. (Халуун чичирсээр Миний бие рүү ойртоход Миний бие ханиалгасан дээрээ чичирч эхэлнэ. ЦЦЭ эргэж хараад мөн л мөрөө хавчин буцаж харан Миний биеийн цаагуур орно. Халуун ХДХВ хоёр гар барин, ХДХВ, Ханиад хоёрын хажууд үлдэнэ. Миний бие ханиалган, чичирсээр л байна.)

Энэ удаад Гүйлгэлт Миний бие рүү довтлохоор ирлээ. (Гүйлгэлт ёолон, гэдсээ барин бөгтийсөөр Миний биед ойртоно. Миний бие ханиалган, чичрэхийн зэрэгцээ гэдсээ барин ёолж эхэлнэ. ЦЦЭ эргэж харан толгойгоо сэгсрэн буцаад Миний биеийн ард цаашаа харж зогсоно. Гүйлгэлт ХДХВ хоёр гар барин Гүйлгэлт тэдний хажууд зогсоно. Миний бие ханиалгаж, чичирч, гэдсээ барин ёолсоор л байна. ХДХВ гараа зөрүүлж зогсоод ёстой инээмсэглэнэ.)

Миний бие одоо Ханиадтай, Халуунтай, Гүйлгэж байгаа болохоор үнэхээр өвдөж байгаа. ЦЦЭс тусалж чадахгүй болсон болохоор Миний бие улам сул дорой болсоор л байна.

Тэр одоо ДОХ-ын хам шинжээр өвджээ. (Миний бие ханиалгасаар, чичирсээр, ёолсоор, газарт унана.)

Эцэст нь Миний бие үхнэ. (Миний бие газарт хөсөр унана. ХДХВ дахин Халуун, Ханиад, Гүйлгэлттэй гар барина.)’’

4. ХДХВирус нь ДОХ болдог ба хүний биеийн дархлааны тогтолцоог (цусны цагаан эсүүд) аливаа өвчинтэй тэмцэх чадваргүй болгосноор ямар ч хамгаалалтгүй бие өөр ямар нэг өвчин тусан эцэст нь үхдэг гэдгийг оролцогчдод тайлбарлана уу.

ӨӨРИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 5: Миний бие

Зорилго:

ХДХВирусийн халдвар хүний биед хэрхэн нөлөөлдгийг оролцогчдод дүрслэн харуулах.

Шаардлагатай зүйлс

Жижиг хайрцаг/нэвт харагдах чанамлын шил (Миний биеийг төлөөлнө)

Жижиг чулуунууд (Томуу, Ханиад, Халуун, Гүйлгэлтийг төлөөлнө)

Амны цаас (Хэдэн ширхгийг шилний амсар дээр тавиад резинээр тогтоно (Цусны цагаан эсийг төлөөлнө)

Ус (ХДХВирусийг төлөөлнө)

Заавар

1. Чанамлын шил нь чиний биеийг төлөөлж байгаа бөгөөд амны цаа нь цусны цагаа эс юм (ЦЦЭ).

2. Томуу, Ханиад, Халуун, Гүйлгэлт бидний бид нэвтрэхийг оролцох үед (жижиг
чулуунуудыг амны цаасан дээр тавь), ЦЦЭ бидний биеийг хамгаалдаг. Бид өвдөх ч эдгэрдэг, хурдан эдгэрдэг.

3. Гэтэл ХДХВирусийн халдвар бидний биед нэвтрэхдээ (амны цаасан дээр ус хий), шууд бие рүү дайрах биш, ЦЦЭ рүү дайрч, сулруулдаг. Тийм учраас л ХДХВ-ийн халдвартай хүн эхэндээ ямар ч шинж тэмдэггүй, зүгээр юм шиг харагддаг юм.

4. Үүний дараа Томуу, Ханиад, Халуун, Гүйлгэлтийн халдвар авбал (норсон амны цаасан дээр чулуунууд тавь), бидний биед маш амархан нэвтэрч чадна. Яагаад гэвэл, бидний ЦЦЭ суларсан байна. Энэ удаад бид сайн, хурдан эдгэрч чадахгүй. Сүүлдээ хүнд өвчин, халдварын бай болдог.

ХДХВ нь ДОХ өвчин болж хүндэрдэг бөгөөд биеийн дархлааны систем (цусны цагаан эс) бусад өвчинтэй тэмцэх чадвараа алддаг. Сүүлдээ ямар ч хамгаалалтгүй бие маань тэдгээр өвчнөөс болж үхдэг.

ХДХВ / ДОХ

Хамгийн хүнд БЗХӨ бол ХДХВ/ДОХ юм.

ХДХВ гэж юу вэ?

ХДХВ нь Хүний дархлал хомсдолын вирус гэсэн үг юм. ХДХВ-ийн халдвар авсан хүн шинжилгээ хийлгэхгүй л бол ХДХВ-ийн халдвар авсан гэдгээ мэдэх боломжгүй. Учир нь ихэвчлэн ямар ч шинж тэмдэг илэрдэггүй. Шинж тэмдэг илрэх үед хүмүүс ихэвчлэн ханиад болон өөр өвчин байна гээд тоодоггүй. Нэг л халдвар авсан бол вирус тухайн хүний цусаар дамжин бүх биеэр тардаг бөгөөд дархлааны тогтолцоог аажмаар үгүй хийж, биеийг бусад бүх өвчинд эмзэг болгодог. ХДХВирусийг эдгээх ямар ч арга байхгүй боловч ретровирусийн эсрэг эмчилгээ хийлгэн амьдралын хугацаа, чанараа дээшлүүлэх боломжтой байдаг.

ДОХ гэж юу вэ?

ДОХ-ын хам шинж гэдэг нь Дархлалын олдмол хомсдолын хам шинж гэсэн үгийн товчлол юм. ДОХ-ын хам шинж нь ХДХВирусээс тусдаа өвчин биш, харин хамгийн хүндэрсэн, сүүлийн шатыг нь хэлдэг юм. Энэ шатанд хүрсэн халдвартай хүний дархлааны тогтолцоо нь бүрмөсөн дарангуйлагдсан байдаг бөгөөд энгийн нэг ханиад л маш хүнд хатгаа болж хувиран, үхэлд хүргэдэг.

ХДХВ хэрхэн халдварладаг вэ? ХДХВирус хүний цусны эргэлтэд орж биеэр тархдаг. Цусанд:

1. 1. Хүний биеэс ялгарах шингэнүүд (бэлгийн харьцаанд орох үед солилцдог шингэнүүд)

Халдвартай хүнтэй бэлгийн харьцаанд орох

2. Цус

ХДХВирустэй хүний цусыг сэлбэж хийх

Халдвартай хүний хэрэглэсэн зүү, тариурыг ашиглах

Бие/ чихний ээмэг, шивээс хийлгэх, тойрч зүслэг хийх зэрэг зан үйл, цусаа холих зан үйл зэргийг хийх

Нээлттэй шарх

3. Нээлттэй шарх

Жирэмсний үед халдвартай ээжээс урагт, хүүхдээ төрүүлэхэд, хөхөөр хооллох зэрэг замаар халдварладаг.

Хэн эрсдэл дунд байна вэ?

Халдвартай хүнтэй бэлгийн хавьталд орж байгаа хүн бүр
Үүнд эсрэг болон ижил хүйстэн (ялангуяа, эрэгтэй – эрэгтэй) хосуудын үтрээний, аман, шулуун гэдэсний бэлгийн хавьтал бүгд багтана. Халдвартай хүний цус, үрийн шингэн, үтрээний шингэн зэрэг биеийн шингэнээр дамжин ХДХВ бусдад дамждаг. Вирус нь үтрээ, эр бэлэг эрхтэн, шулуун гэдэс болон амны салст, салслаг гадаргуу, шарх зэргээр дамжин цусанд хүрдэг.
Халдвартай хүнд вирус байгаа шинж тэмдэг огт илрэхгүй, эрүүл юм шиг харагдах боломжтой гэдгийг санаарай.

Халдвартай цустай холбогдсон хүн бүр
(бохир зүү тариур, нээлттэй яр, шархаар)
Халдвартай хүн тариур хэрэглэхэд зүүнд цуснаас нь үлддэг. Хэрэв хэн нэгэн тэр зүүг хэрэглэвэл, ХДХВ-ийн халдвар шууд авах болно. Шивээсний болон ээмэгний нүх гаргагч ариутгаагүй зүүнүүд ч мөн адил вирусийг тараадаг.

ХДХВ-ийн шинжилгээгээр шалгагдаагүй цус сэлбүүлж хийлгэсэн хүн бүр
Өвчтөнд цус сэлбэхээсээ өмнө бүх цусыг шинжилсэн эсэхийг шалгадаг дүрэм журам тогтоогоогүй улс орон олон байна.

ХДХВ эмчлэгдэх боломжтой юу? ҮГҮЙ!

Өнөөг хүртэл ХДХВ-ийг эмчлэх арга олдоогүй байна. Халдвар авсан хүн насан туршдаа халдвартай байна.

ХДХВ/ДОХ-той холбоотой тоо баримт

2020 онд 1.5 сая хүн шинээр ХДХВ-ийн халдвар авчээ.

2020 онд ХДХВ-ийн халдвартай 37.7 сая хүн амьдарч байна.2020 онд 680,000 хүн ДОХ-той холбоотой өвчнөөр нас барсан.

Тэгэхлээр 46 секунд болгонд нэг хүн үхэж байна гэсэн үг. Энэ өвчнөөр үхэж буй хүмүүсийн тоо жил ирэх тусам мэдэгдэхүйц багасаж байгаа ч ДОХ дэлхий нийтэд харанга дэлдсэн аюул хэвээрээ л байна. Зарим хүний хувьд ДОХ-ыг зүгээр нэг статистик тоо баримтаар нь хүлээж авч байж болох ч таньдаг юм уу ойр дотнын хүн маань ДОХ өвчнөөр өвдвөл бидний хандлага шал өөр болно.

Үнэндээ ДОХ бол бүх хүний санаа зовох асуудал мөн. Манай үеийнхэн үүнийг шийдвэрлэх ямар нэг зүйл заавал хийх ёстой.

[Бүс нутгийнхаа хэмжээнд байгаа ДОХ халдвартай холбоотой статистик мэдээллийг олж оролцогчдодоо хэлж өгөөрэй.]

Эх сурвалж: https://www.unaids.org/en

Идэвхжүүлэлт 6: Аюулгүй юу, эсвэл эрсдэлтэй юу?

Зорилго:

ХДХВ хэрхэн халдварладгийг ойлгоход нь оролцогчдод туслах

Шаардлагатай зүйлс

Сургалтын гарын авлага

“Аюулгүй юу? эсвэл эрсдэлтэй юу?” слайд

Заавар

1. “Аюулгүй юу? Эрсдэлтэй юу?” слайдыг нээгээд, оролцогчдыг гарын авлага дээрээсээ энэ хэсгийг гаргахыг хүснэ.

2. Тэд “Аюулгүй” гэж үзвэл гараа өргөөд, “Эрсдэлтэй” гэж үзвэл хоёр гараа энгэртээ зөрүүлж хариултаа харуулж болох юм. (Онлайн сургалтын үед, “Аюулгүй ” гэж үзвэл “эрхийгээ гозойлгох”, “Эрсдэлтэй” гэж үзвэл “X” тэмдгээр илэрхийлж болно.)

3. Сургалтын гарын авлагад буй хүснэгтийг ‘‘аюулгүй’’, ‘‘эрсдэлтэй’’ хэмээн дүгнэн бичнэ. (Хэрэв танд цаг бага байгаа бол хэдэн асуултыг онцолж сонгоорой.)

4. Халдвартай хүнийг тэврэх.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй.

5. Халдвартай хүнтэй бэлгийн харьцаанд орох.

Эрсдэлтэй, учир нь бэлгийн шингэн солилцоно.

6. Халдвартай хүнтэй нэг ширээнд хооллох.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй.

7. Халдвартай хүнтэй нэг өрөөнд унтах.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй.

7. Халдвартай хүний гараас хөтлөх.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй.

8. Халдвартай хүнтэй нэг өрөөнд унтах.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй.

9. Халдвартай хүнийг такси юм уу автобусанд суухад нь туслах.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй.

10. Халдвартай хүнтэй хоолоо хувааж идэх.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй.

11. Халдвартай хүний шүдний сойзыг хэрэглэх.

Эрсдэлтэй, учир нь та хоёрын буйлнаас цус гарах бөгөөд цус нь шүдний сойзонд наалдан, таны биед вирус орох боломжтой болно. Энэ нь эрсдэл багатай.

12. Халдвартай хүнийг өвдсөн үед бөөлжсийг нь цэвэрлэх.

Эрсдэлтэй, учир нь бөөлжис цустай байсан ба таны гар хуруунд шарх байсан бол вирус нэвтрэх магадлалтай. Үргэлж бээлий ашигла.

13. Халдвартай хүнтэй үнсэлцэх.

Эрсдэлтэй, хэрэв уруул болон амны хөндийд жижиг яр, шарх байхад хүчтэйгээр үнсэлцэх үед цус гарах нь нийтлэг байдаг. Ийм эрсдэл бага ч, ХДХВ болон бусад БЗХӨ ч үнсэлцэхэд дамжих магадлалтай байдаг.

14. Халдвартай хүн хажууд чинь ханиах юм уу найтаах.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй. ХДХВ агаараар халдварладаггүй.

15. Халдвартай хүнтэй нэг бассейнд сэлэх.

Аюулгүй, учир нь ямар ч бэлгийн шингэн, цус оролцохгүй. Хэдий халдвартай хүнд ил шарх байсан ч вирус агаар юм уу усаар дамжиж чадахгүй.

Усан бассейн, халуун ванн, нуур, гол, далай байсан ч вирус биеийн гадна удаан амьдарч чаддаггүй бөгөөд шархлаагүй, бүтэн арьс руу нэвтэрч чадахгүй.

16. Халдвартай хүнтэй сахлын хутгаа дундаа хэрэглэх.

Эрсдэлтэй, учир нь сахлын хутган дээр цус байж магадгүй бөгөөд таныг сахлаа хусах үед цусаар дамжин халдварлах боломжтой.

Аюулгүй болон эрсдэлтэй үйлдлүүдийг нэгтгэн дүгнэнэ:

Өндөр эрсдэл бүхий үйлдлүүд

Халдвартай хүнтэй бэлгийн хавьталд орох (ХДХВ тээгч хүнтэй, эсвэл ямар гэдэг нь тодорхойгүй хүнтэй, мөн аман бэлгийн харьцаанд орох юм уу хүчтэй үнсэлцэх үед амны хөндийн шархаар дамжих)

Ариутгаагүй багаж төхөөрөмжөөр хатгуулах, шивээс хийлгэх, арьсаа цоолуулах, тариулах ХДХВ-ийн шинжилгээ хийгдээгүй цус сэлбүүлэх

Эрсдэлгүй үйлдлүүд

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцааг тэвчин халдвар аваагүй, мөн ирээдүйд ч гэрлэлтдээ үнэнч байх эхнэр нөхрийн бэлгийн харьцаа

Халдвартай хүнтэй гар барих юм уу энгийн мэндчилгээ (тэврэх, хацар дээр үнсэх гэх мэт)

ХДХВ-ийн халдвартай өвчтөнийг хооллох, асрах (ямар нэгэн цустай зүйлд хүрэхгүй бол)

ХДХВ нь дараах замуудаар халдварладаггүй:

Халуун ванн / шүршүүр

Жорлонгийн суултуур / шээс

Утас / товчлуур

Сав суулга / бичгийн хэрэгсэл

Захиа шуудан

Оффисын тоног төхөөрөмж

Усан оргилуур

Шавжид хазуулах

ХДХВ-ийн шинжилгээ хийлгэхгүй л бол хүнийг халдвар авсан эсэхийг мэдэх боломжгүй гэдгийг тодруулж хэлээрэй.

“Аюулгүй юу? Эрсдэлтэй юу? ”

Зан чанарын сорилоо дараах холбоосоор орж бөглөнө үү. this link дүнгээ олж мэдээрэй.

Идэвхжүүлэлт 7: Цуу яриа юу, эсвэл үнэн үү?

Зорилго:

ХДХВ / ДОХ-ын талаарх цуу яриануудын талаар тодруулж, үнэн мэдээлэл авахад нь оролцогчдод туслах

Шаардлагатай зүйлс

Сургалтын гарын авлага

Үзэг / харандаа

Заавар

Сургалтын гарын авлагад буй Цуу яриа юу? Үнэн үү? асуулгыг бөглөхийг оролцогчдоос хүснэ.

1. Онгон хүнтэй бэлгийн харьцаанд орвол ХДХВ/ДОХ-ын хам шинжийн халдвар эдгэрдэг.

Худал яриа. ХДХВ-ийг эдгээх ямар ч эмчилгээ байхгүй. Хэрэв та халдвартай байгаад, хэн нэг (онгон болон онгон биш) хүнтэй хавьталд орвол халдвараа тараах болно.

2. ХДХВ-тэй хүмүүс халдвар авснаа мэдэлгүй олон жил амьдрах боломжтой.

Үнэн. ХДХВ-ийн халдвартай эсэхээ мэдэх цорын ганц арга бол шинжилгээ өгөх юм. Ихэнх ХДХВ-тэй хүмүүс өөрсдийгөө халдвартай гэдгийг мэддэггүй, учир нь ямар ч шинж тэмдэг илэрдэггүй үе нь 10 жил ч үргэлжлэх магадлалтай.

3. Та ХДХВ-ээр халдварласан ч үр бүтээмжтэй амьдрах боломжтой.

Үнэн. Тийм ээ, та чадна! Зөв эмчилгээ хийлгэхгүй бол ДОХ-ын хам шинж хүндрэх болно. Гэвч тэр хүртэл та ажиллаж, мөрөөдлөө биелүүлж, гэрлэлтээс гадуурх бэлгийн харьцааг цээрлэхийг бусдад уриалж чадна. ХДХВ-ийн халдварын эмчилгээ хийлгэснээр ДОХ-ын хам шинжээс сэргийлж эсвэл хойшлуулж чадна.

4. ХДХВ/ДОХ-ын хам шинж нь халдвар авсан хүнээс цусаар дамжин халддаг.

Үнэн. ДОХ-ын хам шинж нь бэлгийн шингэн (халдвартай хүнтэй бэлгийн хавьталд орох), цус (цус сэлбэх, хэрэглэсэн зүү тариур хэрэглэх), хөхний сүү (эхээс хүүхдэд) зэрэг биеийн шингэнээр дамжин тархдаг.

5. Чи бэлгэвч хэрэглэсэн ч ХДХВ/ДОХ-ын хам шинжийн халдвар авах эрсдэлтэй.

Үнэн. Бэлгэвчийг тогтмол, зөв хэрэглэсэн ч ХДХВ/ДОХ-ын хам шинжээр халдварлах магадлал байсаар байдаг.

6. ХДХВ/ДОХ-ын хам шинжтэй хүмүүс бүгдээрээ гэр бүлээс гадуурх бэлгийн харьцаанаас халдвар авсан байдаг.

Худал яриа. Зарим хүмүүс цусаа сэлбүүлэхдээ халдвар авсан байдаг бол зарим нь хар тамхи, ээмэг зэргийн зүү тариураар халдвар авсан байдаг. Эсвэл ХДХВ-тэй эхээс төрсөн хүүхэд, бүр халдвар авсан байсан эхнэр/ нөхрөөсөө хүртэл авсан хүмүүс байдаг.

7. ХДХВ/ДОХ-ын хам шинжтэй хүмүүс тодорхой эмчилгээ хийлгэж, эрүүл зөв хооллосноор илүү удаан амьдрах боломжтой.

Үнэн. Эмчилгээ болон зөв хооллолт нь биеийн цусны цагаан эсийг халдвартай тэмцэхэд тусалдаг.

8. ХДХВ/ДОХ-ын хам шинж нь хүний бие махбодыг сулруулж, хумхаа өвчин, сүрьеэ, хатгаа зэрэг өвчнийг эсэргүүцэх чадваргүй болгодог.

Үнэн. Дархлааны тогтолцоо суларч, янз бүрийн өвчин, вирусүүд, бүр ханиадыг хүртэл эсэргүүцэж чадахгүйд хүрдэг.

9. ХДХВ-ийн халдвартай хэдий ч харахад эрүүл, цовоо (өвчний шинж тэмдэг илрээгүй) хүн бусдад ХДХВ халдаах эрсдэлтэй.

Үнэн. ХДХВ-ийн халдвартай бүх хүн халдвар тараах боломжтой болдог. Хэзээ ч хүнийг ХДХВ-тэй эсэхийг гаднаас нь хараад хэлж чадахгүй.

“Цуу яриа юу? Үнэн үү?”

Зан чанарын сорилоо дараах холбоосоор орж бөглөнө үү. this link дүнгээ олж мэдээрэй.

Гүнзгийрүүлж авч үзье
ХДХВ/ДОХ-ын тухай хэлэлцүүлэг

Зорилго:

ХДХВ нь халдвар авсан хувь хүн төдийгүй бусдад хэрхэн нөлөөлдгийг олж харахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Цаас

Маркер

Цаасан самбар / цагаан самбар (аль нэгийг нь сонгоно)

Сургалтын гарын авлага

Заавар

1. улсад маш олон тооны хүн ХДХВ-ийн халдвар авч, ДОХ-ын хам шинжээс болж нас бардаг нь юуг илтгэж байна вэ? Өөрийн улсын жишээ юм уу, ХДХВ-ийн халдвар өндөр улсыг сонгон ярилцаарай: Иргэд нь олноороо ХДХВ-ийн халдвараар өвдөж, нас бардаг улсад юу тохиолдох вэ?

Тохиолдох зүйлсийг цаасан самбар/ цагаан самбар дээр жагсаан бичнэ. Зарим үр нөлөөг дор дурдлаа:

Гэр бүлийн бүх гишүүд нь зовж шаналж, хоол хүнснээс илүү эмд мөнгөө зарцуулна. (нийгэм, эдийн засгийн).

Эцэг эх нь ХДХВ-ээс болж нас барж, өнчин хүүхдүүд нэмэгдэнэ. (нийгэм, эдийн засгийн)

ДОХ-ын хам шинжээр шаналж байгаа залуус ажил хийж чадахгүй, гэр бүлээ санхүүгээр хангаж, тэтгэж чадахгүй. (нийгэм, эдийн засгийн)

Үхлийн ирмэгт байгаа залуус улс эх орныхоо ирээдүйн удирдан манлайлагч болох талаар бодох ч хэрэггүй болно. (нийгэм, улс төрийн)

Халдвар авсан хүмүүс өөрсдөөс нь халдвар авсан байх магадлалтай үр хүүхдээ асрах хэрэгтэй болдог. Нас ахиж буй хөгшин эцэг эхэд нь хүүхдийг нь асрах үүрэг ноогддог. (нийгмийн)

ДОХ-ын хам шинжээр нас барж буй хүүхдүүдийнхээ үр хүүхдийг эмээ өвөө нар нь асрах болдог. Ихэвчлэн эмээ нар хүүхдийг нь асрах цорын ганц хүн байдаг. Зарим хүнд нөхцөл байдалтай орнуудад 20 гаруй ач зээгээ асардаг эмээтэй таарах нь ердийн үзэгдэл байдаг. (нийгмийн)

Засгийн газар мөнгө санхүүгээ боловсрол, дэд бүтэц гэх мэт нийгмийн хөгжилд зарцуулахаас илүүтэй эрүүл мэндэд зарцуулна. (нийгэм, эдийн засаг, улс төрийн)

2. Баг бүр, эсвэл хүн тус бүрийг дараах сэдвээр богино эсээ, шүлэг эсвэл зурагт хуудасны загвар гаргахыг уриал:

Ярилцаж, илтгэх

ДОХ-ын хам шинжийг тодорхойлох

Бусад хүмүүс надтай яаж харьцаасай гэж хүсэх байсан бэ?

Яагаад өсвөр насныхан ХДХВ-ийн халдвар авах эрсдэл өндөр байдаг вэ?

3. Өөрсдийн санаа бодлыг илтгэх таван минутыг өгнө.

Нэмэлт материал

ХДХВ / ДОХ-ын халдвартай хүнийг асрах нь

ХДХВ-ийн халдвартай хүнд эрүүл хүмүүсээс өөр харьцах ёстой гэсэн ойлголт байж таарахгүй. Харин хэт эелдэг байх нь тэднийг доош нь хийх, өөрөөсөө дорд үзэж байгаа юм шиг сэтгэгдэл төрүүлж магадгүй. Тэгвэл бид ХДХВ-ээр халдварласан хүмүүст хэрхэн санаа тавих хэрэгтэй вэ?

Өөрийнхөөрөө бай
Таны эргэн тойронд байгаа хүмүүс таныг өөрийнхөөрөө биш байгааг шууд хараад л мэднэ, ХДХВ-тэй хүмүүс ч мөн ялгаагүй. Тэднийг тойрон өндөгний хальс байгаа юм шиг хэт болгоомжтой, эсвэл хэт халамжтай байх нь өөрсдийг нь бусдаас өөр хүн гэж үзэж байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлж гомдоодог. Тэдэнд санаа тавьж, халамжлахдаа яг л бусад найзууддаа яаж хандах байсан тэр шигээ байж, нөхцөл байдалд мэдрэмжтэй байгаарай.

Биед нь хүрэхээс айх хэрэггүй
Та ХДХВ-тэй хүнтэй гар барьж, нөхөрсгөөр тэвэрч, нуруун дээр нь зөөлөн алгадлаа гээд вирусийн халдвар авахгүй.

Тэдний эрүүл мэндэд бүү эрсдэл учруул
Хэрэв таны бие тааруу байвал, тэдэнтэй заавал уулзах гэж зүтгэх хэрэггүй. Учир нь та тэдэнд вирус халдаах эрсдэлтэй. Хэрэв та ханиалгах юм уу найтаалгах гээд байвал найзаасаа холдож, ам хамраа дарж ханиаж, найтаалгаарай. Хэдий эдгээр нь сүртэй зүйл биш юм шиг санагдаж болох ч ХДХВ/ДОХ-ын хам шинжтэй хүний дархлааны тогтолцоо хэр суларсныг хэлж мэдэхгүй. Тэдний хувьд энгийн ханиад хүртэл амь тэмцэх аюул болох магадлалтай.

Таны найз ХДХВ-ийн халдвартай боллоо гээд та хоёрын нөхөрлөл өөрчлөгдөх албагүй. Түүний зан чанар, чадвар, оюун ухаан өөрчлөгдөхгүй, тэд ХДХВ-тэй болохоосоо өмнө ямар хүн байсан тэр хэвээрээ л байгаа. Тэднээс зайлсхийж, алагчилж болохгүй.

Гэртээ хийх даалгавар:
ДОХ-ын эсрэг аян

Оролцогч хүүхдүүд өөрийн улсын ХДХВ/ ДОХ-ын тархалтын эсрэг төлөвлөгөө боловсруулна. Зорилтот бүлэг хүмүүс нь 15–24 насны залуус байна. Төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай нөөц боломж, хэрхэн хэрэгжүүлэх санаануудыг төлөвлөгөөндөө багтааж өгнө. БҮтээлчээр сэтгэхийг нь урамшуулж дэмж.

Зорилго:

Жирэмслэлт, БЗХалдварт өртөх эрсдэлийг бууруулах ямар аргууд байдгийг ойлгуулах, мөн энэ бүх үр дагавруудаас зайлсхийх цорын ганц найдвартай арга бол бэлгийн харьцааг тэвчих гэдгийг ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Оршил

Өмнөх модульд бидний үзсэнчлэн гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаа нь маш олон үр дагаврыг дагуулдаг. Бэлгийн харьцаанаас үүдэх сэтгэл санааны үр дагавруудаас зайлсхийж чадахгүй ч бие махбодын зарим үр дагавраас зайлсхийх боломжтой. Гэвч хамгаалалтын ялгаатай төрлүүд нь эрсдэлийг өөр өөр хэмжээгээр багасгадаг. Аль арга нь бүрэн баталгаатай байж чадах вэ? Бэлгийн харьцаанаас үүдэх бие махбодын үр дагавруудыг бууруулах нийтлэг аргуудыг үзсэний дараа 100% хамгаалж чадах ганц арга бол бэлгийн харьцааг тэвчих явдал гэдгийг бид ойлгох болно.

23 настай шилдэг сурагч ХДХВ-ийн халдвартайгаасаа болж нэр хүндтэй их сургуулиас татгалзсан хариу авчээ.

Дараа нь тэр өөр их сургуульд элсэн орсон ч түүнд сууж болох, сууж болохгүй хичээлийг нь зааглаж хязгаарлалт тавьжээ. 16 наснаасаа хойш бэлгийн хавьталд ордог байсан Тимми (түүний жинхэнэ нэр биш) ‘‘хамгаалалттай бэлгийн харьцаа’’-ны талаар нэлээн сайн мэдлэгтэй байжээ.

Тэр өөрийгөө ХДХВ-ийн халдвар авснаа мэдээд, сэтгэл мэдрэлийн эмчдээ хандан: ‘‘Би цөөн хэдэн л бэлгийн хавьтагчтай байсан, мөн шаардлагатай хамгаалалтуудыг хэрэглэдэг байсан. Гэтэл яагаад заавал би ийм өвчтэй болж байгаа юм бэ?’’ гэж асуужээ.

Дараах асуултыг асуугаарай:

Тимми уг нь хамгаалалт ашигласан … гэтэл юу буруу болчхов оо?

“Хамгаалалт”-д харанхуйгаар итгэсэн нь.

Идэвхжүүлэлт 1: Үр дагавраас яаж зайлсхийх вэ?

Зорилго:

Эрсдэлийг бууруулах болон эрсдэлийг бүрэн арилгахын ялгааг олж харахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар/ цаасан самбар

Маркер

Заавар

1. Самбарын нэг талд юм уу цаасан самбар дээр ингэж бичнэ:

“Би гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцааны эрсдэлийг хэрхэн бууруулж чадах вэ?”

2. Эрсдэлийг бууруулах аргуудыг оролцогчдоос асууна. Тэднийг хариултаа хэлэх бүрд, самбар дээр дараах байдлаар бичнэ. Эцсийн бүтээл ингэж харагдах боломжтой юм:

3. Ямар нэгэн бичигдээгүй үлдсэн зүйл байвал оролцогчдод хэлж өгөн, самбар дээр нэмж бичнэ.

4. Боломжит бүх аргуудыг жагсаасны дараа тэдгээрийг хараад, бэлгийн харьцааны тал дээр хаагуур нь хил хязгаараа албан ёсоор тогтоох шийдвэр гаргах хэрэгтэй байна вэ гэдгээ эргэцүүлэн бодохыг хүс.

АНХААР: Эрсдэлийг бууруулах болон эрсдэлээс зайлсхийх хоёрыг харьцуулахын тулд, мөн хамгийн сайн сонголт энэ юм шүү гэдэг санааг хүргэхийн тулд бэлгийн харьцааг тэвчихийг хамгийн сүүлд бичиж, яриарай.

Оролцогчид мэддэг зүйлийнхээ талаар ярихад тэдэнд цаг өгөөрэй. Харин сургагч багш асуулт асуух, яригдаагүй үлдсэн зүйлсийг хэлж өгөх, буруу мэдээллийг залруулах замаар үйл ажиллагааг удирдана.

Асуулт асуун, дурдагдаагүй үлдсэн үр дагавруудыг хэлж өгөн, буруу ойлголт байвал засаж залруулна.

Оролцогчдын яриаг давж ярих юм уу өөрөө хэт их ярилгүй оролцогчдоор өөрсдөөр нь яриулах сургагч багшийн чадвараас энэхүү идэвхжүүлэх үйл ажиллагаа амжилттай болох эсэх нь хамаарна.

Эрсдэлийг бууруулах арга

ХАМГААЛАХ ТӨРӨЛ ТӨРӨЛТИЙН ХЯНАЛТЫН БҮТЭЭЛИЙН ТҮВШИН БЗДХ-аас хамгаалах

Шүдний далан Жирэмслэлтээс хамгаалах хамгаалалт байхгүй Жирэмслэлтээс хамгаалах хамгаалалт байхгүй
Спермицид 29% Байхгүй
Татгалзах арга 27% Байхгүй
Бэлгэвч (эмэгтэй) 21% Тодорхойгүй
Диафрагм 16% Эрсдэлийг бууруулах зарим нотолгоо
Бэлгэвч 15% ХДХВ = 80% (нөхцөлөөр
тогтмол хэрэглээ)
HPV = 70%
Заг хүйтэн = 50%
Герпес = 50%
Байгалийн гэр бүл төлөвлөлт 12-25% Байхгүй
Өглөөний дараах эм / ЖСАХ-ийн яаралтай тусламж 11-25% Байхгүй
Жирэмслэлтээс хамгаалах бэлдмэл 8% Байхгүй
Умайн доторх төхөөрөмж (IUD) <1% Байхгүй
Ариутгал <1% Байхгүй
Цээрлэх 0% 100%

“Нийтлэг” гарч болзошгүй алдааны хувь хэмжээ[85] гэдэг нь эхний нэг жилийн турш жирэмслэлтээс хамгаалах аргыг ашигласан ч жирэмсэлсэн эмэгтэйчүүдийн хувь юм.

Нэмэлт материал

Эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээ

Шүдний далан
Энэ нь ердөө л дөрвөлжин хэлбэрийн латексэн хамгаалалт юм. Зөвхөн ам – шулуун гэдэс юм уу ам – үтрээгээр хавьтахад зориулсан бөгөөд хүмүүсийн биеийн шингэнийг тус тусад нь байлгадаг, мөн зарим БЗХӨ тусах эрсдэлийг бууруулдаг байж болзошгүй. Латексэн хамгаалалт нь жирэмслэлтээс хамгаалдаггүй.

Спермицид
Спермицид нь эр бэлгийн эсийг устгах юм уу хөдөлгөөнгүй болгох замаар жирэмслэлт, үр тогтоолтыг багасгадаг химийн бодис юм. Спермицидийг дангаар нь хэрэглэвэл үр дүн нь 41%-тай байна. Гэсэн хэдий ч жирэмслэлтээс хамгаалах бусад аргуудтай (умайн хүзүүний хаалт, бэлгэвч гэх мэт) хамтад нь хэрэглэвэл үр нөлөө нь дээшилнэ. Спермицидийн хамгийн муу тал нь эмэгтэйг шээсний замын халдвар авах өндөр эрсэлд оруулдаг. Зарим эмэгтэйчүүд спермицидийг хэрэглэснээр арьс нь цочирч, харшил хүртэл өгдөг. Ихэнх спермицидийн гол найрлагад ноноксинол-9 (N-9) гэх эр бэлэг эрхтэн, үтрээ болон гадна бэлэг эрхтний арьсыг цочроон, шархлуулж, бүр эр бэлэг эрхтэн, үтрээний арьсыг гуужуулах нөлөөтэй бодис агуулагддаг. Ингэснээр спермицидийг хэрэглэгчдийн хувьд БЗХӨ авах магадлал нэмэгддэг. Гадуур нь тавих, угаалга хийж цэвэрлэх аргууд (гадна нь тавих, нийлүүлгийг таслах арга гэж нэрлэгддэг)

Татаж авах арга (мөн татах арга, бэлгийн харьцааны тасалдал гэж нэрлэдэг)
Энэ нь эрэгтэй бэлэг эрхтнээ үтрээнээс бүрэн гаргаж, үрийн шингэнийг гадагшлуулна гэсэн үг юм. Гэвч гадагшлуулахаас өмнө эр бэлгийн эс үлдэх магадлалтай. Мөн энэ аргын хувьд эрэгтэй нь хэзээ гадагшлуулах хэрэгтэйгээ сайн мэдрэх туршлагатай байдлыг шаарддаг. Эдгээр хүчин зүйлс нь энэ аргыг жирэмслэлтээс хамгаалахад найдваргүй болгодог. Гаргах арга нь БЗХӨ-ний халдвараас огт хамгаалахгүй.

Бэлгэвч (эмэгтэй)
Эмэгтэй бэлгэвчийг эрэгтэй биш эмэгтэй нь зүүдгээс бусдаар эрэгтэй бэлгэвчтэй төстэй. Ихэнх бэлгэвч пластик материалаар хийгдсэн байдаг ч сүүлийн үед латексэн материалаар бас хийдэг болсон. Эмэгтэй бэлгэвч нь эрэгтэй бэлгэвчээс илүү үнэтэй байдаг ба хэрэглэхэд төвөгтэй байдаг. Жирэмслэлтээс хамгаалах үр нөлөө нь эрэгтэй бэлгэвчтэй ойролцоо хэдий ч бага зэрэг доогуур байдаг. Эмэгтэй бэлгэвч нь БЗХӨ тусах эрсдэлийг бууруулдаг гэх баримт хязгаарлагдмал.

Диафрагм
Ерөндгийг эмэгтэй умайн хүзүүгээ хааж суулгадаг бөгөөд жирэмслэлтээс урьдчилан сэргийлэх хаалт болж өгдөг. Үүнийг умайн хүзүүний дээд тал буюу умайн булчингийн тэнд байрлуулдаг. Үр нөлөөг нь дээшлүүлэхийн тулд умайн хүзүүний хаалтыг спермицидтэй хамтатган хэрэглэдэг. Хэрэв зөв байрлуулалгүй 24-с дээш цаг байлгасан бол шээсний замын халдвар авах, мөн биеийг гэнэтийн цочролд оруулах хам шинж илрэх эрсдэлтэй. Умайн хүзүү нь БЗХӨ-д эмзэг байдаг учраас хаалт тавьснаар тодорхой хэмжээнд хамгаалалт болдог гэж үздэг.
Гэвч үүнийг баталсан тодорхой судалгаа одоогоор байхгүй байна.

Бэлгэвч
Жирэмслэлтээс хамгаалах тухай ярих бүрд бэлгэвчийг сурталчилдаг. Хүмүүс бэлгэвчийг жирэмслэлтээс мөн БЗХӨ-өөс үр дүнтэй хамгаалдаг, хямдхан, хаанаас ч авах боломжтой, хэрэглэхэд хялбар гэж боддог. Эдгээр хүчин зүйлээс болоод БЗХӨ-ний тархалт нэмэгдэх, өсвөр насныхныг жирэмслэлт болон халдвараас сэргийлэх хамгаалалт болгон бэлгэвч хэрэглэж бэлгийн харьцаанд орохыг уриалах асуудалтай олон байгууллага тэмцэж байна. Зарим орны засгийн газар нь хүртэл өсвөр насны бэлгийн харьцаа зэрэг асуудлын шийдэл нь бэлгэвч гэдэгт үнэмшин, бэлгэвчийн үйлдвэрлэлийг зөвшөөрч, бүр 12 настай хөвгүүдэд зориулсан бэлгэвчийг хүртэл худалдаалахыг зөвшөөрдөг.

Гэр бүл төлөвлөлтийн хуанли хөтөлж мөрдөх арга (мөн өндгөвч гадагшлахыг мэдэх арга, хэмнэлийн арга гэж нэрлэгддэг).
Энэ нь овуляцийн үеэ тэмдэглэж, өндгөн эс боловсрох үед бэлгийн харьцааг тэвчих арга юм. Энэ нь ихэвчлэн овуляциас хойш гурав юм уу дөрвөн өдөр байна. Овуляцийн хугацаагаа гурван замаар мэдэх боломжтой: умайн зунгагийг ажиглах, сарын тэмдгийн өмнөх болон дараах гурван өдрийг тоолох, шулуун гэдсээр биеийн температураа хэмжиж тэмдэглэх. Орчны хүчин зүйлсээс хамаарч сарын тэмдгийн мөчлөг өөрчлөгдөж болох ч, умайн салст зунгаг болон шулуун гэдэсний температур нь өндгөн эс боловсрохтой шууд хүчтэй хамааралтай байдаг. Жирэмслэлтээс хамгаалах төгс үр дүнд хүрэхийн тулд гэр бүл төлөвлөх байгалийн аргыг эрэгтэй бэлгэвчтэй хослуулан хэрэглэх боломжтой.

Жирэмслэлтийг шууд таслан зогсоох эм бэлдмэл (Өглөөний эм)
Энэ эм нь жирэмслэлтээс хамгаалах арга бүтэлгүйтсэн юм уу хамгаалах арга хэрэглээгүй үед эмэгтэйг жирэмсэн болохоос урьдчилан сэргийлдэг. Энэ эмийг бэлгийн харьцаанд орсноос хойш 72 цагийн дотор уух ёстой ба бэлгийн харьцаанд орсноос 12 цагийн дотор хэрэглэвэл илүү үр нөлөөтэй. Энэхүү эм нь овуляцийг хойшлуулах, умайн гадаргууг өөрчлөх замаар биеийн дааврыг өөрчлөлтөд оруулж, боловсорсон өндгөн эс биежих үйл явцыг таслан зогсоодог. Энэ нь БЗХӨ-өөс хамгаалдаггүй.

Спираль буюу ерөндөг (IUD)
Спираль нь жирэмслэлтээс хамгаалах урт хугацааны (гэхдээ буцаах боломжтой) арга юм. Спиралийг мэргэжлийн хүн суулгах шаардлагатай ба Т-хэлбэртэй хэрэгслийг эмэгтэйн үтрээнд оруулж суулгадаг. Спираль нь эр бэлгийн эсийн хөдлөх замыг хааж, боловсорсон өндгөн эстэй нийлэхээс урьдчилан сэргийлдэг. Мөн хэрэв өндгөн эс боловсорч үр тогтсон тохиолдолд үтрээний орчныг үр хөврөл амьдрах боломжгүй зайгүй болгож, үр тогтсон өндгөн эс буюу ургийг гадагшлуулдаг ба ингэснээр хүний амь үрэгдэж байгаа гэсэн үг юм.
Зарим спираль нь түүний жирэмслэлтээс хамгаалах чадварыг цаашид өсгөн нэмэгдүүлэх нөлөөтэй дааврыг ялгаруулдаг. Спираль нь бэлгийн замын өвчнөөс хамгаалдаггүй.

Үр тогтоох боломжгүй болгох (үрийн сувгийг боох / таслах, эрэгтэйн үрийн сувгийг боох гэдгээр нь хүмүүс мэддэг)
Эмэгтэй, эрэгтэй хүмүүсийг үр тогтоох боломжгүй болгож, жирэмслэлтээс бүрэн хамгаалдаг. Үрийн сувгийг боох, таслах, эрэгтэйн үрийн сувгийг боох нь хоёулаа эр бэлгийн эсийг боловсорсон өндгөн эстэй нийлэхээс сэргийлэхийн тулд сувгуудыг таслах, эсвэл хаадаг. Үр тогтоох боломжгүй болгох нь сарын тэмдгийн мөчлөгт нөлөө үзүүлдэггүй. Мөн бэлгийн харьцааны үед эр бэлгийн эс гадагшлахад саад болдоггүй. Заримдаа сувгийн боолтыг нээж болдог ч ихэнхдээ өндөр үнэтэй, амжилт багатай байдаг. Энэ нь бэлгийн замын халдварт өвчнөөс хамгаалдаггүй.

Идэвхжүүлэлт 2: Бөмбөлөг үлээх тэмцээн

Зорилго:

Бэлгэвч нь эрсдэлийг бууруулах боловч эрсдэлийг арилгахгүй гэдгийг ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

5 бөмбөлөг (шар) (Жич: нэгийг нь урьдчилаад цоолсон байна)

5 хүн сайн дураараа гарч ирэх (бүгд эрэгтэй байвал зүгээр)

Заавар

1. Сайн дураараа гарч ирсэн хүмүүст нэг нэг бөмбөлөг өгөөд гурав тоолохын дотор аль болох хурднаараа үлээж, толгойныхоо хэмжээтэй болгох ёстой гэж тайлбарла. Түрүүлсэнд нь бэлэг өгч болох юм.

2. Цоорхойтой бөмбөлөг /шар үлээгдэхгүй юм уу хагарч, хийсэж магад.

3. “Бэлгэвч нь ХДХВ-ийн халдвараас 80% л хамгаалдаг” гэсэн слайдыг гарга.

4. 5 бэлгэвч тутамд 1 нь үйлдвэрийн гологдол гардаг бөгөөд урагдах юм уу нэвчдэг гэдгийг тайлбарла.

5. Бэлгийн харьцаа үйлдэх болгондоо үүнийг өөгүй төгс, зөв ашиглаж чадлаа ч бэлгэвч нь хүнийг ХДХВ-ээс бүрэн хамгаалж чадахгүй. 80% л хамгаалдаг гэсэн статистик мэдээ бий гэдгийг нэмж хэл.

Бэлгэвч нь ямар ч БЗХ юм уу БЗХӨ-өөс 100% хамгаалж чадахгүй. “Өөгүй төгс сайн хэрэглэдэг” байлаа ч охид жирэмслэх магадлалтай. Төгс хэрэглээ гэдгээр байнга (хавьтал бүрд 100%), зөв хэрэглэхийг хэлж байгаа юм.

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас гаргасан тайлан мэдээнд дурдсанаар, бэлгэвчийг байнга, зөв хэрэглэх аваас жирэмслэлтээс хамгаалах магадлал нь 97%-тай байна. [98] Харин тохиолдлын буюу байнгын бус хэрэглээний үед 86-90% болж хамгаалах нөлөө нь буурна [99] гэжээ. Байнгын, зөв хэрэглээг хэвшүүлэхийн тулд бэлгэвч хэрэглэгчид нь хурьцал үйлдэх болгондоо хэрэглэх ёстой бөгөөд хайрцаг дээр нь бичсэн зааврыг ягштал мөрдөх нь зүйтэй (ихэнхдээ 7 алхам бүхий заавар байдаг). Харамсалтай нь, хүмүүс хүсэл тачаалдаа улайрахаараа бэлгэвчийг зөв хэрэглэж байна уу, тогтмол хэрэглэж байна уу гэдгээ хянаж чаддаггүй.

Дараах асуултыг асуугаарай:

Хэрвээ биеэ хянаж чадахгүйгээс болоод бэлгийн харьцаанд аль хэдийнээ орчихсон бол бэлгийн сэрэлд автсан үедээ бэлгэвчийн төгс сайн хэрэглээг зуршил болгож чадах байх гэж тэр хүнээс харах нь ухаалаг хэрэг мөн үү?

Томчууд бэлгэвчийг жирэмслэлтээс хамгаалах хэрэгсэл болгон байнга зөв ашиглах тал дээр дутагдалтай байдгийг бид мэднэ.

Тэгвэл залуучуудаас бэлгэвчийг төгс хэрэглэж чадна гэж харах нь бодитой бөгөөд шударга зүйл үү, чи юу гэж бодож байна?

Бэлгийн харьцаа үйлдэх болгондоо бэлгэвчийг зөв хэрэглэдэг хүмүүст ч хүртэл бэлгэвч нь бүрэн дүүрэн хамгаалалт болдоггүй.

Бэлгэвч хэрэглэж байсан боловч жирэмсэн болсон бүсгүйн тухай бодит жишээ:

Аюулгүй сонголт® сургалтад хамрагдсан нэг эмэгтэй гурван удаа жирэмслэхдээ нөхөр нь гурвуулд нь бэлгэвч хэрэглэж байсан гэж гэрчилсэн байдаг. Тэд гэрлэсэн байжээ. Тиймээс хүүхдээ энэ дэлхийд төрүүлэх аюулгүй орчин бүрэлдсэн байжээ гэсэн үг. Гэхдээ тэр гэрлээгүй, өсвөр насны охин байсан бол яах вэ? Бодоод үз дээ.

Хамгийн сайн хувилбар буюу аюулгүй сонголт

Хамгаалалтын эдгээр бүх арга хэрэгслийн дутагдалтай талуудыг бодолцож үзэхэд, хүний сэтгэл санаа, оюун ухаан, бие махбодын эрүүл мэндийг баталгаатай хамгаалах хамгийн сайн сонголд юу байж болох вэ?

Дараах дөрвөн сонголтоос нэгийг сонго:

1. Ямар нэг сонголт хийхээс зайлсхийх үү?

2. Урсгалаараа явах уу?

3. Бэлгийн харьцаанд идэвхтэй орж эхлэх үү / орсон хэвээр байх уу?

4. Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанд орохгүй тэвчих үү?

Гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцаанаас татгалзах сонголт хийгээгүй хүмүүс дараах хоёр ангиллын аль нэгэнд багтана. Үүнд:

“Ямар нэгэн сонголт хийхээс зайлсхийх” юм уу, эсвэл “урсгалаараа явах”-аар шийдэн идэвхгүй байх нь амьдрал болон харилцаагаа огт төлөвлөлгүй, юу л бол юу “тохиолдох”-ыг зөвшөөрч байгаа хэрэг юм.

2. Бэлгийн харьцаанд орж эхлэх, эсвэл орсон хэвээр байх сонголт хийх.

Дээрх ангиллуудад багтаж байгаа хүмүүс гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанаас үүдэлтэй бие махбодын болоод сэтгэл санааны үр дагавруудыг амсах эрсдэлтэй. Эдгээр үр дагаварт бэлгийн хомхой, хламидын халдвар, ХДХВ гэх мэт БЗХӨ, мөн хүсээгүй жирэмслэлтийн улмаас үр хөндөлт, эсвэл бага залуудаа эцэг эх болох, аль эсвэл харилцаа нь нуран унаж сэтгэлийн гүн хямралд орох зэрэг багтана.

Өсвөр насныхан гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанаас бие махбод, сэтгэл санаанд үзүүлэх үр дагавруудыг ойлгож, өөрсдийнх нь хийх сонголт амьдралд нь аюул учруулах боломжтой гэдгийг ухаарах хэрэгтэй. Гэнэн томоогүй өсвөр насныхан өөрсдийгөө БЗХӨ, хүсээгүй жирэмслэлт зэрэг асуудалд орно гэж огтхон ч боддоггүй. Гэвч гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцааны үр дагаврууд нь тэдний ирээдүйн зорилго, хүсэл мөрөөдөлд нь шууд нөлөөлдөг гэдгийг тэдэнд байнга сануулж байх хэрэгтэй.

Чи алиныг нь сонгох вэ?

ГЭРЛЭЛТЭЭС ӨМНӨХ БЭЛГИЙН ХАРьЦААГ ТЭВЧИХ

Бэлгийн амьдралдаа гаргаж байгаа шийдвэр бүр нь тэднийг “зөвхөн тухайн хормын төлөө амьдарч” хор уршгийг нь үүрч явахын оронд, холыг харж, бэлгийн харьцааны үр дагавруудыг шүүн тунгаахад бэлтгэдэг гэдгийг эргэцүүлж ойлгоход нь тусал.

Хүсмээргүй үр дагавруудаас ангид байхын тулд бид түрүүлж хил хязгаараа тогтоох хэрэгтэй гэсэн дүгнэлтээр энэхүү бүлгийг сургагч багш өндөрлөх хэрэгтэй.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Бэлгийн харьцаанд орох эсэх шийдвэр гаргах нь

Зорилго:

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд орохын сайн, муу талыг олж харахад нь оролцогчдод туслах

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар/ ватум цаас

Маркер

Заавар

1. Дараах диаграммыг самбарт/ватум цаасан дээр зур

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаа? Тийм Үгүй

Сайн тал (+)
Муу тал (-)

2. Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд ОРОХЫН, мөн үүнээс ТАТГАЛЗАХЫН сайн, ба муу талыг тоочихыг оролцогчдоос хүс.

3. Үр дагаврыг нь оролцогчдын хамтаар үнэлж дүгнэвэл бидний зааж буй зарчмын цаад шалтгааныг ойлгож, асуудлыг өөр дээрээ тусгаж ойлгох болно.

Боломжит хариултууд:

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаа? Тийм Үгүй

Сайн тал (+) Таашаал мэдрэх

Харилцаагаа үргэлжлүүлэх

Лаг санагдах Эрхэм чанараа хүндлэх

Бэлгийн замын халдвар, жирэмслэлт, санаа зовнил,
цаг нь болоогүй байхад нэмэлт хариуцлага үүрэхээс зайлсхийнэ
Муу тал (-) Жирэмслэлт

БЗХалдвар/өвчнүүд

Онгон байдлаа алдах

Харуусал Харилцаа тасрах

Шоглуулж, даапаалуулах

4. Сайн зан чанар төлөвшүүлэхийн салшгүй нэгэн хэсэг бол шийдвэр гаргах чадвартай болох. Тиймээс оролцогчид маань өөрт буй сонголтуудын үр дагаврыг, тэр шийдвэрийнхээ урт хугацааны нөлөөг үнэлж дүгнээд сайн шийдвэр гаргах хэрэгтэй.

Таашаал авах хүслээ тэвчих нь урт хугацаандаа сайн үр дүн авчирдаг бол зөвхөн тухайн үеийнхээ таашаалын төлөө байх юм бол өөрчлөх боломжгүй үр дагаварт хүрч болно.

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанд орсноор тэрхэн үедээ таашаал мэдрээд, сайхан санагдах ч урт хугацаандаа илрэх нөлөө нь амьдралд тусгүй зүйлс байдаг.

Гэтэл гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцаанаас татгалзах үед тулгардаг таагүй зүйлс нь тэрхэн үедээ хэцүү санагдавч урт хугацаандаа бол амьдралд сайнаар нөлөөлөх үр дүн гардаг.

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаа? Тийм Үгүй

Сайн тал (+)
Богино хугацааны
Урт хугацааны
Муу тал (-)
Урт хугацааны
Богино хугацааны

ДҮГНЭЛТ

Boundaries and Choices for true freedom and no regrets
Тэвчих гэдэг бол зүгээр л татгалзахыг хэлэхгүй. Үнэндээ энэ бол өөр маш олон зүйлд тийм гэж хэлж байгаа хэрэг юм. Энэ бол зүгээр нэг хязгаарлан хориглож байгаа хэрэг биш харин ч хүсэж байгаа асар их эрх чөлөөгөө эдлэх боломжийг залуу хүмүүст олгож байгаа юм. Бэлгийн харьцааны тал дээр биеэ захирсныхаа шагналын ургацыг тэд хураах нь дамжиггүй.
Хил хязгаар ба сонголт бол жинхэнэ эрх чөлөөг эдэлж, харамсах зүйлгүй амьдрахын төлөө байдаг. Хил хязгаар нь бидэнд хориг саад болохоос илүүтэй өөрийнхөөрөө байх аюулгүй бүсийг бүрдүүлж, эрүүл саруул, зөв харилцаан дунд сэтгэл хангалуун амьдрах боломжийг өгдөг. Энэ бол “аюулгүй сонголт - харамсал үгүй амьдрал” юм.

Гэр лүүгээ явна

Бүлэг 3-тай холбоотойгоор эцэг эх, өсвөр насны хүүхдийн дунд явуулах хэлэлцүүлгийн асуултууд

Хүндэт эцэг эхчүүд ээ,

Аюулгүй сонголт хөтөлбөрийн Бүлэг 3-д буй хичээлүүдээр эрүүл хил хязгаар тогтоохын ач холбогдол, бэлгийн харьцааны тал дээр хил хязгаараа зөрчсөнөөс үүсэх үр дагавруудын талаар онцлон авч үзсэн.

Асуулт:

Бидний гэр бүлийн үнэт зүйлс дээр үндэслэсэн гэр бүлийн хувьд ямар чухал хил хязгаар байдаг вэ?

Найз нөхөрлөл/харилцан дундаа ямар зан авир ажиглагдсан бэ?

[Эцэг эх] таны хувьд хайр сэтгэлийн харилцаа, үерхэлтэй холбоотойгоор ямар хил хязгаар өөртөө тогтоодог вэ?

Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд бэлгийн замын халдварт өвчлөл нэмэгдсэн шалтгаануудын талаар ярилц.

Энэ бүлгээрээ эрүүл харилцааг бий болгоход сорилго бэрхшээлүүд тулгардаг боловч эрүүл ойлголттой болж, эрүүл зарчмыг дагавал, гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцаанд орохгүй хүлээхийн үнэ цэнг ойлгож мэдэхэд нь өсвөр насны хүүхдүүдэд туслах болно.

Модуль 4.1 Миний мэдэрч байгаа энэ зүйл юу вэ?

Модуль 4.2 Охид хөвгүүдийн үерхэл

Модуль 4.3 Бэлгийн харьцааны гоо сайхан ба Гэрлэлтийн амлалт

Модуль 4.4 Тэвчихийг дахин тодорхойлох нь!

Модуль 4.5 Бэлгийн харьцааны тал дээр ариун байдлаа хадгалах амлалт

Зорилго:

Эсрэг хүйсийн хүнтэй холбоотой төрдөг сэтгэл хөдлөлийн талаар ойлголт авч, хайр, шохоорхол болон хүсэл тачаалын ялгааг таньж сурахад нь оролцогчдод туслах.

Оршил

Англи хэлнээ “хайр” гэдэг үгийг хэтэрхий сул чөлөөтэй хэрэглэдэг. Тиймээс хайрыг хамгийн сайн тодорхойлох арга зам бол юуг хайр биш гэх вэ гэдэг талаас нь ярих явдал байж болох юм. “Хайртай” учрах юм уу илүү тодруулбал хэн нэгэнд сэтгэл алдрах нь ямар нэг гүнзгий харилцааны эхлэл байж болох талтай. Хүнд сэтгэл алдарна, хэн нэгнийг шохоорхоно гэдэг муу зүйл биш. Харин хэцүү асуудал тулгарахад тэрхүү харилцааг хэвээр хамгаалж үлдэхэд сэтгэлийн энэ мэдрэмж хангалтгүй байдаг. Бие биедээ итгэж найдсан, насан туршийн хайр нь хүнээс тэвчээр, хүндлэл, анхаарал халамж, хамгаалал, найдвар болон үнэнч зан чанарыг шаарддаг.

Шохоорхол хязгаараасаа хэтэрсэн тохиолдолд хүсэл тачаал болж хувирах боломжтой. Хэн нэгнийг хүсэн тачаадах үед түүнийг өөрийн бэлгийн дур хүслийг хангах хэрэгсэл болгон ашиглах санаархалдаа автдаг. Энэ тохиолдолд бусад хүний сайн сайхныг огтхон ч бодолцож үзэхгүй байна гэсэн үг.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Хайр гэж юу вэ?

Зорилго:

Хайр гэж юу болох талаар зөв ойлголтыг тодорхойлоход нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Цагаан самбар, маркер

Заавар

Хайрыг тодорхойлон, дүрсэлсэн үг, хэллэгийг тоочихыг оролцогчдоос хүс.

(Онлайн сургалтын үед: Zoom дээр буй Whiteboard юм уу Annotation сонголтыг идэвхжүүлж, өөрсдийн хариултаа бичихийг оролцогчдоос хүс.)

Энэ даалгаврыг хийж дуусаад, аль хариулт нь хайр, хүсэл тачаал, шохоорхлыг тус тус хэлж байгааг тэдний тодорхойлолтыг уншаад, ярилцаад тогтоо.

Сургагч багш:

ХАЙР гэдэг үг дээр дөрвөлжин,

ШОХООРХОЛ гэдэг үг дээр дугуй зурж,

ХҮСЭЛ ТАЧААЛ гэдэг үгийг чагталж дар.

Хүмүүс ер нь их хэцүү бөгөөд хоорондын харилцаа нь маш ээдрээтэй байдаг. Хайр, хүсэл тачаал, шохоорхлын ялгааг ойлгож, тодорхойлж эхэлж байгаа маань ганц шөнийг өнгөрүүлэх хүн “дэгээдэх” буюу хөнгөн хийсвэр явдалд хахсан өнөөгийн нийгэмд амьдарч байгаа ч утга учиртай, насан туршийн бат бэх харилцааг бий болгох ганхашгүй сууриа бэлдэж байна гэсэн үг.

Идэвхжүүлэлт 2: Хайр гэдэг сэтгэл хөдөлгөм бяцхан зүйлс

Зорилго:

Хүмүүсийн дунд нийтлэг тархсан санаанууд дундаас хайр гэдэг ойлголтыг үнэн зөвөөр тодорхойлоход нь оролцогчдод туслах

Шаардлагатай зүйлс

Видео бичлэг, дондогмаа тоглоом (түлхэхээр буцаж босож ирээд байдаг)

Заавар

1. Жинхэнэ хайрыг дүрслэн үзүүлсэн сүүлийн үеийн кино юм уу, зурагтын нэвтрүүлгийн хэсгээс үзүүл.

2. Дараах асуултыг асуугаарай:

Энэ хайр мөн үү? Яагаад?

Хайрын талаарх бодол сэтгэгдлээ хуваалцахыг хүүхдүүдээс хүс. Тэгэхдээ энэ удаа тэдний буруу зөрүү ойлголтыг засаж залруулах гэх хэрэггүй. Та лав “сэтгэл хөдлөл, мэдрэмж” гэсэн үгсийг олон сонсох байх. Тэдний мэдрэмжийг мэдрэмж гэдгээр нь хүлээн зөвшөөр.

Анхны харцаар дурлах

Олон хүнтэй өрөөнд та хоёр бие биеэ олж харна. Харц чинь түүнээс салж чадахгүй хөшиж, зүрх чинь хайлж урсах мэт болно. Тэрхэн агшинд та:

Хайж байсан хүнээ олсноо “мэднэ”. “Анхны харцаар дурлана” гэж энэ... Гэхдээ “анхны харцаар дурласан” гэж бидний нэрлэдэг тэр хайр “анхны харцаар эхэлсэн хүсэл тачаал” болж хувирах нь олонтоо.

Үүгээр бид яг юу гэж байгаа гэсэн үг вэ?

Анх харангуут л чиний гадаад төрх / дуу хоолой надад таалагдсан.

Чамайг анх харангуут надад төрсөн мэдрэмж.

Би чамтай илүү сайн танилцахдаа дуртай байна.

Бүх анхаарал зөвхөн “БИ” дээр төвлөрөх агаад НАДАД ямар санагдаж байна, БИ юу хүсэж байна гэх мэт.

Үнэндээ энэ нь хайрын мэдрэмж биш, харин ШОХООРХОЛ юм. Шохоорхол.

Хайр гэж юу вэ?

Хайр бол...
Хайр бол тэвчээртэй, энэрэнгүй.
Хайр атаархдаггүй, бардам зан гаргадаггүй, ихэрхдэггүй,
Хайр өөрөөсөө илүүтэй бусдад анхаарал тавьдаг,
өөрт байхгүйг хүсэж эрж хайдаггүй,
Хайр уурладаггүй,
муутай тооцоо хийж хариугаа авдаггүй.
Хайр зөвт бусад баярладаггүй,
харин үнэнд баярладаг,
Хайр хэзээ ч дуусдаггүй,
бүгдийг далдалдаг, бүгдэд итгэдэг, бүгдэд
найддаг, бүгдийг тэсвэрлэдэг
Хайр хэзээ ч няцаж ухардаггүй, харин үргэлж урагш тэмүүлдэг
Хайр хэзээ ч шантардаггүй.

Тарсын Паул

Хайр бол...

Шийдвэр зориулалт юм. Энэ бол өөрийгөө бодолгүй нөгөө хүндээ санаа тавин, түүний төлөө өөрийгөө бүрэн зориулах явдал; Хайр нөгөө хүнээ үнэн сэтгэлээр хүлээн авдаг бөгөөд нөгөө хүнийхээ сайн сайхны төлөө байхыг эрэлхийлдэг.

Хайрын 5 ‘‘Х’’

Халамж – Хувиа хичээдэггүй, нөгөө хүнийхээ сайн сайханд чин сэтгэлээсээ санаа тавих.

Харилцан ойлголцол – Сэтгэлээрээ холбогдож, жаргал, зовлон, айдас болон хүсэл тэмүүллээ хуваалцахын тулд хичээл зүтгэх гаргах

Харилцан бие биеэ нөхөх – Нөгөө хүнээсээ төгс байдлыг шаардалгүй байгаагаар нь хүлээн авч, илүү сайн хүн байхад нь урам зориг өгч, дэмжих

Хариуцлагатай байх – Хүнд хэцүү цагт ч дэргэдээс нь холдохгүй байх

Хамгаалан тэмцэх – Нөгөө хүнээ шүүмжлэхийн оронд үргэлж урам зориг өгч, давуу талуудыг нь сайшааж байх

6 дахь ‘‘Х’’ – Хүний өөрийнх нь сонголт

Бүхний мэддэг итгэл үнэмшлийн эсрэгээр, хүмүүн бидний хамгийн үндсэн хэрэгцээ бол хайранд “сохрох” биш, харин тухайн хүнийхээ алдаа дутагдлыг мэдэж байгаа хэр нь түүнийг хайрлах, түүгээр хайрлуулах сонголт хийх явдал юм. Ийм хайр нь инстинкт буюу төрөлх зөн совин дээр суурилдаггүй, харин хичээл зүтгэл, сахилга батыг шаарддаг.

Бодит зүйлээр дүрслэн харуулах: Бэлтгэлийн мешок / Дондогмаа хүүхэлдэй

Хайр бол хэчнээн чанга цохиж нүдэж байсан ч яах ч үгүй байж байдаг бэлтгэлийн мешок шиг юм. Яагаад гэвэл, жинтэй суурьтай учраас ийм байдаг. Хайр халамж, шийдвэр зориулалт, харилцан ойлголцол зэрэг дээр суурилж байна гэсэн үг. [Бэлтгэлийн мешокийг цохиод нааш цааш хөдөлгө.]

Хайр бол эрүүл харилцааны суурийг бүрэлдүүлдэг. Нар гарсан ч, бороо орсон ч эрүүл, хайр дүүрэн харилцаа ямар ч салхи шуургыг даваад гарна.

Гүнзгийрүүлж үзье

Дараах асуултуудыг тавиад, жинхэнэ хайр гэж юу болох талаар улам гүнзгий эргэцүүлэн бодоход нь өсвөр насныханд тусал. Дараах асуултыг тавиад, хэлэлцүүлэг өрнүүлж болно.

Хэн нэгнийг жинхэнээсээ хайрлана гэдэг нь юу гэсэн үг юм бэ?

Хүнийг хэрхэн дээдлэн, хүндэлж, түүний хайрыг хэрхэн зөв сайнаар хүлээж авч болох юм бэ?

Нөгөө хүнээ хэрхэн чин сэтгэлээсээ, хувиа хичээлгүйгээр хайрлан халамжлах юм бэ?

Харилцаандаа шийдвэр зориулалт хэрхэн гаргах юм бэ?

Идэвхжүүлэлт 3: Энэ шохоорхол уу?

Зорилго:

“Шохоорхол” буюу “сэтгэл алдрах” гэж юу болохыг ойлгоход нь оролцогчдод туслах. [Сургагч багш нар ахуй соёлын нөхцөлдөө тохируулаад сайн болох юм уу шохоорхох гэдэг үгийг аль алиныг нь ашиглах боломжтой.]

Шаардлагатай зүйлс

Видео клип, Дууны үг, Хөөс

Заавар

1. Шохоорхлыг дүрслэн үзүүлсэн сүүлийн үеийн кино юм уу, зурагтын нэвтрүүлгийн хэсгээс үзүүл эсвэл шохоорхлыг дүрслэн үзүүлсэн сүүлийн үеийн хөгжмийн клип үзүүл. Дууны үгийг цаасан дээр хэвлээд тараах юм уу дэлгэц дээр харуул.

Санал болгож буй видео клип:

Давид Арчулета, Шохоорхол
YouTube® видео: https://www.youtube.com/watch?v=6J1-eYBbspA

Жессе МакКартни, Яг чиний мэддэгчлэн
YouTube® видео: https://www.youtube.com/watch?v=GPCRbuL4Oh8

Юуна, Краш фт. Ашер
YouTube® видео: https://www.youtube.com/watch?v=9SGHPQ2FVm8

ПРИТИМАЧ, Нүдээ чамаас салгаж чадахгүй
YouTube® видео: https://www.youtube.com/watch?v=NWA_1lXzGnU

2. Дууны үгийг хараад, хайр нь жинхэнэ хайр (сонголт) байхаас илүүтэй шохоорхол (мэдрэмж) байдаг гэсэн утгатай үг хэллэгийг онцлон тэмдэглэхийг хүүхдүүдээс хүс.

Шохоорхол гэж юу вэ?

Шохоорхол нь ихэнхдээ бодитой бус, хэт хөөрлийн, туйлширсан, эсвэл хэн нэгний гадаад үзэмж, байгаа байдал, хэв загвар гэх мэтийг бахдан таашаах сэтгэлээс үүдэлтэй, түүнд татагдах цочмог сэтгэл хөдлөл байдаг гэдгийг бараг хүн бүр мэддэг. Шохоорхол нь эхэндээ бие биеэ сонирхож, татагдах шалтгаан болж байгаад цаг хугацаа өнгөрч, шийдвэр зориулалт гаргасны үр дүнд төлөвшсөн, насан туршийн болзолгүй хайр болон дэлгэрэх боломжтой.

Бодит зүйлээр дүрслэн харуулах: Хөөс

[Хөөсөө дээш чиглүүлж үлээ]

Энэ хөөсний бөмбөлгүүдийг хар даа, гоё биш байна уу? Гэхдээ энэ ингээд л байж байдаг уу? Гараараа хүрвэл яах бол? [Хөөснүүдэд хүрээд, хагал] Шохоорхол бол яг энэ хөөс шиг гэдгийг оролцогчдод тайлбарлаж өг. Үлээнгүүт гэнэт гараад ирдэг ч уддаггүй, тэрхэн зууртаа өөрчлөгдөж, алга болчихдог.

Хэн нэгнийг шохоорхох үедээ бид яадаг вэ?

Гэнэтийн, хүчтэй сэтгэл хөдлөлийг мэдэрдэг

Энэ мэдрэмж нь ихэнхдээ маш хүчтэй, бидний бие, сэтгэлийг бүрэн эзэмддэг. Гэхдээ ямар ч барьц, үндэс суурь байдаггүй. Бид үүрд аз жаргалтай байна гэх боловч чухам яагаад гэдэг шалтгаанаа хэлж чаддаггүй.

Хачин жигтэй зүйл хийж эхэлдэг

Сэтгэл алдарсан хүнийхээ дэргэд хамаг байдгаараа сайн байх гэж хичээгээд байгаагаа бид анзаардаг. Тэр хүн дэргэд чинь байгаа үед чи “чи” биш, нэг л өөр хүн болсон мэт санагддаг. Өөрсдийгөө янз бүрийн нөхцөлд илүү сайн таньж мэдэхийн тулд олон хүмүүсийн дунд хоорондоо харилцаж байх нь зүйтэй.

Тэр хүнийхээ тухай бодитой бус / хэт нэг талыг барьсан төсөөллийг оюун бодолдоо бий болгодог Бид хэн нэгэнд сэтгэл алдрах үедээ тэр хүнээ энэ ертөнцийн хамгийн төгс хүн хэмээн итгэж, тийм төсөөллийг өөртөө бий болгоод, сул талыг нь олж хардаггүй.

Эдгээр мэдрэмж нь түр зуурынх байх агаад гэнэт ирсэн шигээ гэнэт алга болдог

Энэ дэлхий дээрх хамгийн төгс, сайхан хүн гэж төсөөлж байсан хүнийхээ сул тал, өө сэвийг олж харах үедээ бид гэнэт юманд хатгуулах мэт болж, өнөөх дэврүүн сэтгэл хөдөл хийсэн оддог.

Крашаа буюу шохоорхож байгаа хүнээ нийгмийн сүлжээнд нууцаар мөрдөж- улам л сэтгэл шархалдаг

Шохоорхож буй хүнийхээ амьдралын талаар нарийн ширийн мэдээлэл олж авах гэж сонирхох нь энгийн л зүйл боловч түүнийг онлайн дээр мөрдөн хэт их цаг зарцуулах нь чиний сэтгэлийн амар амгаланг алдагдуулж, хийх зүйлд чинь саад болно. Түүнийг харахын төлөө хэр их цаг зарцуулна, ааш занд чинь муугаар нөлөөлнө. Ялангуяа, тэр өөр хэн нэгэнтэй хамт байгаа зургаа үе үе нийтлэх үед чамд улам онцгүй санагдана.

Идэвхжүүлэлт 4: Хайр уу, шохоорхол уу?

Зорилго:

Жинхэнэ хайр ба шохоорхлын ялгааг олж харахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Даалгаврыг сайн дураараа гүйцэтгэх 12 хүүхэд

Тус бүрд нь “Хайр ба шохоорхол”-ын талаар нэг асуулт бичсэн 6 өөр өнгийн 6 ширхэг карт

Асуулт болгоны харгалзах хариулт болгон өнгө хослуулж “Хайр”, “Шохоорхол” гэж бичсэн 6 өөр өнгийн 6 багц карт

Цагаан самбар

Тогтоогч/ скоч

Заавар

1. Цагаан самбар дээр хоёр баганатай хүснэгт зураад, нэг баганад “Хайр”, нөгөө баганад “Шохоорхол” гэж бич.

2. Даалгавар гүйцэтгэхээр гарч ирсэн 12 хүүхдийг хоёр хоёроор нь хуваарилаад хариулт бичсэн 6 багц картыг тарааж өг.

3. Самбарт байрлуулах асуулт нэг бүрийг уншаад, шохоорхол, эсвэл хайрын аль нь болохыг тодорхойлох хэрэгтэй гэдгийг тэдэнд тайлбарлаж өг.

4. Хариултын картыг тохирох баганад тогтоох ёстой гэдгийг хэл. Хариулт нь яагаад “хайр”, эсвэл “шохоорхол” байгааг тэдэнд тайлбарлаж өгөөрэй.

Зургаан асуултад бүгдэд нь хариулж дууссаны дараа цагаан самбар дээрх хүснэгт дараах байдалтай харагдах учиртай:

Шохоорхол Хайр

Би түүний юунд илүү татагддаг вэ? Гайхалтай дүр төрх, сайхан бие, авьяас/ур чадвар зан чанар; зан чанар
Хүмүүс биднийг юу гэж боддог вэ? Гэр бүл, ойр дотны найзууд маань энэ харилцааг эсэргүүцдэг Манай гэр бүл, дотны найзууд түүнтэй сайн харьцдаг
Энэ дурлалын түүх яаж эхэлсэн бэ? Хурдан (хэдэн өдөр эсвэл долоо хоногийн дотор); Энэ бол "анхны харцаар дурласан" Хэдэн сар/жилийн турш түүнийг таньсаны дараа
Би түүнийг юу гэж боддог вэ? Миний сонирхол миний сэтгэл санааны байдлаас шалтгаалж өөр өөр байдаг Миний сонирхол тогтвортой, урьдчилан таамаглах боломжтой болсон
Бидний хайр сэтгэл надад ямар нөлөө үзүүлж байна вэ? Би өөр шигээ санагдахгүй байна; Би заримдаа хачирхалтай үйлдэл хийдэг Би өөрийнхөөрөө байхад таатай байна; Би одоо илүү сайн хүн болсон
Энэ харилцаанд би хэрхэн хандаж байна вэ? Би түүнийг өгөхийг хүлээж байна; Би амархан атаархдаг Бид хоёулаа өгч, хуваалцаж байна; Би түүнд хамгийн сайн сайхныг хүсч байна

Сургагч багш нь өөрийн орон нутагт зонхилдог асуудлыг энд тусган харуулахын тулд асуултуудыг сольж болно.

Би түүний юунд илүү татагддаг вэ?

Гол нь түүний гадаад үзэмж үү, эсвэл таван мэдрэхүйд мэдрэгддэг зүйлс үү?

Хүмүүс биднийг юу гэж боддог вэ?

Энэ харилцааг ихэнх хүмүүс сайшааж байна уу, эсвэл эсэргүүцэж байна уу? Тэдний дэргэд байхдаа хүмүүс тав тухтай байдаг уу, эсвэл тавгүйтдэг үү? Энэ харилцаа хүмүүсээр хүрээлүүлж байна уу, эсвэл хүмүүсийг дайжуулж байна уу?

Энэ дурлалын түүх яаж эхэлсэн бэ?

Анхны харцаар эхэлсэн үү, эсвэл олон жилийн нөхөрлөлийн дараа эхэлсэн үү? Хоёр хүн үргэлж уулзаж учирч, цагийг хамт өнгөрөөгөөд байвал хуй салхи мэт дурлалын түүх хялбархан эхлэх боломжтой.

Би түүнийг юу гэж боддог вэ?

Түүнийг гэсэн сэтгэл, сонирхол хэр тогтвортой байдаг вэ? Тухайн үеийн сэтгэл хөдлөлөөс (учир нь хайр бол ганцхан сэтгэлийн хөдөлгөөнөөс хавьгүй илүү зүйл) хамааралтайгаар хэлбэлзэж байна уу?

Бидний хайр сэтгэл надад ямар нөлөө үзүүлж байна вэ?

Түүнтэй хамт байхдаа өөрийнхөөрөө байж чаддаг уу? Түүний өмнө жүжиглэх хэрэгтэй юу? Миний талаар ямар нэг зүйл олоод мэдчих вий гэж айдаг уу? Хайр сэтгэлд итгэлцэл, байгаагаараа, үнэнээрээ байх маш чухал.

Энэ харилцаанд би хэрхэн хандаж байна вэ?

Зөвхөн өөрийн сэтгэл санаа, хүсэл мөрөөдлийг чухалчилдаг уу? Эсвэл харилцан бие биедээ өгч, хуваалцдаг уу? Шохоорхол нь ерөнхийдөө өөр дээрээ төвлөрсөн байдаг бол хайр нь нөгөө хүндээ хамгийн сайн сайхныг хүсэж, хариу горьдолгүйгээр бүхнээ зориулдаг.

Товчхондоо, шохоорхол яах ийхийн зуургүй эхлэх агаад гадаад үзэмж, авьяас чадвар, тэр ч бүү хэл дуу хоолойны өнгө гэх мэт өнгөц зүйлсэд тулгуурладаг. Энэ нь таныг ердийн байдгаасаа өөрөөр биеэ авч явахад хүргэдэг. Гэвч энэ мэдрэмж нь ирсэн шигээ гэнэт хийсэн оддог. Шохоорхлоор эхэлсэн харилцаа тасарснаас үүдэлтэй сэтгэлийн шарх хэсэг хугацаанд үргэлжлэх боловч эдгэх нь харьцангуй түргэн.

Гэтэл, хайр сэтгэлийн харилцааг төлөвшүүлж, зузаатгахын тулд ихээхэн хугацаа шаардлагатай бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр хос хоёр бие биеэ илүү сайн таньж мэддэг. Тэд хамт байхдаа илүү тавт тухтай, өөрсдийнхөөрөө байж чаддаг, мөн бие биеэ байгаагаар нь хүлээж авдаг. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар нэг нь нөгөөгөө орхиж салбал сэтгэлийн шарх илүү гүнзгий үлдэх агаад эдгэрэх нь удаан байдаг.

“Дурлалын түүх хэрхэн эхэлсэн бэ?” гэсэн асуулт дээр үндэслэн хайр сэтгэл ба шохоорхлын хоорондох ялгааг харуулсан бодит түүх.

“Анхны харцаар дурлаж, хайр сэтгэлтэй болно” гэдэг энэ дэлхий дээрх хамгийн романтик зүйл гэж би итгэдэг байсан. Би анхныхаа харилцааг ингэж л дүрслэн ярихыг хүсэж байсан сан. Их сургууль дээр 1-р курсынханд зориулсан танилцах хөтөлбөрийн үеэр би анхны найз хөвгүүнтэйгээ үерхэж эхэлсэн. Би түүнийг 2 сарын өмнөөс мэддэг байсан юм. “Хайр”-тайгаа учирсан гэдэгтээ бат итгэж байсан учраас найз нөхдийнхөө эсэргүүцлийг ч огт тоогоогүй. Гэвч хуй салхи мэт эхэлсэн хайрын түүх маань эхэлсэн шигээ тун хурдан дууссан. Тийнхүү дуусахдаа мөн л сэтгэлийн маш хүчтэй мэдрэмж төрүүлсэн. Гэвч энэ удаа уур хилэн, гомдол шархыг үлдээсэн юм. Одоо эргээд бодоход, хэрэв бид илүү урт хугацаанд жирийн найз нөхөд байсан бол би түүнийг илүү таньж, бид бие биедээ тохирох эсэхээ мэдэж болох л байж дээ.

Идэвхжүүлэлт 5: Хүсэл тачаалын мөн чанар

Зорилго:

Хүсэл тачаалдаа бууж өгөхийн муу талыг ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Бенгалийн гал

Бодит зүйлээр дүрслэн харуулах: Бенгалын гал

Бенгалын гал асаагаад оролцогчдоос “Хэн үүнийг авмаар байна?” гэж асуу.

Хүсэл тачаал яг бенгалын гал шиг (үг бүрээ удаанаар тогтож хэлээрэй) хүчтэй, дүрэлзсэн, сэтгэл хөдлөм, зугаатай, дур татам, хүсэл татагдмаар, дурламаар, сайхан, өөрийн болгомоор(асаж дуустал нь хүлээ). Гэхдээ яг энэ бенгалын гал шигээр хүсэл тачаал удаан үргэлжилдэггүй. Шатаад дуусах л юм бол сэтгэл татам сайхан байдал нь алга болж, хаяхаас өөр сонголт үлдэхгүй.

Бэлгийн хүсэл тачаалыг маш хүчтэй, бие, сэтгэлийг эзэмдсэн бэлгийн дур хүсэл гэж тодорхойлж болно. Энэ нь хувиа хичээсэн шинжтэй бөгөөд нөгөө хүнийхээ сэтгэл санаа, эсвэл сайн сайхан байдлыг огт хэрэгсдэггүй.

Бид бэлгийн дур хүсэл төрөхийг хүсэл тачаалтай хольж хутгаж болохгүй.

Бэлгийн дур хүсэл бол байгалиасаа бидэнд өгөгдсөн мэдрэмж. Сайхан зүс царай бие галбиртай хүн хажуугаар явахад бид анзаарч хардаг (ийм зүйл олонтоо тохиолдож байдаг) ч энэ нь бид тэр хүнийг тачаадан хүсээд байна гэсэн үг биш байдаг.

Хүсэл тачаал бол сонголт бөгөөд өөрийн хүслээр хийж буй үйлдэл. Хүсэл татсан тэр зүйлийг зүгээр дэргэдүүрээ өнгөрөөхийн оронд эрхэндээ оруулахаар зарим талаараа зориуд гаргаж буй шийдвэр гэж хэлж болно. Энэ бол байгалиас өгөгдсөн хүчтэй хүсэлд дөрлүүлэхээр сайн дураараа хийж буй сонголт.

Бэлгийн дур хүслээ захирах ёстой гэдгийг сонсохоор гонсоймоор, онцгүй санагдах байх.

Биеэ захирах нь

Гэхдээ биеэ захирах боломжтой гэдэг сайхан мэдээг дуулгая. Дур хүслийн үчтэй өдөөлтийг оюун бодол, зүрх сэтгэлдээ үндэслүүлэхгүйгээр хажуугаараа өнгөрөөж болно. “Толгой дээгүүр чинь шувууд эргэлдэн нисэхийг чи болиулж чадахгүй. Гэвч толгойтой үсэн дотор чинь үүрээ засахаас лавтайяа сэргийлж чадна” гээд зүйр үгэнд хэлдэгтэй л адил гэсэн үг. Хүсэл тачаалдаа автахгүй байх ёстой гэж үүнийг хэлж байгаа юм. Хувь хүн өсөж төлөвшихийн тулд шийдвэр зориулалт гаргах, хэцүү бэрхшээлийг даван туулах, хувийн сахилга баттай байх, өсөж өөрчлөгдөх шаардлагатай.

Хүндлүүлж, үнэ цэнтэйд тооцогдох нь

Хүсэл тачаалд автахгүй байх бас нэг арга зам бол нөгөө хүнээ үнэ цэнтэй, эрхэм нандин, хүндлүүштэй гэж харах явдал юм. Хүсэл тачаалдаа бууж өгөхийн оронд нөгөө хүндээ хандаад нөхөрсгөөр инээмсэглэж, толгой дохиод, орхиод явах хэрэгтэй. Эсрэг хүйсийн хүнтэйгээ утга учиртай харилцаа нөхөрлөл үүсгэж, ярилцаж сурах нь зүйтэй.

Нөгөө хүнээ юм гэж биш, харин хүн гэж харж, үнэ цэнтэй, эрхэм нандин гэдгийг нь ухамсарлаж, зөв зүйтэйгээр хайрласнаар хүсэл тачаалаа ялж бид чадна.

Чи нөгөө хүнийхээ бэлгийн дур хүслийг хангахад ашиглагдах юм уу хүчирхийлэл, дарамт бүхий харилцааны хавханд орчихсон байна уу?

Хэрвээ тийм бол, энэ харилцаанаасаа ангижирч чөлөөлөгдөхийн тулд сургуулийнхаа сэтгэл зүйч, зөвлөгчид хандах, эсвэл итгэлтэй том хүнээс тусламж гуйх хэрэгтэй. Та хоёрын харилцаанд байгаа хил хязгаарыг нөгөө хүн зөрчиж байгааг анзаарч мэддэг байх нь их чухал шүү. Эрүүл харилцаа гэдэг бол нөхөрлөл, хүндлэл, үнэлэмжид суурилсан харилцаа байдаг. Тиймээс санаа бодлоо илэрхийлж, дуу хоолойгоо сонсгож бай.

Дор буй, Харилцаанд илрэх анхааруулах дохио гэсэн хэсгийг уншина уу.

Сургагч багшид зориулсан тайлбар:
Хүчирхийлэлд өртөж, хүчиндүүлсэн тухай асуулт гарч ирвэл хэрхэн талаар:

Танай орон нутагт ажилладаг үнэ төлбөргүй, тусламжийн утсыг хүүхдүүдэд хэлж өгөөд, нэрээ нууцлан залгаад, асуудлаа ярьж болно гэдгийг тайлбарла.

Багштайгаа юм уу Аюулгүй сонголт сургалтын сургагч багштай уулзаж ярихаасаа зүрхшээж байвал, өөрт тулгарч буй хэцүү асуудал, бэрхшээлээ цаасан дээр бичээд, хайрцагт хийж болно гэж оролцогчдод хэл.

Танд хүнд асуудлаа нээж хэлэх үед авах арга хэмжээ:

Насанд хүрээгүй хүнийг хүчиндсэн, хүчирхийлсэн гэмт хэргийн шинжтэй үйлдлийг шийдвэрлэхэд амаргүй боловч үүнд нухацтай хандан, хянуур болгоомжтойгоор, шударгаар хандах ёстой байдаг.

ХИЙЖ БОЛОХГҮЙ ЗҮЙЛС:

Асуудлыг өөрөө шийдэх гэх. Үүний оронд, асуудлын талаар удирдлагадаа хандаад, хүчирхийллийн асуудал хариуцсан нийгмийн ажилтанд мэдэгд.

Тухайн хүүхэд юм уу өсвөр насны хүүхдээс албан байдлаар яриа авах. Үүний оронд, тухайн хүүхдийн хувийн мэдээлэл, холбогдох утасны дугаарыг тэмдэглэж авах хэрэгтэй.

Тулгаж, чиглүүлсэн асуултууд асуух. Дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхийг хүчилж тулгах юм уу өөрийнхөөрөө таамаглаж тулгаж ярьж болохгүй.

Өөрийнхөөрөө таамаглан ярьж, нөхцөл байдлыг өөрөөр ойлгуулах гэж тайлбарлах.

Хүчирхийлэл үйлдсэн байх сэжигтэй этгээд юм уу эцэг эх/асран хамгаалагчийг нь асууж байцаах гэх мэтээр цаашдын шалгалт мөрдлөгт саад болох ямар нэг үйлдэл хийх.

Хүчирхийллийн гэмт хэргийн шинжтэй энэ асуудлын талаар сургууль юм уу хариуцсан нийгмийн ажилтанд нь мэдэгдэж болно.

Хүнд асуудлаа дэлгэж хэлэх үед нь:

Аюулгүй, найдвартай орчныг хангаж өг

Хүүхдийг тайвшруулж, зоригжуул

Зүгээр л сонс, өөрийнхөөрөө таамаглан юм ярих хэрэггүй

Халуун дулаанаар хүлээн авч, шүүмжилж буруутгахгүй байгаагаа илэрхийл

Тухайн хүүхэд/өсвөр насны хүүхдэд ямар нэг амлалт бүү өг

Үгүйсгэж хандахаас зайлсхий

Байцааж болохгүй

ХҮҮХЭД ХҮЧИРХИЙЛЖ, ҮЛ ХАЙХАРСАН ШИНЖТЭЙ СЭЖИГТЭЙ ҮЙЛДЛИЙН ТАЛААР ЗААВАЛ МЭДЭГД.

Бэлгийн харьцаа ≠ Хайр

Чи хэн нэгнээр хайрлуулахын тулд бэлгийн харьцаанд орох учиргүй. Хэн нэгэнтэй бэлгийн харьцаанд орсноор түүнд хайртайгаа илэрхийлж байна гэж ойлгож огт болохгүй.

Хэн нэгэн хөвгүүний хайрыг татахын тулд түүнтэй бэлгийн харьцаанд орох хандлага охидын дунд ажиглагддаг. Харин хөвгүүдийн хувьд, охидтой бэлгийн харьцаанд орохын тулд л тэдний сэтгэл санааны / хайрын хэрэгцээг хангаж өгч байж болох юм.

Миний мэдэрч байгаа энэ зүйл юу вэ?

Бидний дээр дурдсан гурван зүйл буюу хайр, шохоорхол, хүсэл тачаалын нэг байж магадгүй. Залуу хүмүүсийн хувьд, хэн нэгний, эсвэл ямар нэг зүйлийн талаар хүчтэй сэтгэгдэл төрөх нь жирийн үзэгдэл. Үүнд буруу зүйл байхгүй. Гэхдээ сэтгэл хөдлөл, шунал хүсэлдээ хөтлөгдөж, үйл хөдлөлөө үүгээр жолоодуулж болохгүй. Харин үүний оронд, өсөж төлөвших хэрэгтэй.

Ингэснээр чи өөртөө болон бусдад үр өгөөжтэй, хүндлэлтэй зүйлсийг хийх чадвартай болно.

Чи эдгээрийг хооронд нь ялгаж чадах уу?

Хайр Шохоорхол Хүсэл тачаал

Энэ бол ... юм. шийдвэр зориулалт сэтгэлийн мэдрэмж дур хүсэл
Энэ нь ... өсөн дэлгэрдэг. цаг хугацаа өнгөрөхөд хурдан & сарнидаг хурдан
Энэ нь ...-г үнэлж дээдэлдэг. хувь чанар, зан чанар гоо үзэмж, авьяас чадвар Өөрийгөө
Энэ нь ...-д суурилдаг. бодит байдал хийсвэр төсөөлөл хүчтэй мэдрэмж
Энэ нь ... гэдэг дээр төвлөрдөг. “ЧИ” “БИ” “БИ”

Зорилго:

Эсрэг хүйсийн хүнтэй эрсдэлтэй нөхцөл байдалд орохгүйгээр эрүүл, зөв харилцаа үүсгэх арга замуудыг сурахад нь оролцогчдод туслах.

Оршил

Нийгмийн сүлжээний ачаар чатаар харилцаж, онлайнаар үерхэх боломжтой болсон бөгөөд шинэ технологи гарч ирснээр хүмүүсийн харилцаа холбооны арга зам ийнхүү шинэчлэгдсэн нь хүмүүсийн харилцаанд маш том байр суурь эзэлж байна гэж алдартай зохиолч, илтгэгч, хөтлөгч, нийгмийн зүтгэлтэн Кевин Карр хэлжээ. https://www.youtube.com/watch?v=70HdOIiWfe4

Яаруу түргэн үр дүн хүсэж, дуртай үедээ хүслээ хангах санаархал маань дотно сайн хүмүүстэйгээ харилцан ойлголцлыг бэхжүүлэхэд их саад болж байна. Орчин үеийн техник технологийн ачаар хязгааргүй их сонголт, боломжийг олж авсан ч бид энэхүү утга учиртай харилцаа, ханьсах мэдрэмжийг хүсэмжлэх сэтгэлээ хаашаа ч гээх аргагүй билээ.

Өсвөр насныханд тулгарч байгаа дарамт шахалт

Эсрэг хүйсийн хүнтэйгээ үерхэж байгаагаа бусдад харуулах нь үе тэнгийнхнийхээ дунд алдартай болох, хүлээн зөвшөөрөгдөх нэг чухал арга зам болжээ. Болзоонд явж байгаагүй бол чи “лүүзэр” гэсэн үг.

Хүүхэдтэй үерхэх нь лаг харагдаж болох ч сургууль дээрээ, найз нөхдийн хүрээлэл дундаа хэн нэгэнтэй үерхэж байгаад, салбал өдөр бүр экстэйгээ таарах ичгүүр гутамшгийг амсах дарамттай тулгарна. Сүүлдээ энэ нь сэтгэл санааны хувьд тарчлаан болж, ядрааж цуцаах болно. Тийм учраас одоо хүүхдүүд онлайн үерхэлд хошуурцгааж байна.

Бас нэг дарамт нь, бусдынхаар байх нөхцөл байдалд амархан автах, эсвэл “нөхцөлтэй үерхэл/situationship/” (situationship гэдэг нь тодорхой бус, шийдвэр зориулалт гаргаагүй хайр сэтгэлийн харилцааг хэлнэ.

Энэ нь эвгүй байдалд орохгүйн тулд юм уу богино хугацаанд нөхцөлдөө тааруулаад, эрүүл мэндийн шалтгаанаар гэх мэт гаргасан шийдвэр байж болно.) эхлүүлэх явдал юм.

Нөхцөлтэй үерхэхдээ (заримдаа бас “friendlationship” буюу найз харилцаа гэдэг) тэр хоёр найз нөхдөөс илүү дотно байдаг. Хамтдаа цагийг их өнгөрөөж, эрхлэн нялуурдаг ч байж болох ч яг үерхэж байгаа гэж өөрсдийгөө үздэггүй. Тэд сэтгэл санаагаараа холбогдох зүйлс хийж байгаа ч шийдвэр зориулалт гаргаагүй байна. Ийм байдлаар явах нь сэтгэлийн шаналгаатай бөгөөд ядаж аль нэг нь яахаа мэдэхгүй байдалд байж байдаг.

Охид, хөвгүүдийн харилцаанд ороход өсвөр насныханд ирдэг нөгөө хүнээ ойлгох дарамт нь маш ээдрээтэй хэцүү санагдаж байж болно. Гэхдээ заавал ийм хэцүү байх шаардлагагүй л дээ. Охид, хөвгүүд өөрсдийгөө заавал эрсдэлтэй нөхцөл байдалд оруулахгүйгээр хоорондоо эрүүл, утга учиртай харилцаа үүсэх бүрэн боломжтой юм.

Гүнзгийрүүлж үзье

Үерхэл, хосын харилцаа эдүгээ маш хурдацтай өөрчлөгджээ. Энэ талаарх тэдний ойлголт, санааг мэдэж авахын тулд үүнийг тэд хэрхэн тодорхойлж байгааг оролцогчдоос асуувал тустай байж болох юм.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Харилцааны үе шатууд

Зорилго:

Харилцааны үе шатуудыг ойлгож, алгуур аажмаар үе шат ахихын ашиг тусыг, энэ бол уралдаан биш, марафон гэдгийг мэдэхэд нь оролцогчдод туслах.

Заавар

1. “Харилцааны үе шатууд” слайдыг оролцогчдод харуул.

2. Оролцогчдоо багт хувааж хэлэлцүүлэг өрнүүлэх буюу хариултаа чангаар хашхирч хэлэхийг тэднээс хүс.

3. Асуу: Харилцааны үе шат бүр дээр чамд хэрэгтэй чухал бүрэлдэхүүн хэсгүүд юу юу байна вэ?

4. Оролцогчид хариултаа өгсний дараа, сургагч багш нар дараах агуулгын дагуу ангилал бүр дээр өөрсдийн санаа бодлыг хэлж болно.

Нөхөрлөлөөс гэрлэлт хүртэл

БҮЛЭГ 3 дээр авч үзсэн эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн хоорондын харилцааны төрлүүдийг тоймловол —танил, дотнын нөхөд, хосын үерхэл, бат бэх харилцаа, тэгээд гэрлэлт юм.

Алхам 1: Нөхөрлөл

Хэн хэнээ дэмий гомдоож шархлуулахаас сэргийлэхийн тулд бид харилцаа хэрхэн өрнөн дэвшдэг вэ гэдгийг сайн мэддэг байх хэрэгтэй Ихэнх харилцаа найзын харилцаагаар эхэлдэг. Найз нөхөд байж чадах нь бүх харилцааны суурь юм. Үүний дүнд чи өөрийгөө болон бусдыг илүү сайн таньж мэдэхийн сацуу явцын дунд итгэлцэл үүсдэг.

Эсрэг хүйсийн хүнээ хэр зэрэг сайн найз охин/залуу болох бол гэж шинжихийн оронд энгийн нөхөрлөлдөө баярлаж, сэтгэл хангалуун бай.

Зөвлөмж # 1: Эсрэг хүйстэй сайн найз болгоноо өөрийн найз охин / залуу байх боломжтой гэсэн нүдээр бүү хар

Зөвлөмж # 2: “Ингээд үзвэл яах вэ?/Тэгээд үзвэл яах вэ?” гэсэн хийсвэр төсөөлөлд бүү авт. – Миний найз залуу болчихвол яах бол? Тэр охин надад сайн бол яах вэ? Хамт хоолонд орвол яах уу? гэх мэт.

Зөвлөмж #3: Бусад найзуудтайгаа хамтдаа ямар нэг зүйл хийхээр биечлэн уулзах, холбогдох цаг гарга.

Зөвлөмж #4: Зурвасаар харилцахдаа ч, бодит байдал дээр ч өөрөөрөө, нэг янзаараа л бай.

Алхам 2: Болзоо

Болзож эхэлснээр харилцаа арай ахиж дэвшиж байна гэсэн үг. Энэ үед хэн хэн нь бие биеэ улам сайн таньж мэдэх хүсэлтэй байдаг. Хэдийгээр энэ нь хосын үерхлийн харилцаа биш байж болох ч ерөнхийдөө туршилтын шинжтэй, яваандаа үерхэл болох тал руугаа хандсан байдаг. Магадгүй, тэдэнд болзож буй хүнээс нь гадна эсрэг хүйсийн найзууд байж болно. Харин болзоот хосын ёсоор гадуур зугаалж эхлэх үед бусад найз нартайгаа хамт өнгөрөөдөг цаг нь эрс багасаж магадгүй.

Зөвлөмж #1: Хэтэрхий олон цаг хоёулхнаа хамт өнгөрөөхгүй байхад анхаар.

Зөвлөмж #2: Хоёулаа бусад хүмүүстэй хамтдаа цагийг өнгөрүүл. Бие биетэйгээ уулзахдаа янз бүрийн нөхцөл дунд, бусад хүмүүстэй мөн хэрхэн харилцаж байгааг нь ажигла. Тэгснээр бие биеэ илүү бодитой, үнэнээр харах болно.

Зөвлөмж #3: Биеэрээ бүү хүрэлц! Хил хязгаараа тодорхой хэлж мэдүүл. Зарим тохиолдолд ингэж найзлах нь бие биедээ өөрсдийгөө зориулсан дараагийн шат руу ороход бэлэн биш байдаг. Гэтэл хосууд хэдийнээ гар хөлөө барилцаж, тэр ч бүү хэл үнсэлцэж эхэлсэн бол энэ харилцаагаа “албан ёсны болгох” ёстой гэж тэд ойлгож эхэлдэг.

Алхам 3: Хосын үерхэл

Дээрх харилцаа лавшрахын хэрээр тэдний хооронд сэтгэл санааны холбоо үүсэж, бие биедээ сэтгэл зүрхээ уудлан ярьдаг. Хосууд бие биедээ нээлттэй болох тусмаа энэ харилцаагаа болон бие биеэ хамгаална гэсэн хүлээлт бий болно. Түүнчлэн харилцааны энэ шатанд байгаа хосууд үлдсэн амьдралаа хамт өнгөрөөх, өөрөөр хэлбэл, гэрлэх боломж байгаа эсэхийг харж, дүгнэлтээ хийх санаатай байдаг.

Зөвлөмж #1: Өөрсдийнхөө харилцааны уналт, босолтын талаар ярьдаг том хүнтэй /гэр бүлийн хос байвал сайн/ бол.

Зөвлөмж #2: Хоёулхнаа байх тохиолдол ихэссэн ч гэсэн хүмүүстэй байнга нөхөрлөж, аль болох хоёулхнаа биш харин хүмүүсийн дэргэд уулзаж бай. Дотнын найзуудтайгаа байнга холбоотой байхаас гадна бусад хүмүүсийг ч мөн өөрсдийнхөө “ертөнцөд” оруул.

Зөвлөмж #3: Бие махбодын хувьд хил хязгаараа үргэлжлүүлэн баримталж, хадгал. Бэлгийн дотносол нь зөвхөн гэрлэсэн хосын хооронд байх ёстой гэдгийг дахин хэлье. Онгон биеэ хөндөхгүйгээр хэр хол явж, юу юу хийж болохыг туршиж үзэх хэрэггүй. Харин түүний оронд, харилцаагаа улам зузаатгаж, бие биедээ итгэж, тусалж дэмжих нь илүү үнэ цэнтэй байх болно. (Хайрын 5 “Х”-г товч дүгнэ)

Алхам 4: Гэрлэлт

Энэ бүх хүлээлтийн оргил нь гэрлэлт байх ёстой. Гэрлэлт нь насан туршийн харилцаа юм. Хайр сэтгэлээ хадгалж үлдэх, гэр бүлтэй байх гэдэг нь зөвхөн сэтгэл хөдлөл биш, харин шийдвэр, сонголт билээ.

Анхаар: Энэ бол гүйлтийн тэмцээн биш, харин алгуурхнаар урагшлах ахиц дэвшил юм!

Харилцаа нь нөхөрлөлөөс гэрлэлт хүртэл хэрхэн хөгжиж дэвшдэгийг харуулсан бодит түүхийг хуваалц:

Бид гэр бүл болохоос 10 жилийн өмнө, дунд сургуульд байхаасаа би эхнэрээ таньдаг байсан. Өсөж төлөвшиж, бие даасан том хүн болох хүртэл хүлээнэ гэдэг бидний хувьд хэцүү байх болно гэдгийг бид мэдэж байсан. Тиймээс харилцааны тухай нэгэн сургалтад суусныхаа дараа эцэг эхдээ өөрсдийнхөө тухай хэлж, бидэнд зааж сургаж, анхаарал халамж тавьж байхыг хүссэн. Биднийг тэвчээртэй байж, залуу насны шунал хүсэлдээ хөтлөгдөлгүй, сайхан амьдралд хүрэхэд тэдний заавар зөвлөгөө, урам зоригийн үг үнэхээр их тусалсан.

Нэмэлт материал

Шийдвэр гаргаж байж гэрлэх биш, аясаараа гэр бүлийн харилцаа руу гулгах аюул

Виржиниагийн Их Сургуулийн Үндэстний гэрлэлтийн төслийн дэмжлэгтэйгээр Др. Скот Стэйнли, др. Галена Роадес нарын гаргасан “Тийм ээ гэж хэлэхээс өмнө” нэртэй тайлан илтгэлд өгүүлэхдээ, нэг буюу хоёр үеийн өмнө хүмүүс харилцаа үүсгэж, шийдвэр зориулалт гаргахдаа өнөөгийн хүмүүсээс өөр байлаа. Тэр үед хүмүүс гэрлэх, хамтдаа амьдрах, хүүхэд төрүүлэх зэрэг шийдвэрүүдээ бодож төлөвлөж байж, зорилготойгоор гаргадаг байжээ гэсэн байна.

Стэйнли, Роадес нарын хэлснээр, одоо хүмүүс бүх зүйлийн адагт гэрлэлтийг тавих болсон байна. Нийт хосуудын 90 орчим хувь нь гэрлэлтээс өмнө бэлгийн харьцаанд орж, арван хүүхэд тутмын дөрөв нь бутач хүүхэд байгаа тухай нэг судалгаа гарсан байна. Ихэнх хосууд гэрлэхээсээ өмнө хамт амьдарч эхэлсэн байдаг байна.

Стэйнли, Роадес нар Америкийн мянга гаруй хосыг оролцуулсан судалгааныхаа дараа нэг томоохон дүгнэлт хийжээ:

Зарим хос харилцаандаа гаргах томхон өөрчлөлтөө аясаараа гулгаж хийдэг бол өөр зарим нь зориуд шийдвэр гаргаж байж ийм өөрчлөлт хийдэг ажээ. Шийдвэр гаргаж харилцаагаа гүнзгийрүүлсэн хосуудын хоорондын харилцаа илүү бат бөх байна.

Хос хоёрын нэг нь юм уу хоёулаа дараагийн “ойлгомжтой” алхам бол гэрлэлт гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх үед зориуд шийдвэр гаргахгүйгээр аясаараа гэрлэлт рүү гулгаж орсон байдаг байна.

Шийдвэр зориулалт амин чухал

Шийдвэр зориулалт гаргах нь үнэхээр зайлшгүй чухал зүйл мөн. Др. Жон Готманы хэлснээр: Энэ бол амьдралд сайн, муу юу ч тохиолдож байсан энэ харилцаагаа таслахгүй, бие биеэ найдан түшиж болно гэж шийдсэнээ үг ба үйлдлээрээ харуулж байгаа явдал юм.

Готманы албан ёсны зөвшөөрөлтэй сэтгэл засалч, Зак Бритль үүнийг, “Шийдвэр зориулалт гэдэг бол сонголт юм. Энэ бол зүгээр нэг хань ижлээ сонгож байгаа хэрэг биш. Өдөр бүр энэ харилцаагаа сонгохыг хэлж байгаа юм” гэжээ.

Хэрвээ шийдвэр зориулалт гаргахгүй бол өөрсдөдөө байгаа зүйлдээ талархах сэтгэлээ дэвжээхийн оронд, хоорондын харилцаандаа дутагдаж байгаа зүйлд бухимдах дургүйцлээ улам тэжээж эхэлдэг байна

Гэрлэх ухамсартай шийдвэр гаргахгүйгээр, аясаараа гэрлэлтийн харилцаа руу гулгаж байгаа юм шиг санагдаж, санаа чинь зовж байвал харилцаандаа хэр сэтгэл зориулалт гаргаж байгаа талаараа дараах таван асуултын дагуу нөгөө хүнтэйгээ ярилцаарай.

Хоёулаа яагаад гэрлэхийг хүсэж байгаа билээ?

Гэрлээд харилцаа маань хэцүүдвэл хоёулаа яах вэ?

Ирээдүйд харилцаа маань ямар байх талаар илүү тодорхой байлгахын тулд хоёулаа юу хийх вэ?

Хоёр талын маань гэр бүл гэрлэлтийн талаар ямар үзэл баримтлалтай байдаг нь бидэнд нөлөөлсөн байна вэ?

Хүүхэд төрүүлэх, шашин шүтлэг, санхүү мөнгө, ажлын ёс зүй, амьдралын талаарх ерөнхий философи зэрэг зүйл дээр бид хоёрт нийтлэг үнэлэмж, үнэт зүйл бий юу?
https://www.gottman.com/blog/the-dangers-of-sliding-instead-of-deciding-to-get-married/

Хамтран амьдрах гэдэг бол тун тусгүй санаа. Бат бэх харилцаа, гэрлэлт, гэр бүлийг барьж байгуулах амин чухал суурь болох ШИЙДВЭР ЗОРИУЛАЛТ гээч зүйлийг энэ нь арчин хаядаг юм!

АМЛАЛТ!

[Дор буй Хамтран амьдрах зөвшилцөл хэсгийг унш.]

Болзох уу, болих уу?

Болзоо гэж юу вэ?

Өргөн утгаар нь авч үзвэл, болзоо гэдэг нь эсрэг хүйсийн хоёр хүн кино үзэх, далайн эргээр зугаалах гэх мэтээр олон нийтийн газраар цагийг хамтдаа хөгжилтэй өнгөрүүлэхийг хэлнэ. Тодорхойлолтоос нь үзвэл, болзохын тулд заавал “ноцтой, гүнзгий” харилцаатай байх албагүй. Ихэнх залуус өөрийг нь байгаагаар нь хайрлах хүнийг хайдаг бол, зарим нь санаа бодлоо хуваалцаж болох хүнийг хайдаг.

Болзоо бүхэн заавал хайр сэтгэлийн, романтик биш ч, бүх болзоо ямар нэг зүйл рүү хөтөлж байдаг. Үнэндээ, ихэнх болзоо эхэндээ романтик байдаггүй. Харин харилцаа гүнзгийрэх тусам романтик болж эхэлдэг. Болзохын тулд заавал хосын үерхэл эхлүүлэх шаардлагагүй.

Гэхдээ байнга болзоод байвал хүлээлт үүсэж эхэлдэг. Хэрэв та хоёр тогтмол уулздаг бол, жишээ нь, Пүрэв гариг бүр хичээлээ тараад хамт хооллож, амьдралын талаар ярилцдаг бол долоо хоногийн бүрийн энэ өдөр уулзах хүлээлт үүснэ гэсэн үг. Гэтэл Пүрэв гаригт танд гэнэт ажил гарч ирэхэд найз чинь “Би ямар нэг юм буруу хийчихсэн юм болов уу?” гэж бодоход хүрнэ.

Хэрэв бид харилцаандаа (бие махбод болон сэтгэл санааны хувьд) тодорхой хил хязгаар тавьж сурвал бидний болзоо эрүүл, зөв байх боломжтой. Өсвөр насны хүүхдүүд (бие махбодын болон сэтгэл санааны) ямар нэг тодорхойгүй бүсэд орох үед асуудал үүсэж, харилцаа маань ойлгомжгүй болж эхэлдэг. Бид бие биедээ амлалт өгөхөөс урьтан ямар нэг зүйл хийх үед ийм зүйл тохиолддог.

Жишээ нь: Дотнын найзууд гар гараасаа барилцах, эсвэл бие махбодын хувьд ойр байж, хүрэлцэх нь нөхөрлөлөөс өөр илүү зүйл байдаг юм байна гэсэн бодлыг нэгэнд нь төрүүлж болох бол, нөгөөд нь зүгээр л “ойрхон байх” таалагдаж байж мэднэ.

Заавал болзсоноороо чи бүрэн бүтэн бие хүн болохгүй. Ахлах ангид сурах юм уу оюутан болсон ч болзохгүй байж болно. Зүгээр л найзуудтайгаа сайхан нөхөрлөж, сайн найз байж чаддаг байх хэрэгтэй. Болзоонд явахын тулд ямар нэг зүйл хийх ёстой биш. Харин ч өсвөр насандаа иймэрхүү зүйлд сатаараагүйгээрээ угаасаа угаасаа гүнзгийрч, амьдрал болох магадлал багатай хайр сэтгэлийн харилцаанаас сэтгэлийн шархтай үлдэх эрсдэлээс зайлсхийсэн байж болно.

Технологийн хэрэглээгээ хяна. Нийгмийн сүлжээ, чатаар харилцах, ухаалаг утас ашиглах зэрэг нь бидний амьдралыг улам хялбаршуулж, бусдтай саадгүй, шууд харилцах боломжийг бий болгосон ч бодит харилцаа, бие биеэ ойлголцож холбогдох мэдрэмжийг үүгээр орлуулах арга байхгүй. Өндөр технологийн энэ гайхалтай арга зэмсгүүдийг ухаалгаар ашиглаж, бусад хүмүүстэй харилцаагаа сайжруулж, барьж байгуулахдаа энэ шинэ сувгийг зөв ашиглах хариуцлага бидний гарт байна.

Нүүр тулж уулзахад биеэ бариад эвгүй байснаас онлайнаар ярилцвал амар болсон. Гэвч хүмүүс хамтдаа биечлэн уулзах явдлыг үүгээр орлуулж болохгүй. Виртуал ертөнц болоод бодит харилцаанд зарцуулах цаг заваа эрүүл зохистой хэмжээнд байлгаж сурцгаая.

Болзооны зорилго

Дараах зүйлсийн хариултыг олж мэдэхээсээ урьтаад болзооны зорилгыг тодорхойлохыг оролцогчдоос хүс.

Өөрсдийгөө болон бусдыг таньж мэдэх

Бусадтай харилцах чадвараа дээшлүүлж, найз нөхөдтэй болох

Олны дунд байх, нийгмийн харилцааны ур чадвараа хөгжүүлэх – эсрэг хүйсийнхээ хүнийг хүндэтгэж сурах

Амьдралын ханиа таньж олох

Болзооны талаар чиний мэдэх ёстой 10 зүйл

Болзож байхдаа хуримтлуулсан туршлага чинь гэр бүлийн амьдралаа төлөвшүүлэхэд хэрэг болно.

Чи гэрлэхээсээ өмнө цөөн хэдэн хүнтэй болзож үзэж болох юм.

Чиний үнэт зүйлс, итгэл үнэмшил болзоонд чинь нөлөөлнө.

Гэрлэх хүртлээ гэрлэсэн хүн шиг юм хийж болохгүй.

Чи харилцаандаа хэр их эрсдэл гаргана, салсныхаа дараа тэр хэмжээгээр өөртөө ачаа үүрнэ.

Чамайг зөв хүнтэйгээ үерхэж байгаа эсэх талаар гэр бүл, дотнын найзууд чинь ер нь хэлээд өгч чадна.

Гэрлэж боломгүй юм шиг санагдаж байгаа хүнтэйгээ бүү болз.

Буруу цагт гарч ирсэн зөв хүн байлаа ч үргэлж буруу байдаг юм.

Том болтлоо болзохгүй байсан ч зүгээр. /насанд хүртлээ/

Болзоно гэдэг нь тухайн хүнтэй гадуур зугаалж, мөнгө зарцуулж, цагийг хамтдаа өнгөрүүлж байгаа учраас түүнтэй бэлгийн харьцаанд орж, хүслийг нь гүйцэлдүүлэх “өртэй” болж байна гэсэн үг ерөөсөө биш.

Машинууд хүн дайрч алдаггүй, харин согтуу жолооч нар тэгдэг юм. Үүнчлэн, болзоо хүмүүсийг шархлуулдаггүй, харин ямар ч зарчимгүйгээр, бодлогогүй болзох нь шарх авчирдаг... Бусдыг хайрлаж, үнэн ярьж, хариуцлагаа үүрч, өөрт чинь яаж хандаасай гэж хүсэж байгаагаараа бусдад хандаж, биеэ захирч, сэтгэл хангалуун амьдралыг өөртөө цогцлоож сурвал болзоонд амжилттай сайн байна гэсэн үг.
—Др. Хэнри Клауд, др. Жон Таунсэнд, Үерхэл, нөхөрлөлд тавих хил хязгаар номоос.

“Хэнтэй”, “хэзээ” болзохоо сонгоно гэдэг нь зарим хүний урилгаас татгалзана гэсэн үг юм. Болзооны урилгаас татгалзахдаа ухаалаг болгоомжтой хандахгүй бол хэн нэгнийг маш ихээр гомдоож мэднэ. Залуу нь охиныг болзоонд урьж байгаа нь түүнтэй зөвхөн гадуур зугаалахыг хүсэж байгаа хэрэг биш, түүнд сайн гэдгээ бас илэрхийлж байгаа хэрэг. Өөрөөр хэлбэл, зүрх сэтгэлээ илчилж байна гэсэн үг. Гэтэл өнөө охин нь “Үгүй” гэсэн ганцхан үг хэлчхээд яваад өгвөл залуу нь “Яагаад” гэсэн асуулттай үлдэнэ. Урилгыг яагаад хүлээж аваагүй шалтгаанаа тайлбарлахгүй бол “Би онцгүй харагддаг юм байна”, “Би дур булаам биш юм байна” гэх юм уу, эсвэл “Би л зөв гуйж чадаагүй байх” гэхчлэн элдэв асуултад булагдаж орхино. Өөрөөр хэлбэл, урилгаас нь татгалзсан шалтгааныг тэр зөвхөн өөрийнхөө болохгүй байгаа зүйлтэй холбож ойлгоно. Гэтэл үнэн хэрэгтээ охин болзоонд явахад бэлэн биш байсан учраас татгалзсан байж болно шүү дээ. Тиймээс чамайг болзоонд урьсан хүнийг гомдоохгүйгээр болзооноос хэрхэн татгалзах боломжтой вэ?

Болзоонд урьсан хүний зүрх сэтгэлийг шархлуулалгүйгээр хэрхэн татгалзах вэ?

Болзоонд урьсан хүний сэтгэлийг нь шархлуулахгүйгээр хэрхэн татгалзах санаануудыг нь оролцогчдоос асуу.

Эелдэг бай

Үнэн шалтгаанаа хэл – Жишээ нь: “Би ер нь болзоонд явдаггүй л дээ”, “Чамтай танилцаад нэг их удаагүй болохоор болзоонд явах эвгүй санагдаж байна” гэх мэт.

Өөр зүйл санал болго – Найзыгаа дагуулаад очвол болох эсэхийг асууж болох юм.

Бүү ихэрх – Тэр хүнтэй болзохоос яаж татгалзсанаа бусдад ярих юм уу, инээдэм наргиа хийж болохгүй.

Татгалзвал нь яах вэ?—Шархалсан сэтгэлээ эмчлэх нь

Салалтыг хэрхэн даван туулах вэ?

Сэтгэл хөдлөлөө бүү нуу, бүү дар – Хэн нь эхэлсэн байх нь хамаагүй; салалтаас болж шаналж байгаагаа хүлээн зөвшөөр. Чамайг анхааран сонсож, тайтгаруулж чадах найз нөхөд, гэр бүлийнхэндээ сэтгэлээ уудлан ярь.

Өөрийгөө өрөвдөх ангал уруу бүү уна - Хөгжимд уярч, кино үзэж гунигт бүү авт. Энэ бүхэн чиний сэтгэлийг түр зуур засаж болох ч шинэ харилцаа үүсгэхэд чинь саад болж болзошгүй. Эерэг бодлоо хадгалж үлд.

Хэлсэн шалтгааныг нь хүлээж ав – Салж, татгалзаж байгаа шалтгаанаа тайлбарлах үед ямар ч хүн сэтгэл ханамжтай хүлээж авна гэж байхгүй. Яаж ч учирлан ятгалаа гээд сэтгэлийн шархыг чинь арилгахгүй. Тиймээс шалтаг шалтгаан хайх шаардлага байхгүй дээ.

Хуучин найз залуу/ охиноо дайснуудынхаа жагсаалтад бүү оруул – Заримдаа бид зовлон шаналлаа дийлэхгүй болох үедээ салсан найздаа уурсаж хорсдог. Гэвч энэ нь чиний шаналлыг уртасгаж, өсөрхөг нэгэн болгохоос өөр нэмэргүй.

Уучлахаар шийд – Чи салсан найзаа өөр шигээ шаналгахыг хүсэх тусам үл уучлал чамд маш их хор уршгийг авчирна гэдгийг ойлго. Харин өршөөнгүй хандсанаараа чи улам төлөвшинө.

Өөр хийх зүйл ол – Хуучин найз охин/ залуутайгаа өнгөрүүлдэг байсан цагаа найзуудтайгаа уулзах, спортоор хичээллэх, цомог цуглуулах, нарийн боов хийх гэх мэт шинэ хобби бий болгож, үүндээ зориул.

Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр хуучин хүнээ мөшгихөөс зайлсхий. Энэ нь өвдөлтийг уртасгах болно.

Тайтгарч, бүх зүйл хэвийн болох хугацаа өөртөө өг – Салалт чамд бүх зүйл сүйрсэн мэт сэтгэгдэл төрүүлж байвч энэ бол ертөнцийн төгсгөл биш гэдгийг өөртөө сануул. Энэ мэдрэмж аяндаа арилна.

Ийм сэтгэлийн шарх авч байсан хүн мэдэх бол өрөвч сэтгэлээр хандаарай. Сэтгэл санаагаа эмчлэхэд нь найз нөхдийн дэмжлэг чухал байдаг нь батлагдсан зүйл юм. Түүнд мөн тэвчээртэй ханд. Яагаад гэвэл, бүхнийг ардаа орхиод, урагш алхахад нь таны бодсоноос их хугацаа түүнд хэрэгтэй.

Харилцаанд илрэх анхааруулах дохио

Хүмүүсийн харилцаанд байдаг зарим сөрөг зан үйлийг засаж залруулж болдог боловч энэ нь лавширсаар эрүүл биш хэв маяг болж тогтвол үүнийг зүгээр тэвчээд байж болохгүй.

Иймэрхүү сүйрэл авчирдаг зан байдал цаашдаа гомдол шарх л үүсгэнэ. Жишээ нь:

Алдаа буруугаа хүлээн зөвшөөрдөггүй байх (эсвэл нэг л алдаагаа дахин дахин гаргаад, уучлал гуйгаад байдаг боловч үүнийгээ ерөөсөө засаж өөрчилдөггүй)

Ихэрхүү, бардам зан гаргах

Үнэнээ хэлдэггүй байх (“онцгой шалтгаантай” гээд худлаа ярихаа зөвтгөдөг)

Аливаа донтолтын зан үйлд автах (жишээ нь: тамхи татах, мөрийтэй тоглох, архи уух, компьютер тоглоомд донтох гэх мэт)

Interpersonal: Заримдаа сүйрэл авчирдаг зан байдал нь тухайн хүний бусадтай хэрхэн харьцаж байгаагаар илэрдэг. Жишээ нь:

Хувиа хичээдэг, хэт хянаж цагддаг (өөртөө л санаа тавьдаг, бусдын хил хязгаарыг хүндэлдэггүй, бусдыг эрхэндээ оруулах арга саам ашигладаг)

Буруутгаж ялладаг (хэт өөчилж шүүмжилдэг)

Хов жив их ярьдаг

Хэтэрхий ууртай, хартай (уураа барьж чадахгүй омгорхуу, хэт хардаж сэрддэг)

Энэ бүхэн бол анхаарлаа хандуулбал зохих улаан гэрэл буюу анхааруулах дохионууд шүү.

Хамгийн чухал нь, чамайг хүндэлж, хайрладаг хүнийг сонго! Чиний санаа бодлыг үгүйсгэдэггүй, бусдын өмнө доош хийдэггүй, сэтгэл санааг чинь анхаардаг, мөн хүсээгүй зүйлийг чинь хийлгэх гэж дарамталдаггүй (бие махбодын хувьд хэт ойртох гэх мэтээр) нэгнийг сонгоорой.

Зорилго:

Бэлгийн харьцаа бол сайхан зүйл гэдгийг, мөн гэр бүл болсныхоо дараа энэ харилцаанд орох нь хамгийн зөв цаг гэдгийг ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Оршил

Хайрладаг, болздог хүнтэйгээ бэлгийн харьцаанд орох нь жирийн байдаг л зүйл; онгон биеэ хайрлах, цэвэр ичимтгий зан, ариун байдлаа хадгална гэдэг үеэ өнгөрөөсөн хуучинсаг үзэл гэх зэрэг мэдээллийг олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслүүдээс бид сонсож болох юм. Гэвч, бодит амьдралаас харвал, болздог хүмүүстэйгээ бэлгийн харьцаатай байдаг хүмүүсийн хувьд жинхэнэ хайранд итгэл алдарч, сэтгэл нь хоосорсон байх нь олонтоо ажиглагддаг. Харин гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанаас үүдэлтэй сэтгэл санааны төвөгтэй асуудлаас сэргийлэх нь болзоот хосын дунд илүү сэтгэл ханамжтай, эрүүл харилцааг бий болгох нөхцөл боломжийг бүрдүүлдэг.

Бэлгийн харьцаа сайн сайхан зүйл мөн үү?

Бэлгийн харьцаа бол цавуу шиг гэдгийг оролцогчдод тайлбарлах. (БҮЛЭГ 3 дээр өнгийн цаас хооронд нь нааж тайлбарласан байгаа)

Бэлгийн харьцаа бол сайн зүйл

Бэлгийн харьцаа тааламжтай

Бэлгийн харьцаа бол дотносол

Бэлгийн харьцаа хүч агуулдаг

Бэлгийн харьцаа нь хос хоёрыг холбодог

... гэхдээ зөвхөн гэрлэлт дотор.

Бэлгийн харьцаа хүмүүсийг сэтгэлээр нь холбоход зориулагдсан. Гэвч бэлгийн харьцаа бүр тухайн хамтрагчдын хооронд сэтгэлийн холбоо үүсгэх эсэхийг бид сонгох боломжгүй юм. Бэлгийн харьцааны үйлдлийг сэтгэлийн холбоо үүсгэх зорилгоос нь салгах боломжгүй. Наалтуузыг наачихаад, хуулж аваад дахиад хэрэглэвэл наалдах чадвар нь сулардаг. Үүнчлэн, тохиолдлын бэлгийн хавьтал удаан үргэлжлэх сэтгэлийн холбоо үүсгэх чадварыг алдагдуулдаг ажээ.

Гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцаанд орохгүй хүлээсэн хосууд дараах таатай зүйлсийг амсдаг:

Харилцаа нь илүү бат бөх, сэтгэл ханамжтай

Бэлгийн амьдрал нь сайн

Ханьтайгаа сайн ойлголцдог.

Бэлгийн дур хүсэл

Гал гэдэг сайн зүйл үү, муу зүйл үү гэж оролцогчдоос асуу. [ихэнх хүүхдүүд гал сайн бас муу зүйл мөн гэж хариулах байх].

Бид галын илчинд дулаацаж сайхан хоол хийж идэхэд тустай учраас гал маш сайн зүйл мөн. Гэтэл бас маш муу зүйл болж хувирдаг. Аюулгүй хил хязгаар дотор байлгахгүй л бол байшин барилга, ой модыг түймэрдэх чадалтай учраас.

Шорлогийн зуух/пийшин (хил хязгаар) дотор асаавал гал сайн зүйл мөн. Харин гадагш нь алдвал түймэр тавьж мэднэ.

Бэлгийн дур хүсэл яг гал шиг ... гэрлэлт гэдэг зуухан дотор л сайн асаж чадна.

Бэлгийн дур хүслээ хянан захирснаар хүртэх шагнал

Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанаас үүдэлтэй сэтгэл санааны үр дагавруудаас ангид байх

Бэлгийн замын халдвар болон өвчнүүдээс ангид байх

Жирэмслэлтээс бүрэн зайлсхийх ба ингэснээр үр хөндөлттэй холбоотой бие махбодын болон сэтгэл санааны асуудлуудаас ангид байх

Амьдралынхаа зорилгуудыг биелүүлэх

Зөвхөн бэлгийн харьцааны төлөө бус, хүнийхээ хувьд хэн бэ гэдгээрээ хайрлуулж хүндлүүлэх

Ирээдүйн нөхөр / эхнэртэйгээ жинхэнэ дотно харилцааг мэдрэх

Өөрийгөө болон бусдыг хүндлэх эрх чөлөө

Элдэв дэмий асуудалд унахгүйгээр өсвөр насаа өнгөрөөх эрх чөлөө

Өөрөөрөө байх эрх чөлөө.

Энэ хэсгийн түлхүүр үг юу байна вэ? ЭРХ ЧӨЛӨӨ!

Өөрөөр хэлбэл, эрх чөлөөнд “ЗА” гэж хэлэх тухай ярьж байна. [БҮЛЭГ 3 дээр буй Амьдралын юүлүүр гэсэн хэсгийн агуулгыг оролцогчдод сануул.]

Бид бүгдээрээ, ялангуяа, залуус эрх чөлөөнд дуртай. Залуу хүмүүс гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцааг тэвчсэнээр үүнээс үүдэлтэй элдэв асуудлын талаар санаа зовох юмгүйгээр үерхэл нөхөрлөл, амьдралын сайхныг мэдэрч, өсөж төлөвших эрх чөлөөг өөрсдөдөө бий болгодог.

Яагаад хүлээх хэрэгтэй юм бэ?

Хэрэв чи хэн нэгэнд хайртай болбол хамгийн сайныг хийж өгөхийг хүснэ биз дээ.
-Тим Стеффорд

Хэрэв энэ жинхэнэ хайр мөн бол зөв хүнийг, мөн зөв цагийг хүлээх болно.

Зөв хүн мөн эсэхийг би яаж мэдэх вэ? (Хүлээсэн хүн минь мөн эсэхийг яаж мэдэх вэ?)

Чи хайртай хүнтэйгээ хамт гэр бүл, найз нөхдийнхөө өмнө зогсоод, үлдсэн бүх амьдралынхаа туршид хамт байна гэж амлах үедээ үүнийг мэдэх болно.

Бэлгийн дотно харьцааг хамтдаа мэдрэх хүн бол чиний гэрлэх хүн юм.

Цаг нь ирсэн гэдгийг яаж мэдэх вэ?

Чи хуримын өдрөө ‘‘Би зөвшөөрч байна’’ гэж хэлэх үе бол бүх зүрх сэтгэл, бие махбод, оюун санаагаа бүгдийг нь ханьдаа өгөх зөв цаг юм. Гэрлэсний дараа бэлгийн харьцаанд орох нь чухам зөв цаг мөн.

Бэлгийн харьцаа бол гэр бүлийн хосод зориулагдсан.

Үлдсэн амьдралынхаа туршид өөрийгөө чамд зориулж, үнэнч байхаа амласан хүнтэй л бэлгийн харьцаанд орж болно.

Хүлээх нь жинхэнэ хайр, тэвчээрийн тэмдэг юм. “Би чамд хайртай” гэж хэн ч хэлж чадах боловч үүнийгээ үнэн гэдгийг батлан харуулж, хүлээх хүн цөөхөн байдаг.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Гэрлэлтийн талаарх сорил

Зорилго:

Гэрлэлтийн талаар зөв ойлголтыг оролцогчдод танилцуулах.

Шаардлагатай зүйлс

“Гэрлэлтийн талаарх сорил” слайд

А6 хэмжээтэй, ногоон, шар өнгийн картууд (оролцогч бүрд 1 ногоон, 1 шар карт байх ёстой эсвэл “Үнэн” гэж хариулбал гараа өргөх, “Худал” бол гараа урдаа зөрүүлэхийг оролцогчдоос хүсэж болно. Онлайн сургалтын үед, хариултаа эможигоор илэрхийл гэж хэл.)

Заавар

1. Гэрлэлтийн талаарх нийтлэг ойлголтыг илэрхийлсэн өгүүлбэрүүдийг уншиж байх явцад чинь тэдгээрийн аль нь үнэн, аль нь худал болохыг эргэцүүлэн бодохыг хүүхдүүдээс хүсээрэй.

2. Хэрэв тухайн өгүүлбэрийг үнэн гэж бодож байвал ногоон картыг, худлаа гэж үзэж байвал шар карт өргөх ёстой гэдийг тайлбарла. Өгүүлбэр тус бүр дээр тэд картаа өргөх учиртай.

1. Амьдралынхаа ханийг олсноор би бүрэн бүтэн хүн болно.
Худал. Хамтрагчгүйгээр та бүтэн хүн биш гэсэн үг огт биш. Өөрийгөө таньж мэдэх, хувь хүнийхээ хувьд өөрийнхөө амьдралыг хөгжүүлэн цэцэглүүлэх чадвар танд бий. Үнэндээ, та байж болох хамгийн сайн ‘‘та’’ байхын тулд яах хэрэгтэйгээ олж мэдсэнээр таны нөхөрлөл, таны харилцаа илүү эрүүл, зөв байх болно. Хүн хувийн амьдралаа хөгжүүлж, дэвжүүлэхийн хэрээр харилцаанд нь хүндлэл, эрх чөлөө, баяр хөөр ирж байдаг.

2. Бие биедээ үнэхээр хайртай хүмүүс ерөөсөө хэрэлдэж / маргаж / санал зөрөлддөггүй.-.
Худал. Хүн бүр давтагдашгүй, онцгой бөгөөд тэдний дунд зөрчилдөөн үүсгэх ялгаатай талууд үргэлж байдаг. Харин хоёр биеэ хайрладаг, үүрд хамт байх амлалт өгсөн хосуудын хувьд, зөрчилдөөнөөс зайлсхийх биш, харин тэрхүү ялгаагаа багасгахын төлөө ажиллах болно.

Адилхан итгэл үнэмшилтэй хүнтэй гэрлэх нь чухал.
Үнэн. Таны итгэл үнэмшил таны шийдвэр гаргалтад нөлөөлдөг. Тиймээс өөртэйгөө адилхан итгэл үнэмшилтэй хүнтэй гэрлэх нь та хоёр бүр үндэс сууриасаа эхлээд таарч тохирно гэдгийн баталгаа бөгөөд энэ нь та хоёрын харилцаа он удаан жил үргэлжлэх боломжийг бүрдүүлдэг.

Хэрвээ таарч тохирохгүй бол амьдралаа дэмий үрсний оронд салсан нь дээр.
Худал. Таарч тохирохгүй гэдэг шалтгаанаар харилцаагаа бусниулахын оронд зөрчилдөөнийг шийдэж, Амлалтдаа үнэнч үлдэх нь зөв. Ингэж чадсан гэр бүлийн харилцаа илүү бат бэх болдог. Гэр бүл салалт нь урт хугацааны сөрөг үр дагаврыг дагуулдаг бөгөөд энэ нь хүүхдүүдэд маш хүндээр нөлөөлдөг.

Гэрлэлтийн андгай тангараг гэж юу вэ?

Гэрлэлт бол эрэгтэй, эмэгтэй хоёр хүн бие биеэ онцгойлон хайрлан халамжилж, зөвхөн хоёр биедээ сексийн таашаал өгдөг, байнгын тогтвортой харилцаа юм.

Бид гэрлэлтийн андгай тангараг өргөхдөө:

Миний амьдралд...

юу ч тохиолдсон

ямар ч үед

хэнтэй ч учирсан

ямар ч асуудал тулгарсан

"хайр”-ыг мэдэрч байгаа үгүйгээсээ үл хамааран би чамайг хайрлахаар сонгож байна гэж хэлдэг.

Хайр бол сонголт юм. Гэрлэлт бол шийдвэр зориулалт / андгай тангараг юм.

Гэрлэлтийг бусад харилцаанаас ялгаатай болгодог нэг зүйл бол ханьдаа өөрийгөө зориулах сонголтыг өдөр бүр хийх явдал байдаг.

“Худалдаж аваад хаядаг” ухамсар нэвт шингэсэн, нэг удаагийн хэрэглээтэй нийгэмд бид амьдарч байна. Энэ хандлага хүмүүсийн талаарх бидний үзэлд хүртэл нөлөөлж эхэлжээ. Хэрэглэж байсан техник хэрэгслүүд маань шаардлага хангахаа болих үед бид шууд “хаях” юм уу, эсвэл арай дээр гэж бодсон өөр загвараар сольж “сайжруулдаг”.

Амьдралд нь юу ч тохиолдсон, “үхэл салгах хүртэл” хамт байна гэсэн амлалтыг сүйт залуу, сүйт бүсгүй хоёр гэрлэх ёслол дээр бие биедээ өгдөг. Энэ андгай тангараг, шийдвэр зориулалт нь өдрөөс өдөрт, жилээс жилд бие биеэ таньж мэдэх, сэтгэл санааны хувьд аюулгүй, амар амгалан байх эрх чөлөөг нөхөр, эхнэр хоёрт өгдөг. Бие биедээ өөрсдийгөө бүрэн зориулсан ийм хайрын харилцаан дотор л хүний бэлгийн хэрэгцээ жинхэнэ утгаараа хангагддаг. Хань нь үргэлж дэргэд нь байна гэдгийг мэдэж байгаа учраас тэдэнд ямар ч айдас, эсвэл буруутгал байдаггүй.

“Гэрлэж суувал бие биедээ хэр таарч тохирох нь вэ гэдгээ хамтран амьдарснаар мэдэх боломжтой” гэх юм уу, эсвэл “Тэртэй тэргүй бид гэрлэх юм чинь одоо хамт амьдарлаа гээд юу нь тийм ялгаатай байгаа юм бэ?” гэж зарим хүмүүс ярьдаг.

Их сургуулийн оюутнууд байрны түрээсийн мөнгөө хэмнэх үүднээс хамтарч байр түрээслэх зэрэг шалтгаанаас болоод ийм нөхцөл байдал үүсэх тохиолдолд байдаг. Гэрлэлтийн өмнөх туршилт болгож хамтран амьдрах явдлыг шинэ машин худалдаж авахын өмнө түүний чанарыг шалгах зорилгоор жолоодож үзэхтэй адилтгаж болох юм. Худалдан авагч нэг машин авахаар сонирхож унаж үзсэнийхээ дараа наймаачинд эргүүлэн авчрахдаа худалдаж авахаа болилоо гэж хэлбэл тэр машин ямар ч гомдол мэдрэхгүй. Харин хамтран амьдрагч хосын тухайд, “шалгагч жолооч” хэн бэ гэдэгт асуудлын гол нь оршино. Хэрвээ чи жолооч бол дажгүй л байх. Гэвч чи машин нь бол үнэхээр гомдолтой биш гэж үү?

Мөн түүнчлэн, гэрлэлт бол ямар ч утгагүй, шаардлагагүй, дарамттай, үеэ өнгөрөөсөн зүйл гэж үздэг хосууд байдаг. Тэд хэн нэгэнд ямар нэг амлалт өгч, түүний өмнө үүрэг хүлээлгүй, зүгээр л дотно харилцаатай байж, хамт амьдрахыг илүүд үздэг. Тэд хайрыг “тухайн үед” л мэдэрч байгаа зүйл гэж бодож, амьдралын сайхныг мэдрэх нэг арга зам бол өнөөдрөөрөө амьдрах явдал гэж үзэх хандлагатай байдаг. Тэгээд энэ үе нь өнгөрч, нөгөө хүнээ “зөв” хүн гэж бодохоо болихоороо харилцаагаа таслаад, дараагийн хүн рүү явдаг. Хэрэв ийм харилцаанд ямар нэг амлалт байгаа гэж сайнаар төсөөлөөд үзвэл тэр нь маш хэврэг байж таарна.

Хамтран амьдрах зөвшилцөл

Хамт амьдрах буюу хамтран амьдрах харилцаа нь би юу хүсэж байна, миний хувьд хамгийн дуртай, хамгийн таатай нь юу вэ гэдэг дээр суурилсан байдаг. Энэ зөвшилцлийн гол агуулга нь: “Чи өөрийгөө надад хэдий хүртэл ашиглуулахыг зөвшөөрнө тэр хүртлээ намайг ашиглаж болно”, “Чамд эд зүйлс шиг хандах зөвшөөрлийг чи хэдий хүртэл надад өгнө тэр хүртлээ чи намайг бас эд бараа шиг ашиглаж болно” гэсэн утгатай. Гэхдээ энэ бол ёс төдий хуурамч зөвшилцөл юм. Сэтгэлийн тэнхээтэй байна шүү гэж эхэндээ тохиролцож болох боловч харилцаанд ямар нэг асуудал гарч бүтэлгүйтвэл харамсахгүй, шаналахгүй гэж хэн нь ч баттай амлаж чадахгүй.

Гэрлэлтээс ялгаатай нь, хамтран амьдрагсад “хамтын” амьдралдаа өөрсдийгөө бүрэн зориулдаггүй учраас бие биедээ эргэлзэж байдаг. Хамтрагч маань миний сул, эмзэг талыг ямар нэг байдлаар ашиглачих вий гэсэн айдаст үргэлж автдаг байх магадлалтай. Тиймээс, энэ харилцааны туршид тэдний нэг хөл хаалганы гадна байгаа мэт амьдарна гэсэн үг.

Хамтран амьдрах нь... чамайг сүйдэлнэ.

Хамтран амьдрах нь чамайг хэдэн хэсэгт хуваах боломжтой гэдэг нь бодитой асуудал мөн. [Гэрлэхээсээ өмнө цуг амьдарч байсан хос болгон дараах зүйлсийг заавал амсаж туулна гэж хэлээгүйг ойлгоорой. Хамтран амьдрахгүй байгаа нь бат бэх харилцаа үүсгэх баталгаа гэж ч хэлээгүй шүү. Харин бид маш өргөн хүрээний дата мэдээллээс, нийтлэг хэв маягийг судлаад дараах дүгнэлтүүдийг гаргалаа.]

Хамтран амьдрагч хосуудын хувьд дараах асуудлууд тулгардгийг судалгаанаас харж болно:

Гэрлэлтдээ тийм ч сэтгэл ханамжтай бус .
https://ifstudies.org/blog/why-doesnt-living-together-before-marrying-decrease-the-risk-of-divorce

Харилцан ойлголцол сайн биш.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1741-3737.2002.00180.x

Гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртөх магадлал илүү өндөр.
https://www.researchgate.net/publication/7200804_Why_Are_Cohabiting_Relationships_More_Violent_Than_Marriages
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5129237/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15222838/

Гэрлэлтийн чанар доогуур.
https://psycnet.apa.org/record/2001-05391-001

Хэн нэгнээ араар тавих тохиолдол их.
https://psycnet.apa.org/record/1997-41405-003

Гэрлэлт нь бат бөх биш.
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0192513X03257797

Салалтаар төгсөх нь их.
https://www.psychologytoday.com/sg/blog/meet-catch-and-keep/202101/is-living-together-marriage-associated-divorce

Чиний таньдаг хүмүүсийн амьдралд ийм зүйл тохиолдоогүй байж болох ч ихэнх хос дээрх асуудлуудыг туулдаг ажээ. Багахан хувиар ч гэсэн үүнээс тойрох найдвар байна гээд азаа туршихыг чи хүсэж байна гэж үү?

“Чи энэ амьдралдаа ганц л удаа бал сард явна. Харин энэхүү бал сардаа чиний авчрах бэлэг бол өмнө нь хэзээ ч бал сард явж үзээгүй байх явдал юм”. - Жөүи Вайт

Зорилго:

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцааг тэвчих болон зөвхөн бие махбодоороо биш, бүхий л оршихуйгаараа ариун байдлаа хадгалахын утга учрыг ойлгоход нь оролцогчдод туслах.

Оршил

Залуу хүмүүсийн хувьд бэлгийн харьцааг тэвчинэ гэдэг байж боломгүй, амьдралаас тасархай зүйл гэж олон хүн маргадаг. Гэвч энэ үнэхээр боломжгүй зүйл гэж үү? Бэлгийн харьцааг тэвчихийн гол утга учир нь хувь хүний үнэ цэн, зөв шийдвэр гаргах зан чанарын сайн төлөвшлийг сайшаан дэмжиж, гэр бүл дэх бэлгийн дотно харьцааг эрхэмлэж, үнэлж үзэх явдал билээ.

Судалгааны дүнгээс харахад гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцаанд орохгүй хүлээх нь ашиг тустай юм. Гэхдээ бэлгийн амьдрал гэдэг нь харьцангуй өргөн цар хүрээг хамаардаг (гүн гүнзгий) ойлголт гэдгийг бид санах ёстой юм. Энэ бол зүгээр нэг ариун байдлаа сахих юм уу бэлгийн харьцаанд орох эсэхээ шийдэх шийдвэр төдийгөөр хязгаарлагдахгүй. Энэ бол чи хэн бэ гэдгийг, чиний өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж, ханьсал, хамаарлын мэдрэмж, дотносолд тэмүүлэх хүсэл эрмэлзэл гээд бүр гүн гүнзгий зүйлсийг агуулна. “Үгүй гэж хэл” гэдгээс чинагш ойлголтыг бид өсвөр насныханд зааж тайлбарлах хэрэгтэй байна. Бие хүний хувьд өв тэгш төлөвшиж, бусадтай эрүүл харилцаа, нөхөрлөл, дотносол үүсгэх чадвартай болоход нь туслах хэрэгтэй байна.

Алдартай зохиолч, илтгэгч, др. Жүли Слатери дотносол гэдэг бол зүгээр нэг бэлгийн харьцааг биеэр үйлдэхээс илүү гүнзгий ойлголт бөгөөд нөгөө хүн маань намайг гүнзгий таньж мэдэж, нандигнан дээдэлж, үнэлэн хайрлаж байгааг мэдрэх сэтгэлийн мэдрэмж юм шүү гэдгийг сануулжээ.

Бэлгийн харьцаа л бүхнийг орлох чадалтай юм шигээр сурталдахын зэрэгцээ жинхэнэ дотнослыг алхам тутамд сүйтгэн бусниулж буй ертөнцөд бид амьдарч байна. Дотнослын мэдрэмжийг хэчнээн их секс (бодитоор болон төсөөллөөр) хийлээ ч нөхөж өгч чадахгүй.

Өнөөгийн өсвөр насныхан ирээдүйд гэрлэж ч, гэрлэхгүй байж ч болно. Гэвч утга учиртай, сэтгэлийн гүнзгий холбоо бүхий харилцаа нөхөрлөлүүдээр дамжуулаад дотнослыг мэдэрсээр байх болно. Дотнослыг мэдрэх хүслээ эрүүл арга замуудаар илэрхийлж сурахад нь бид өсвөр насны хүүхдүүдэд туслах хэрэгтэй байна.

Цаашилбал, ариун байдлаа хадгалахын төлөөх тэмцэл хурим найраа хийснээр дуусгавар болдоггүй юм шүү. Насанд хүрсэн хүн амьдралынхаа туршид бэлгийн ариун байдлаа хадгалахын төлөөх тэмцэл дунд явдаг. Гэрлэлээ гээд хэлбэр нь л жаахан өөрчлөгддөг гэх үү дээ.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Чиний үнэлж баршгүй чухалд тооцдог зүйл юу вэ?

Зорилго:

Ариун байдлаа хадгалахын үнэ цэнг хүлээн зөвшөөрөхөд нь оролцогчдод туслах

Заавар

1. Өөрсдөд нь үнэ цэнтэй, чухалд тооцогддог ямар зүйл байгаагаа харуулах юм уу хэлж өгөхийг оролцогчдоос хүс.

2. Үнэ цэнтэй гэсэн зүйлээ харуулсных нь дараа яагаад энэ нь тэдэнд чухал болохыг оролцогчдоос асуу.

3. Үүнийгээ нандигнаж, хамгаалж, хадгалж үлдэхийн тулд юу хийдгийг нь асуу. (үүнийгээ хадгалахын тулд тэд ямар хил хязгаар мөрдөж байна вэ?)

4. Үүний дараа, сургагч багш нар өөрт чухал, үнэ цэнтэйд тооцогддог зүйлээ, үүнийгээ хадгалж, хамгаалахын тулд юу хийдгээ жишээ болгон хуваалцаж болно. Жишээлбэл, үнэтэй эд зүйлээ нандигнаж байгаа учраас сэйфэнд (хил хязгаар) хадгалдаг байж болох юм.

Ариун байдал гэдэг бол мөн л үнэлж баршгүй, чухал зүйл билээ. Үүнийгээ нандигнаж, хадгалж, хамгаалахын тулд ямар хил хязгаар дотор байлгах вэ?

Ариун байдлыг сахих нь эрхэм журамтай хэрэг... яагаад гэвэл, энэ нь гайхалтай үнэ цэнтэй билээ.

Ариун байдлыг сахих буюу онгон байдлаа хадгалах гэдэг нь бие хүний хувьд бүрэн бүтэн байхыг хичээхийг хэлнэ.

Тархи – Зүрх – Гар (БҮЛЭГ 1 дээр сайн зан чанарын загварын талаар үзсэнийг оролцогчдод сануул.)

ТАРХИ ОЮУНААРАА ариун байдлыг сахь

- эсрэг хүйсийн хүний талаар БОДОХДОО (оюун ухааны хувьд)

- эсрэг хүйсийн хүний тухай хэлэх ҮГ, эсвэл эсрэг хүйсийн хүнтэй ярихдаа (нийгмийн харилцааны хувьд)

ЗҮРХ СЭТГЭЛЭЭРЭЭ ариун байдлыг сахь

- Сэтгэл хөдлөлөө захир, эсрэг хүйсийн хүнтэй харилцахдаа СЭТГЭЛ ХӨДЛӨЛӨӨРӨӨ бүү удирдуул (сэтгэл санааны хувьд)

ГАРААРАА ариун байдлыг сахь

- БИЕ МАХБОДЫН хил хязгаараа зур (бие махбодын хувьд)

- Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанаас татгалз

Ариун байдлыг сахина гэдэг бол ЧИНИЙ ЮУ ХИЙЖ [байна вэ] гэдгээс илүү ЧИ ХЭН [байгаа вэ] гэдгийг хэлнэ. Энэ бол амьдралын хэв маяг бөгөөд чиний хэн бэ гэдгийг тодорхойлж, чамд сайн сайхныг авчирдаг.

ТИЙМ Ч УЧРААС МАШ ЭРХЭМ НАНДИН ЮМ.

“Ариун байдлыг сахих нь зүгээр нэг хүсэл тачаалаа тэвчихийг хэлэхгүй, харин амь амьдралаа илүү агуу зорилгод шинээр чиглүүлэхийг хэлдэг.” —Диетрих Бонхоффер

Идэвхжүүлэлт 2: Ирээдүйн хүү, охиндоо илгээх захидал

Зорилго:

Бэлгийн харьцааг тэвчих, ариун байдлаа хадгалах талаар “алсдаа гарах” үр дүнг нь тооцож, “том дүр зураг”-аар харж, учир шалтгааныг нь эргэцүүлэн бодох замаар ойлголтоо бататгахад нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Сургалтад оролцогчийн гарын авлага

Заавар

1. Ирээдүйн хүү, охиндоо захидал бичихийг оролцогч хүүхдүүдээс хүс. Захидалдаа дараах гол санааг оруулсан байх ёстой. Үүнд:

Яагаад гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчих ёстой шалтгааныг тайлбарлах.

Гэр бүл болоогүй байж жирэмсэлснээс болоод ямар хэцүү үр дагавар амсаж болохыг ийм алдаа гаргасан найзынхаа жишээгээр тайлбарлах.

Гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцаанд орохгүй байх нь яагаад хамгийн сайн, эрүүл сонголт болох, мөн энэ нь амьдралын зорилго, хүсэл мөрөөдлөө биелүүлэх эрх чөлөөг хэрхэн авчирдаг талаар тайлбарлах.

2. Хүүхдүүд захидлынхаа төгсгөлд нэрээ тавихгүй, харин “Ээжээс нь”, эсвэл “Ааваас нь” гэж бичнэ.

Та (сургагч багш) өөрийн хүү, эсвэл охиндоо юуг хүсэх байсан түүнтэй холбоотой бодит түүх ярьж өгөөрэй. Магадгүй та үүнийг (ирээдүйн) хүү / охиндоо бичсэн захидлаа уншиж өгч байгаагаар хийж болох юм.

Идэвхжүүлэлт 3: Эвлүүлж бүтэн болгох нь

Зорилго:

Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанаас болж амьдралаа сүйрүүлсэн ч дахиад бүхнийг шинээр эхлэх боломж бий бөгөөд үүнд цаг хугацаа шаардана гэдгийг олж мэдэхэд нь оролцогчдод туслах.

Шаардлагатай зүйлс

Багуудад тарааж өгөх (хэн нэг хүний царайг харуулсан зураг) гэрэл

зургийн хуулбарууд

Хайчнууд Скоч
[Соёл заншлын онцлогийг харгалзан тухайн орон нутгийнхаа өсвөр насны хүүхдийн зургийг сургагч багш үүнд ашиглаж болох юм.]

Заавар

1. Оролцогчдыг 6-7 хүний бүрэлдэхүүнтэй багт хуваа.

2. Зургийн нүүрэн талыг доош харуулаад, баг болгонд нэг хувийг тарааж өгнө.

3. Зургийг авсан эхний хүн түүнээс нэг хэсгийг хайчилж аваад дараагийн хүндээ дамжуулна. Энэ маягаар багийнхан тус зургаас тодорхой хэсгийг хайчилж дараагийн хүндээ дамжуулах ба энэ бүх хугацаанд зургийг доош харуулсан хэвээр байна.

4. Хайчилж авсан хэсгүүдээ доош харуулсан хэвээр хооронд нь холино.

5. “Уранхай” гэсэн слайдыг харуулаад, гэрлэхийнхээ өмнө үүсгэсэн бэлгийн харьцаа бүрийнхээ тоогоор хүн өөрөөсөө хэсэгчлэн тастаж өгсөн байдаг гэдгийг тайлбарла. Өөрөөр хэлбэл, бэлгийн шинэ харилцаанд орох бүрдээ оюун санаа, нийгмийн харилцаа, сэтгэл мэдрэмж, бие махбод болон ёс суртахууны хувьд өөрөөсөө хэсэгчлэн авч нөгөө хүндээ өгсөөр байдаг. Эдгээр харилцаа дуусгавар болох бүрд тэдний дунд үүссэн байсан холбоо тасардаг. Салалтаас болж сэтгэл санааны янз бүрийн хэцүү мэдрэмжүүд амсдаг. Заримдаа маш их гомдол, гологдлыг мэдэрдэг бол зарим тохиолдолд чөлөөлөлтийг, заримдаа уур хилэнг мэдэрдэг. Энэ бүхнийг “хуучин ачаатай” зүйрлэх нь элбэг бөгөөд хэзээ нэгэн цагт гэр бүл болохдоо энэ ачаагаа аваад очдог байна. Энэ ачаа нь итгэл найдвараа алдах, гологдож хаягдах, сэтгэлийн шарх авахаас айх, БЗХалдвар гэх мэт гэрлэлтэд бодит дарамт болж мэдэх маш олон асуудал байдаг. Гэхдээ идэвхтэй бэлгийн харьцаанд байсан хүн үүнээсээ татгалзаж, бүгдийг дахин эхлэх боломжтой. Тэр амьдралын жолоогоо эргээд гартаа атган хяналтдаа авч, биеэ захиран, гэрлэлт хүртлээ бэлгийн харьцаанаас татгалзаж чадна.

6. Хэсэгчлэн хайчилсан зургуудаа (доош харуулсан хэвээр) скочоор эвлүүлж наахыг хүүхдүүдээс хүс. Нааж дуусаад зургийг дээш харуулна. Наасан хэсгүүдийн хооронд зай завсар байгааг тэд харах болно.

7. “Цойлдсон нь” (зассан нь) гэсэн слайдыг харуулаад, наасан хэсгүүдийн хоорондох зай завсар нь тухайн хүнд үлдэх сэтгэлийн болон сэтгэлзүйн (заримдаа бие махбодын) уршигт дагаврыг үлдээж болзошгүй шархыг илтгэж байгааг тайлбарлаарай. Хэдийгээр хайчлагдсан хэсгүүд алга болохгүй ч тэдгээрийг эвлүүлж бүтэн болгоход цаг хугацаа, маш их анхаарал шаардагдана. Итгэл найдварыг дахин сэргээж, эрүүл харилцааны дадалд суралцах боломж үргэлж байдаг.

Дахин шинээр эхлэх боломж чамд бий!

Бэлгийн идэвхтэй харилцаанд байгаа хүмүүс үүнийгээ таслан зогсоож, өөрийгөө хянан захирч, гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчих боломжтой гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаанд орсны дараа өөрийгөө дахин хянан захирах амаргүй. Ялангуяа, өсвөр насныхны хувьд бэлгийн амьдрал нь анх эхэлж байсан үе шигээ идэвхтэй байгаа тохиолдолд энэ нь тийм амар зүйл биш. Тэд бэлгийн харьцааг тэвчих шийдвэртээ хүрч, өөрийгөө хянан захирах, амьдралынхаа зорилгыг гүйцэлдүүлэх цаг завыг өөртөө гаргахын тулд бэлгийн дотно харьцаатай байгаа хүнээсээ харилцаагаа таслах ч шаардлагатай байж болно.

Шинээр эхлэх алхмууд

Хэрэв чи амьдралаа эргээд хяналтдаа авч, биеэ хянан захирч, гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчихээр шийдсэн бол дараах алхмуудыг дагаарай:

“Түр завсарлага” ав
Хэрэв чи хэн нэгэнтэй бэлгийн харьцаатай байгаа бол бие биеэсээ зай барих юм уу, эсвэл харилцаагаа дуусгавар болго. Тэгснээр чи бие махбодын дотнослын бүсээс ангид болж чадна. Та хоёр хоёулаа биесээ хянан захирч, бэлгийн харьцааг тэвчих амлалт гаргаж, гэрээ байгуулах хэрэгтэй. Энэ нь “амьдралаа цэгцэлж”, гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчинэ гэсэн хатуу амлалт өгөхийн төлөө оюун санаа, сэтгэл хөдлөл, бие махбод, нийгмийн харилцааны хувьд ойртохгүй тусдаа байна гэсэн утгатай.

Чи бусдын хүндлэл, халамжийг хүртэх зохистой, үнэ цэнтэй гэдгээ сана.
Магадгүй чи хэн нэгэнтэй бэлгийн харьцаанд орох буруу шийдвэр гаргасан байж болох ч энэ нь чамайг хэнд ч хэрэггүй, ямар ч үнэ цэнгүй хүн болгохгүй. Энэ нь яг л 100 долларын дэвсгэртийг хэчнээн базаад хаясан ч 100 долларын үнэ цэн нь хэвээрээ байдаг шиг юм.

Цаг зав, эрч хүчээ зөв зүйлд зарцуул
Цаг зав, эрч хүчээ эрүүл саруул, түшиг тулгуур болохуйц нөхөрлөлийг барьж байгуулах, шинэ хобби, спортоор хичээллэх гэх мэт авьяас чадвараа хөгжүүлэхэд зориул.

Дахин төвлөрч, дахин эргэцүүл
Анхаарлаа өөрийн хүсэл мөрөөдөл, зорилгод төвлөрүүлснээр чи байж болох хамгийн сайн “чи” болж чадна. Анх яагаад бэлгийн харьцаанд орсноо дахин эргэцүүлэн бод. Магадгүй харилцаандаа хил хязгаар тавиагүйгээс болж уу? Эсвэл чи өөрийнхөө үнэ цэнийг эсрэг хүйсийн хүнээсээ олж авах гэж оролдсон уу?

Чиний шийдвэрийг дэмжих найзуудаа дэргэдээ байлга.
Өндөр эрсдэлтэй энэ зан үйлийг тэвчихэд чинь туслах найз нөхөдтэйгөө ойр дотно бай. Хэрэв чиний найзууд бүгд бэлгийн идэвхтэй харилцаатай, бүгд согтууруулах ундаа хэрэглэх дуртай бол чи өөрөө л маш их хүчин чармайлт гаргахаас нааш бэлгийн харьцааг тэвчинэ гэдэг нэлээд хүнд байх болно. Хариуцлагыг чинь сануулж, чамайг халамжлахаар насанд хүрсэн хүнээс туслалцаа ав.

Тэвчиж хүлээнэ гэсэн амлалтыг бичгээр үйлд
Гаргасан шийдвэрийг чинь сануулж байхуйц газар энэ амлалтаа хадгал. Өсвөр насан дээр чинь чамайг дэмжиж, нөхцөл байдлыг хянаад явахад чинь хариуцлагатайгаар туслах найдвартай том хүнд өөрийнхөө шийдвэрийг хэл.

Чи цэвэр онгон байдлаа хадгалж, ариун байдлыг сахиж хүлээж байгаа бол яах вэ?

Ийм байснаараа өөрийгөө бусдаас содон, уйтгартай, бүх хөгжилтэй гоё зүйлээс хоцорч байгаа мэтээр санаж байж болох юм. Гэхдээ энэ худлаа шүү.

Үнэн нь юу вэ гэвэл, чиний хүлээж өнгөрүүлсэн цаг хугацаа, дэмий өнгөрүүлсэн хугацаа ОГТ БИШ ЭЭ.

Энэ ямар цаг хугацаа вэ гэвэл:

Найз нөхөдтэй болсон

Шинэ ур чадвар эзэмшсэн

Сайн дурын ажил хийж, нийгэмдээ үйлчилж амьдралын утга учрыг таньсан

Амьдралын зорилго, ажил төрлийн ахиц төвлөрсөн цаг хугацаа юм.

Чи ингэж хүлээснээрээ амьдралынхаа онцгой зорилгод өөрийгөө бэлдэж, нөхцөлөө бүрдүүлж, үүнийгээ гүйцэлдүүлж байгаа билээ!

Ийнхүү хүлээх зуураа амьдралын онцгой зорилгоо гүйцэлдүүлэхэд анхаарч төвлөрөөрэй.

Тэвчих гэдэг нь юу гэсэн үг вэ?

Бэлгийн харьцааг тэвчих гэдэг нь түүнээс хол байх, зайлсхийх гэсэн утгатай. Жирэмслэлтээс хамгаалах бусад төрлийн хэрэгслүүдээс ялгаатай нь үүнийг эмчийн жороор, эмийн сангаас худалдаж авч чадахгүй. Хэрэв үүнийг хамгаалах хэрэгслийн нэг төрөл гэж үзвэл, энэ нь хүсээгүй жирэмслэлт, БЗХалдвар болон сэтгэл санааны хохирол зовлонгоос 100 хувь сэргийлдэг цорын ганц найдвартай арга мөн.

Гэхдээ бэлгийн харьцааг тэвчих шийдвэр зориулалт гаргаж, энэ Амлалтдаа хүрэхийн тулд бусдын бэлгийн дарамт өдөөлтийг эсэргүүцэж сураад зогсохгүй өөрийг чинь дэмжиж, урам зориг өгөх адил санаатай хүмүүсийг олж нөхөрлөх чухал байдаг.

Гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцааг тэвчих гэдэг нь насан туршийн ханиа олж гэр бүл болох хүртлээ бэлгийн харьцааны аливаа бүхий л хэлбэрээс зайлсхийх сонголт юм. Өөрөөр хэлбэл, аман болон анал секс, гар хангалга гэх зэргээс зайлсхийх хэрэгтэй бөгөөд учир нь эдгээр нь бидний бэлгийн дур хүслийг өдөөж, бэлгийн цэвэр ариун байдлаа уландаа гишгэхэд нөлөөлдөг.

Чи бэлгийн харьцааг тэвчих сонголт хийснээр:

Эсрэг хүйстнээ тачаадан бодох

Эсрэг хүйсийн хүнээс ирэх доромжлол эсэргүүцэл

Сэтгэл хөдлөлдөө автан хил хязгаараа зөрчих

Бэлгийн хавьталд орохыг хүссэн хэн нэгний арга зальд унах зэргээс сэргийлэн татгалзаж чадна.

Бэлгийн харьцаа буюу секс нь зөвхөн хурьцал үйлдэх гэдгээс илүү өргөн агуулгатай юм. Үүнд өөр олон үйлдэл багтдаг бөгөөд тэдгээр нь бэлгийн хавьтал руу хөтөлдөг. Бэлгийн дур хүсэл өдөөгдөх нөхцөл байдалд орохоосоо наагуур бид хилийн шугамаа татсан байх ёстой.

Энэ нь дан ганц “Үгүй” гэсэн татгалзал төдий биш, мөн зарим нэг зүйлд “За” гэж хэлэх тухай юм. Өөрөөр хэлбэл, порнограф, үнсэлт, секс гэх мэт зүйлд “үгүй” гэхийн дашрамд өөрийгөө хянан захирсан, тодорхой хил хязгаар тогтоосон ирээдүйнхээ төлөөх зүйлсэд “за” гэж хэлж байгаа хэрэг. Бэлгийн харьцааг тэвчих гэдэг бол биеэ захирах, эрүүл, ухаалаг шийдвэр гаргах тухай ойлголт билээ.

Чамд хандсан уриа дуудлага энэ мөн. Өсвөр залуу насандаа болон ирэх он жилүүдэд чи бэлгийн амьдралаа хэрхэн удирдан жолоодохыг хүсэж байна вэ? Гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцааны хор уршгийг мэддэг байх нь тийм чухал биш. Харин үүн дээр баттай сонголтоо хийж, тууштай шийдвэр гаргах нь маш чухал.

Хэрэв чи сонголт хийхээс татгалзвал харамсалтай үр дагаврууд эргээд чамайг сонгох болно.

Бэлгийн харьцаа, үерхэл нөхөрлөлийн талаарх шийдвэрийг тухайн үеийн нөхцөл байдалд даатган үлдээж болохгүй. Чиний өнөөдөр гаргасан шийдвэр маргаашийн чинь амьдралд нөлөөлөх болно.

Зорилго:

Гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчиж, цэвэр ариун байх шийдвэр гаргахад хүүхдүүдийг уриалан дуудах.

Бид явсаар сургалтынхаа маш чухал зангилаа хэсэг дээр ирээд байна. Энэ хүртэл таны ярьсан, хийсэн бүх зүйлс оролцогч хүүхдүүд амьдралаа тодорхойлох шийдвэр гаргах боломжтой нөхцөлийг бүрдүүлэхэд чиглэгдсэн.

Энэ хүүхдүүд одоо гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаа юунд хүргэдэг талаар хангалттай мэдлэгтэй болсон бөгөөд тэрхүү мэдлэг дээрээ тулгуурлан хэрхэн амьдрах, өсвөр насны хүүхдүүдийн хувьд өөр хоорондоо хэрхэн харилцах талаар ул суурьтай шийдвэр гаргаж чадахаар болсон.

Сургалтын үеэр сонсож мэдсэн зүйлсдээ тулгуурлан сонголтоо хийж, сургалтаар олж авсан мэдлэгээ амьдралд хэрэгжүүлэхэд нь хүүхдүүдийг удирдан чиглүүлэх нь таны бас нэг чухал үүрэг билээ. Тэд энэ сонголтоо зүрх сэтгэл болон оюун ухаанаараа хийх ёстой гэдгийг мартаж болохгүй. Тэгж байж л бэлгийн харьцааг тэвчих амлалт чин сэтгэлээс, хэрсүү ухаанаар хийгдэнэ. Энэ амлалтыг дан ганц сэтгэлийн хөдлөлөөр юм уу, эсвэл албан шахалтаар гаргаж болохгүй.

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Ариун байдлаа хадгалах амлалт

Зорилго:

Ариун байдлаа хадгалж, бэлгийн харьцааг тэвчих амлалт гаргахад нь оролцогчдыг уриалж, урамшуулан дэмжих.

Шаардлагатай зүйлс

Commitment cards

Хөгжмийн ая

Оршил

1. Хувь хүн өөрөө сонголтоо хийхгүй бол гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцааны хор уршгийг мэдэх нь дангаараа ямар ч үр ашиггүй гэдгийг тайлбарла. Цэвэр ариун байх амлалтыг ӨНӨӨДӨР хийхийг уриалж, урамшуулан зоригжуул.

2. Гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчиж, амьдралын зорилго, хүсэл мөрөөдлөө үнэлж цэгнэхэд нь амлалтын хуудас урам зориг өгөх болно гэдгийг тайлбарла. Зарим тохиолдолд, амлалтаа цаасан дээр бичиж, тэрхүү Амлалтдаа үнэнч байхаа тангараглан гарын үсгээ зурвал өөрийн үйл хөдлөлд хариуцлагатай хандахад маань тус нэмэр болдог. Амлалтын хуудас дээр гарын үсэг зурснаар чиний өмнөх амьдралын хэв маяг ямар байснаас үл шалтгаалан өнөөдрөөс эхлэн чи гэрлэлтийн өмнөх бэлгийн харьцаа болон чиний бэлгийн цэвэр ариун байдлыг гутаах аливаа зүйлээс жинхэнээсээ татгалзаж эхэлнэ гэсэн үг юм.

3. Бэлгийн цэвэр ариун байдлыг эрхэмлэн дээдэлж ирсэн амьдралынхаа замналын талаар түүхээ (намуухан хөгжим эгшиглүүлбэл тохиромжтой) ярьж өг. Ийнхүү өөрийн түүхийг хуваалцаж буй нь бэлгийн цэвэр ариун байдал нь үнэ цэнтэй бэлэг бөгөөд гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчиж, хүлээх нь зүйтэй гэдгийг хүүхдүүдэд ойлгуулах зорилготой.

4. Амлалтын хуудас дээрх амлалтыг хүүхдүүдээр нэгэн зэрэг, чанга дуугаар уншуул: Энэхүү шийдвэрийг би өөртөө, гэр бүлийнхэн, найз нөхөд, ирээдүйн хань болоод ирээдүйн үр хүүхдүүдийнхээ өмнө гаргаж байгаа бөгөөд нэгэн насны амьдралаа хамт туулах хань ижилтэйгээ албан ёсоор гэрлэх хүртлээ, энэ өдрөөс эхлэн бэлгийн харьцааг тэвчиж, ариун байдлаа хадгалах амлалтаа батлан тангараглая!

5. Гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчих амлалт өгөхийг хүсэж байгаа оролцогчдыг урагшаа гарч ирээд, амлалтын хуудас авч зохих хэсэгт гарын үсгээ зурахыг уриарай. Дараа нь тус хуудасны заасан хэсэгт хэн нэгэн гэрчээр гарын үсэг зуруулахыг тэднээс хүс. Тэрхүү гэрч нь тэднийг энэхүү амлалтаа биелүүлэх явцад хариуцлагыг нь сануулж, шийдвэр дээрээ тууштай зогсоход нь дэмжлэг үзүүлэхүйц итгэлийг нь хүлээсэн найз нөхөр, эцэг эх, халамжлан хүмүүжүүлэгч байх ёстой (харин адилхан асуудалтай тэмцэж яваа үе тэнгийнхэн нь буюу үе тэнгийн найзууд нь байж болохгүй).

6. Цэвэр онгон байдлаа хадгална гэдэг нь зөвхөн гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцааг тэвчихийг хэлэхгүй, харин хувь хүний хувьд өв тэгш болж төлөвшихийг хичээхийг хэлнэ. Чиний хийсэн сонголтын жинхэнэ үнэ цэн нь зөвхөн ирээдүйн сайн сайхан гэрлэлт, бэлгийн харьцаагаар шагнал болж ирэх төдийгүй, мөн аливаа сөрөг нөлөөлөл, эрсдэлт зан үйлээс, бүр гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанаас ч хүртэл татгалзаж чадах хүчтэй эерэг зан чанар, өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж, бие хүний төлөвшил байх юм. Бэлгийн харьцаанд цэвэр ариун байдлыг сахих нь өөрийгөө гүн гүнзгий таньж мэдэхтэй холбоотой. Чи бол эрэгтэй ч, эмэгтэй ч бүхэлдээ үнэ цэнтэй, давтагдашгүй онцгой чанаруудтай хүн бөгөөд эрүүл, сайн сайхан харилцааны төлөө бүтээгдсэн нэгэн билээ.

7. Сургалтын төгсгөлд бүх оролцогчдод эрхэм нандин үнэ цэнтэй хүн шүү гэдгийг нь сануулан урамшуулж, амлалт дээрээ бат зогсоход уриалан зоригжуул. Хэрэв цаг гарвал оролцогч хүүхдүүдийн сонирхсон асуултад хариулаарай.

Гүнзгийрүүлж үзье
[сургагч багшид зориулав]

Бэлгийн ариун байдлаа хадгалахын эрхэм зорилго юу вэ?

Эрүүл бэлгийн амьдралын талаар өсвөр насныханд зааж сургах эхний чухал алхам бол тэвчих тухай ойлголт юм. Энэ бол зөвхөн л гэрлэлтээс өмнөх бэлгийн харьцаанаас татгалзахыг хэлэхгүй. Харин бэлгийн харьцаа анхнаасаа гэрлэлтийн харилцаа дотор байхаар зориулагдсан бөгөөд гэрлэлт гэдэг хил хязгаараас гадна туршиж, амсах аваас сүйрүүлэх үр дагавар авчирдаг гэдгийг ойлгосны үндсэн дээр ийм шийдвэр ухамсартайгаар гаргах явдал юм.

Зөв, сайн юм шиг санагдсан болгоноо хийдэг байхыг өөгшүүлснээр энэхүү анхны загварыг үгүй болгох гэж өнөөгийн манай нийгэм улайрч байна.

Зүгээр нэг сургалт гэдгээс цааш

Өсвөр насныхан сэтгэл зүйн хувьд ч, бодит байдал дээр ч элдэв янзын дарамт зовлон дунд амьдарч байгаа учраас зөвхөн бэлгийн харьцааг тэвчих тухай сургалтад тэднийг хамруулахаас илүү их зүйлийг сургууль, нийгмийн хамт олны зүгээс хийх шаардлагатай байна. Үүнчлэн, ариун байдлаа сахих амлалт гаргах нь тэвчих шийдвэр зориулалтыг нь харуулсан маш хүчтэй гадаад бэлгэ тэмдэг болж байгаа боловч бэлгийн амьдралын талаар зөв цогц зураглал ойлголтоор өсвөр насныхныг зэвсэглэх шаардлагатай байна.

Өсвөр насныхны төлөө эцэг эх, халамжлагч, сургууль, нийгмийн хамт олон, шашны байгууллагууд гэх мэт бүх хүмүүс нийлээд ажиллацгаая.

ХАРАМСАХ ЗҮЙЛГҮЙ ӨВ ТЭГШ АМЬДРАХАД НЬ өсвөр залуучуудад туслахын тулд бид бэлгийн ариун байдлыг сахихаас цаашлаад бэлгийн амьдралдаа өв тэгш төлөвших тухай ойлголтыг зааж сургах хэрэгтэй болжээ.

Гэр лүүгээ явна

Бүлэг 4-тэй холбоотойгоор эцэг эх, өсвөр насны хүүхдийн дунд явуулах хэлэлцүүлгийн асуултууд

Хүндэт эцэг эхчүүд ээ,

Аюулгүй сонголт хөтөлбөрийн Бүлэг 4-д буй хичээлүүдээр эрүүл харилцааны ач холбогдол, гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчих нь үнэлж баршгүй ач холбогдолтой талаар онцлон авч үзсэн.

Хэлэлцүүлгийн асуултад ашиглах зорилгоор, БҮЛЭГ 4 дээр буй болзолгүй хайр, хүсэл тачаал, шохоорхлыг дүрсэлсэн тодорхойлолтуудыг энд оруулав. Үүнд:

Болзол тавихгүй хайрын тодорхойлолт: Өөрийгөө бодолгүй нөгөө хүндээ санаа тавин, түүний төлөө өөрийгөө бүрэн зориулах шийдвэр зориулалт. Хайр нөгөө хүнээ үнэн сэтгэлээр хүлээн авдаг бөгөөд нөгөө хүнийхээ сайн сайхны төлөө байхыг эрэлхийлдэг. Бэлгийн харьцааны тал дээр, хос хоёрын дунд үүссэн холбоо хамаарал энэ шийдвэр зориулалтыг нь улам бэхжүүлж байдаг.

Хүсэл тачаалын тодорхойлолт: Бэлгийн асар хүчтэй дур хүсэл, барьж дийлдэшгүй тэмүүлэл нь хүсэл тачаалыг өрддөг хүч юм. Энэ бол бие махбодын сэрэл мэдрэмж, өдөөлт.

Шохоорхлын тодорхойлолт: Энэ бол ихэнхдээ бодитой бус, хэт хөөрлийн, туйлширсан, эсвэл хэн нэгний гадаад үзэмж, байгаа байдал, хэв загвар гэх мэтийг бахдан таашаах сэтгэлээс үүдэлтэй, түүнд татагдах цочмог сэтгэл хөдлөл байдаг. Шохоорхол нь эхэндээ бие биеэ сонирхож, татагдах шалтгаан болж байгаад цаг хугацаа өнгөрч, шийдвэр зориулалт гаргасны үр дүнд төлөвшсөн, насан туршийн болзолгүй хайр болон дэлгэрэх боломжтой.

Асуултууд:

Насан туршийн харилцааг дэмжих зүйлийн тодорхойлолт эдгээрийн аль нь вэ гэж хүүхдүүдээс асуусан.
(Эцэг эх) та дунд сургуульд байх үеэ эргэн дурсвал, найз нөхөд чинь шохоорхол, хүсэл тачаал, болзолгүй хайрын араас хөөцөлдөж байсан жишээ байна уу? Чиний (өсвөр насны хүүхдийн) найз нөхдөөс хэд нь харилцаагаа шохоорхол, хүсэл тачаал, болзолгүй хайранд суурилж байгааг харж байна вэ? Үүний үр дүнд юу болж байна вэ?

(Эцэг эх) таны өсвөр насны хүүхдээ гэрлэлтийн талаар ойлгоосой гэж хүсэж байгаа хамгийн чухал зүйл чинь юу вэ?

(Өсвөр насны хүүхэд) чи гэрлэх хүртлээ бэлгийн харьцааг тэвчих амлалт гаргаснаа эцэг эхдээ тайлбарлана уу.
Энэ амлалтыг гаргах болсон шалтгааныхаа талаар ярилцаарай. Мөн шийдвэр зориулалтаа алдалгүй бат мөрдөхөд тустай санаануудаа хуваалцаж ярилц.

*Виртуал орон зайн гүнзгий нүхэнд унасан мэт санагдах* [хачин жигтэй, ойлгомжгүй, логикгүй нөхцөл байдалд гацаж, үүнээс зугтаахад ихэнхдээ хэцүү байдаг]	*Унтах, хичээлээ хийх, бодитоор [бодит амьдрал дээр] хүмүүстэй уулзахын оронд утсаа ухсан*	*Төгс зураг авч, инстадаа [инстаграмд] тавих хэнээрхэлд автсан*.
*Огт танихгүй хүн миний пост дээр сэтгэгдэл бичсэн [хэн юм бэ?]*	*Үүнийг хэрхэн хянахаа сурахын тулд Аюулгүй сонголт сургалтад хамрагдсан [та нар ч бас]*	*Нэг юм авах гээд бодсон чинь л миний фийд дээр сурталчилгаа нь гараад ирсэн [аймаар]*
*Надад муухай сэтгэгдэл төрүүлдэг, дургүй хүмүүсээ дагасан. [яагаад]*	*Утгагүй үзэл бодолтой, тийм сэтгэгдэл бичсэн хүнийг найзаасаа хассан. [энэ чинь зөв]*	*Бүхэлд нь уншилгүйгээр нийтлэл хуулж постолж байсан [гарчиг нь л хамгийн чухал нь шүү дээ]*

Ийм зүйл үзэх нь хэвийн	Зөвхөн хөвгүүд, эсвэл хэвийн биш, асуудалтай хүмүүс л порно үздэг
Ерөнхийдөө сонирхолтой	Жигшмээр зүйл, гэхдээ сонирхол татдаг
Найзуудтайгаа ярилцаж болохоор зүйл	Хамгийн дотнын найздаа ч хэлмээргүй нууц

Spotify ашиглах	Netflix ашиглах
Instagram ашиглах	TikTok ашиглах
Тайзан дээр гарах	Үзэгчийн суудалд суух
Гэрийнхээ түлхүүрийг гээх	Гар утсаа гээх
Тамирчин болох	Зураач болох
Олуулаа ажиллах	Ганцаараа ажиллах
Зогсолтгүй ярьдаг хүнтэй хамт арал дээр гацах	Ганцаараа арал дээр гацах
Тийм ч дотно биш олон найзтай байх	Ганцхан сайн найзтай байх
Мөрөөддөг хүнтэйгээ гэрлэх	Мөрөөдлийн ажилдаа орох
Найзуудтайгаа хамт байх	Гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт байх
Эрүүл боловч ядуу байх	Баян мөртөө хүнд өвчтэй байх
Сайн үйлсээрээ хүмүүст бахархуулах	Эрх мэдэлтэй учраас хүмүүс чамайг хүндлэх

Аргентин	18
Австрали	18
Камерун	18
Канад	18 (МАНИТОБА, АЛБЕРТА, КВЕБЕК) 19 (БУСАД БҮХ НУТАГ)
Колумб	18
Коста Рика	18
Доминиканы Бүгд Найрамдах Улс	18
Эквадор	18
Египет	18
Эль Сальвадор	18
Энэтхэг	18–25 (ТӨРИЙН ХУУЛИАС ХААРНА)
Индонез	21

Япон	20
Малайз	18*
Мексик	18
Нидерланд	16 (Ихэнх СОГТУУРУУЛАХ УНДАА) 18 (Архи, согтууруулах ундааны хувьд ABV >15%-тай)
Папуа Шинэ Гвиней	18
Парагвай	20
Перу	18
Сингапур	18
Египет	18
Өмнөд Африк	18
Тайвань	18
Тайланд	18
Америкийн нэгдсэн улс	21

Мэдрэхүй өндөр эрчимжсэн ^Б	Психоз ^Д
Зүрхний цохилт, амьсгал, биеийн температур нэмэгддэг	Галлюциноген хэвээр үлддэг ойлголтын эмгэг ^Э
Мэдээ алдуулах
Толгой эргэх
Хоолны дуршилгүй болох
Хуурай ам
Хөлрөх
Дотор муухайрах
Чичиргээ
Галлюцинация ^C
Бодит байдлыг гажуудуулах (жишээ нь цаг хугацаа)

Эйфори ^Ф	Донтолт
Зүрхний цохилт ихсэх	Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^Г
Зохицуулалт алдагдах	Амжилт муу, зан чанар муу ^Х
Сэтгэн бодох, асуудлыг шийдвэрлэхэд бэрхшээлтэй	Архаг бронхит
Гажуудсан ойлголтууд	Уушгины архаг бөглөрөлт өвчин
Санах ойн сулрал	Уушигны хорт хавдар
Сэтгэлийн түгшүүр ^Ф	Тархины гэмтэл ^I
Паник дайралт ^Ф

Өндөр энерги	Донтолт
Бие махбодийн туршлагаас илүү их таашаал авах	Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^K
Биеийн температурыг зохицуулахад хүндрэлтэй байдаг ^Ж	Сэтгэн бодох, харах, зохицуулах чадваргүй байх
Сэтгэн бодох, асуудлыг шийдвэрлэхэд бэрхшээлтэй	Унтах асуудал
Зүрхний цохилт, цусны даралт ихсэх	Хүсэл тэмүүлэл
Цаг хугацаа, ойлголтын гажуудал	Сэтгэлийн хямрал
	Хүнд сэтгэлийн түгшүүр
	Параной
	Галлюцинация
	Элэг, бөөрний гэмтэл

Физик ертөнцөөс салсан мэдрэмж	Донтолт
Мэдрэхүйн салалт	Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^Л
Зүрхний цохилт, цусны даралт ихсэх	Хамраас байнга цус гардаг
Мэдээ алдуулах	Зөв үнэрлэх чадваргүй байх
Дотор муухайрах ба/эсвэл бөөлжих	Ходоодны өвдөлт
Делириум	Шээхэд хүндрэлтэй
Санах ойн алдагдал	Шээсний замын халдвар
Хөдөлгөөний үйл ажиллагаа алдагдсан	*While long-term effects seem less severe, immediate effects can lead to death.
Амьсгалын замын хямрал (амьсгалахад хэцүү)
Амьсгал зогсох (амьсгалаа зогсоох)

Эйфори	Донтолт
Үүлэрхэг сэтгэлгээ	Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^M
Сэрүүн, нойрмог байдлын хооронд ээлжлэн солигдох	Төвлөрөхөд хүндрэлтэй
Зүрхний цохилт, амьсгал багассан	Уйтгартай мэдрэмж, ядрах
Өтгөн хаталт	Арьсны халдвар ба буглаа (тарилгын талбайд)
	Уушиг, бөөр, элэгний гэмтэл

Хурдан ба тогтмол бус зүрхний цохилт	Донтолт
Цусны даралт, биеийн температур нэмэгддэг	Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^Н
Түрэмгий байдал	Сэтгэлийн хямрал
Цочромтгой байдал	Сэтгэлийн түгшүүр, цочромтгой байдал
Төөрөгдөл	Төөрөгдөл ба/эсвэл паранойа
Нойргүйдэл	Хүчирхийллийн зан авир
Сэрүүн байдал, биеийн хөдөлгөөн нэмэгддэг	Шүдний ноцтой асуудал
Чичиргээ, таталт	Төөрөгдөл ба хий үзэгдэл
Сэтгэлийн түгшүүр, паранойа	Психотик зан үйл
Тохиромжтой	Хүн алах, амиа хорлох бодол
Тархины цус харвалт	Элэг, бөөрний өвчин
	Зүрх ба мэдрэлийн гэмтэл
	Үхэл

Euphoria, өндөр энерги	Тогтмол бус зүрхний цохилт
Increased body temperature, blood pressure, and heart rate	Цээжний өвдөлт ба / эсвэл зүрхний шигдээс
Түрэмгий зан	Амьсгалын дутагдал
Цочромтгой байдал	Тархины цус харвалт
Нүд бүрэлзэх	Татаж авах, толгой өвдөх
Галлюцинация	Хэвлийн өвдөлт, дотор муухайрах
Дотор муухайрах	Донтолт
Анхны оролдлого дээр ч гэсэн гэнэтийн үхэл	Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^O

Хордлого	Донтолт
Мэдээ алдуулах	Татах шинж тэмдэг ^С
Мэдрэмж алдагдах	Цус алдах, хөхрөх хандлагатай
Ухаангүй байдал	Биеийн хяналт алдагдах
амьсгал боогдох ^П	Байнга цахилгаан тасрах
Зүрхний дутагдал ^Q	мөчдийн спазм
Үхэл	Санах ойн алдагдал
Гэнэтийн үнэрлэх үхэл ^Р	Алсын харааны гэмтэл
	Төв мэдрэлийн тогтолцооны гэмтэл
	Ясны чөмөгний гэмтэл
	Тархи, элэг, бөөрний гэмтэл
	Дархлааны тогтолцооны гэмтэл
	Үхэл

*БАГА ТУН ^T*	Донтолт
Эйфори ба/эсвэл амрах	Тамхи татахыг оролдох үед гарах шинж тэмдэг ^У
Мэдрэхүйн гажуудал эсвэл мэдээ алдалт	Жин хасах
Салангид мэдрэмж	Сэтгэн бодох, ярихад бэрхшээлтэй
Сэтгэлийн түгшүүр, төөрөгдөл	Санах ойн алдагдал
Амнези	Сэтгэлийн хямрал
Логикгүй яриа
Нүд бүрэлзэх
*ДУНД ТУН*
Удрал
Хэт их шүлс ялгарах
Эмх замбараагүй сэтгэлгээ
Төөрөгдөл ба параной
Шизофрени хэлбэрийн зан үйл
*ӨНДӨР ТУН*
Таталт
Цус харвалт
Амьсгалын дутагдал
Кома
Үхэл

Аргентин	16 / 18 (АЙМГИЙН ХУУЛИАС ХААРНА)
Австрали	18
Камерун	18
Канад	18 (Ихэнх мужид) 19 (Ньюфаундленд, Нова Скотиа, НЬЮ БРУНСВИК, Ханхүү Эдвардын АРАЛ, ОНТАРИО, БРИТАНИЙН КОЛУМБИ)
Хятад	18
Колумб	15
Коста Рика	18
Доминиканы Бүгд Найрамдах Улс	18
Египет	18
Энэтхэг	18

A	✔	✔	✔	✔	✔
Б	—	—	✔	✔	✔
C	—	—	—	✔	✔
Д	—	—	—	✔	✔
Э	—	✔	✔	✔	✔
Ф	—	—	—	—	✔
Г	—	—	—	✔	✔
Х	—	—	—	✔	✔
I	—	✔	✔	✔	✔
Ж	—	—	—	—	✔

*ЭМЭГТЭЙЧҮҮД*	Артрит
Өвдөлттэй бэлгийн хавьталд орох	Үргүйдэлд хүргэж болзошгүй PID
Өвдөлттэй шээх
Бөөлжих
Үтрээний шаргал/шар ногоон ялгадас
*ЭРЧҮҮД*
Бэлгийн эрхтнүүдээс идээ шиг ялгадас гарах
Шээх үед өвдөх, шатаах мэдрэмж
*Хоёулаа*
Загатнах анус
Шулуун гэдсээр ялгадас гарах
Өвдөлттэй гэдэсний хөдөлгөөн
Загатнах, хоолой өвдөх
Залгихад асуудал гардаг

*АНХАН ШАТ*	Стресс, өвчин эмгэг, ядаргаа, нарны туяа, сарын тэмдгийн мөчлөгөөс үүдэлтэй давтагдах шарх.
Бүлэг жижиг, өвдөлттэй цэврүү
Шээх үед өвдөх
Томуу төст шинж тэмдэг

Бэлгийн эрхтнүүдийн үрэвсэл	Умайн хүзүүний хорт хавдар
Ихэнх тохиолдолд харагдахуйц шинж тэмдэг илэрдэггүй	Эр бэлэг эрхтний хорт хавдар
Шээх үед өвдөх	Шулуун гэдсээр хорт хавдар
Томуу төст шинж тэмдэг	Амны хөндийн хорт хавдар

Ядаргаа	Элэгний хатуурал
Хэвлийн доод хэсэгт эмзэглэл, өвдөлт	Элэгний хорт хавдар
Хоолны дуршилгүй болох
Дотор муухайрах / бөөлжих
Үе мөч өвдөх
Толгой өвдөх
Халуун
Зөгий
Шинж тэмдэг байхгүй ^В

Archive Page

ХЭРХЭН АШИГЛАХ ВЭ

Сургагч багшийн гарын авлага

Нэгж

Модуль

Түлхүүр дүрсүүд

Нэмэлт дүрсүүд

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Бүртгэлийн хуудас

Заавар

Тарааж өгөх материал:

Идэвхжүүлэлт 1: Холбоо тогтоо!Хувилбар 1: Пуужин харвах бай

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

Хувилбар 2:Баруун-Зүүн-Баруун

Заавар

Унших түүх: Баруун-Зүүн-Баруун

Хувилбар 3:Орооцолдоо

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

Эндээс ойлгох ёстой чухал зүйл бол:

Идэвхжүүлэлт 2:Хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаар хүмүүс юу гэж ярьдаг вэ?

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

Нэг мэдэхэд л иймэрхүү юм болчихсон байсан...

Ийм юм надад тохиолдохгүй гэж бодсон...

Модуль 1.1 Чи бол онцгой, цор ганц

Модуль 1.2 Амьдралын зорилго, хүсэл мөрөөдөл

Модуль 1.3 Зан чанар

Модуль 1.4 Найз нөхөд

Модуль 1.5 Би үнэ цэнтэй хүн үү?

Зорилго:

Оршил

Идэвхжүүлэлт 1:Чи дахин давтагдашгүй!

Зорилго:

Заавар

Идэвхжүүлэлт 2:Хүмүүн бодгаль

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААИдэвхжүүлэлт 3: Хүн гинж

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

Хувь хүнийг авч үзэхдээ, түүнийг бүрэлдүүлэгч хэсгүүдээр нь салгаж биш, харин нэгэн цогц бодгаль гэж үзэх хэрэгтэй.

Эргэцүүлэн бод!

Нэмэлт материал

Хүмүүн бодгаль буюу хувь хүнийг бүрдүүлэгч таван бүрэлдэхүүн хэсгийн хөгжил

Хамгийн удаан өсөж хөгждөг нь: Оюун ухаан буюу тархи

Хамгийн түргэн өсөж хөгждөг нь: Бие махбод буюу бие бялдар

Гүнзгийрүүлж үзье

Гэртээ хийх зүйл:Би онцгой нэгэн!

Зорилго:

Оршил

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААИдэвхжүүлэлт 1: Зорилго тавь, түүнийгээ онил

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

Идэвхжүүлэлт 2:Том мөрөөд. Ухаалаг сэтгэ

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

Гүнзгийрүүлж үзье

Сонирхол Тодорхойлох Асуулга

Идэвхжүүлэлт 2:Зорилгод учрах саад

Зорилго:

Эрсдэлт зан үйл

Зан чанарын доголдол

Нөхцөл байдал

Гэртээ хийх зүйл:Үйл ажиллагааны төлөвлөгөө гаргах

Зорилго:

Оршил

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААИдэвхжүүлэлт 1: Зан чанарын сорил

Зорилго:

Шаардлагатай зүйлс

Заавар

Зан чанарын сорил

Идэвхжүүлэлт 1: Холбоо тогтоо!
Хувилбар 1: Пуужин харвах бай

Хувилбар 2:
Баруун-Зүүн-Баруун

Хувилбар 3:
Орооцолдоо

Идэвхжүүлэлт 2:
Хайр сэтгэл, бэлгийн харьцааны талаар хүмүүс юу гэж ярьдаг вэ?

Идэвхжүүлэлт 1:
Чи дахин давтагдашгүй!

Идэвхжүүлэлт 2:
Хүмүүн бодгаль

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Хүн гинж

Гэртээ хийх зүйл:
Би онцгой нэгэн!

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Зорилго тавь, түүнийгээ онил

Идэвхжүүлэлт 2:
Том мөрөөд. Ухаалаг сэтгэ

Идэвхжүүлэлт 2:
Зорилгод учрах саад

Гэртээ хийх зүйл:
Үйл ажиллагааны төлөвлөгөө гаргах

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 1: Зан чанарын сорил

Гэртээ хийх зүйл:
Түр зогс. Дахин тоглуул. Урагш гүйлгэ.

Гэртээ хийх зүйл:
Нөхөрлөлийн сорил

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 3: Өөрчлөлтийг хэн хийх вэ?

ИДЭВХЖҮҮЛЭХ ГОЛ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
Идэвхжүүлэлт 2: Өөрийгөө дорд үзэх нь

A	✔	✔	✔	✔	✔
Б	—	—	✔	✔	✔
C	—	—	—	✔	✔
Д	—	—	—	✔	✔
Э	—	✔	✔	✔	✔
Ф	—	—	—	—	✔
Г	—	—	—	✔	✔
Х	—	—	—	✔	✔
I	—	✔	✔	✔	✔
Ж	—	—	—	—	✔

Эхэндээ шинж тэмдэг илэрдэггүй ^Ц.	Үргүйдэл ^Ч.
Тогтмол бус цус алдалт	Этопик жирэмслэлт
Үтрээний ялгадас	Архаг өвдөлт
Хэвлийн доод хэсэг, нурууны өвдөлт
Халуурах / жихүүдэс хүрэх
Дотор муухайрах / бөөлжих
Өвдөлттэй үтрээний секс

Шээх үед таагүй байдал	Эмчилгээгүй трихомониаз нь ХДХВ-ийн халдвар авах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг
Бага зэргийн цочрол, хүнд үрэвсэл
Эр бэлэг эрхтний дотор загатнах, цочроох
Бэлэг эрхтнээс ялгадас гарах
Үтрээ загатнах, шатаах, улайх, өвдөх

*АНХАН ШАТ (ХАЛДВАР АВСАН 21-90 ХОНОГ):*	*СҮҮЛИЙН ШАТ:*
Нэвтрэх хэсэгт өвдөлтгүй шарх үүсдэг	Зүрхний дутагдал
Хоолны дуршилгүй болох	Буудлагын өвдөлт
Хавдсан булчирхай	Дементиа
*ХОЁРДУГААР ШАТ (ӨВДӨСӨС 3-6 ДОЛООН ХОНОГ):*	Үхэл
2-to-6-week-long body rashes, often on the palms or soles of the feet
Томуу төст шинж тэмдэг
Хавдсан булчирхай

Томуу төст шинж тэмдэг	Дархлаа сул/байна
Хавдсан булчирхай	Дархлалын олдмол хомсдол (ДОХ)
Халуун	Үхэл
Толгой өвдөх
Ядаргаа
Булчин өвддөг
ДОХ-ын халдвар бүрэн илрэх хүртэл шинж тэмдэггүй байж магадгүй

Шүдний далан	Жирэмслэлтээс хамгаалах хамгаалалт байхгүй	Жирэмслэлтээс хамгаалах хамгаалалт байхгүй
Спермицид	29%	Байхгүй
Татгалзах арга	27%	Байхгүй
Бэлгэвч (эмэгтэй)	21%	Тодорхойгүй
Диафрагм	16%	Эрсдэлийг бууруулах зарим нотолгоо
Бэлгэвч	15%	ХДХВ = 80% (нөхцөлөөр тогтмол хэрэглээ) HPV = 70% Заг хүйтэн = 50% Герпес = 50%
Байгалийн гэр бүл төлөвлөлт	12-25%	Байхгүй
Өглөөний дараах эм / ЖСАХ-ийн яаралтай тусламж	11-25%	Байхгүй
Жирэмслэлтээс хамгаалах бэлдмэл	8%	Байхгүй
Умайн доторх төхөөрөмж (IUD)	<1%	Байхгүй
Ариутгал	<1%	Байхгүй
Цээрлэх	0%	100%

*Сайн тал (+)*	Таашаал мэдрэх Харилцаагаа үргэлжлүүлэх Лаг санагдах	Эрхэм чанараа хүндлэх Бэлгийн замын халдвар, жирэмслэлт, санаа зовнил, цаг нь болоогүй байхад нэмэлт хариуцлага үүрэхээс зайлсхийнэ
*Муу тал (-)*	Жирэмслэлт БЗХалдвар/өвчнүүд Онгон байдлаа алдах Харуусал	Харилцаа тасрах Шоглуулж, даапаалуулах

*Сайн тал (+)*	Богино хугацааны	Урт хугацааны
*Муу тал (-)*	Урт хугацааны	Богино хугацааны

Би түүний юунд илүү татагддаг вэ?	Гайхалтай дүр төрх, сайхан бие, авьяас/ур чадвар	зан чанар; зан чанар
Хүмүүс биднийг юу гэж боддог вэ?	Гэр бүл, ойр дотны найзууд маань энэ харилцааг эсэргүүцдэг	Манай гэр бүл, дотны найзууд түүнтэй сайн харьцдаг
Энэ дурлалын түүх яаж эхэлсэн бэ?	Хурдан (хэдэн өдөр эсвэл долоо хоногийн дотор); Энэ бол "анхны харцаар дурласан"	Хэдэн сар/жилийн турш түүнийг таньсаны дараа
Би түүнийг юу гэж боддог вэ?	Миний сонирхол миний сэтгэл санааны байдлаас шалтгаалж өөр өөр байдаг	Миний сонирхол тогтвортой, урьдчилан таамаглах боломжтой болсон
Бидний хайр сэтгэл надад ямар нөлөө үзүүлж байна вэ?	Би өөр шигээ санагдахгүй байна; Би заримдаа хачирхалтай үйлдэл хийдэг	Би өөрийнхөөрөө байхад таатай байна; Би одоо илүү сайн хүн болсон
Энэ харилцаанд би хэрхэн хандаж байна вэ?	Би түүнийг өгөхийг хүлээж байна; Би амархан атаархдаг	Бид хоёулаа өгч, хуваалцаж байна; Би түүнд хамгийн сайн сайхныг хүсч байна

Энэ бол ... юм.	шийдвэр зориулалт	сэтгэлийн мэдрэмж	дур хүсэл
Энэ нь ... өсөн дэлгэрдэг.	цаг хугацаа өнгөрөхөд	хурдан & сарнидаг	хурдан
Энэ нь ...-г үнэлж дээдэлдэг.	хувь чанар, зан чанар	гоо үзэмж, авьяас чадвар	Өөрийгөө
Энэ нь ...-д суурилдаг.	бодит байдал	хийсвэр төсөөлөл	хүчтэй мэдрэмж
Энэ нь ... гэдэг дээр төвлөрдөг.	“ЧИ”	“БИ”	“БИ”